Het Amsterdams Medisch Centrum gaat binnenkort eicellen van oudere vrouwen invriezen, zodat die desnoods op hun vijftigste nog kinderen kunnen krijgen. Op basis van de medische indicatie ‘zielig’ (want zonder man) kunnen vrouwelijke dertigers dus binnenkort op kosten van de belastingbetaler het ouderschap nog even tien jaar uitstellen.
Bij dit soort berichten denk ik waar er een eind komt aan de arrogantie van de mens. Vrouwen kunnen vanwege andere dan medische overwegingen ervoor kiezen om hun eicellen in te laten vriezen om op een later tijdstip (lees: wanneer het hun uitkomt) zie te laten bevruchten en zo hun kinderwens alsnog vervult te zien worden. 
Dit valt voor mij onder het kopje wensgeneeskunde. Natuurlijk, ook ik vind het normaal dat deze methode om medische redenen toegepast mag worden. Maar mijns inziens bevinden was ons hier op zeer glad ijs. De menselijke autonomie stijgt hiermee naar grote hoogte. Artsen lijken meer en meer op de stoel van God, de Schepper van het leven te gaan zitten. Immers ‘als het u nu niet uitkomt, dan kunnen we uw kinderwens toch nog even met een “onnatuurlijke lange termijn” verlengen’. Jaren geleden heeft de filosoof Safranski een boek geschreven met de titel Het kwaad. Het drama van de vrijheid. Onwillekeurig moest ik toen ik hoorde over de voorgestelde praktijk in het AMC hieraan denken. Waarom? Ik vraag mij af of de mens in de roes van zijn welhaast onmetelijke vrijheid wel nadenkt over het kwaad wat hiermee kan worden ontketend. Realiseert men zich wel wat men een kind aandoet die op een heel vroege leeftijd wordt geconfronteerd met écht ouderwordende ouders met alle mogelijke consequenties vandien. Waar zadel je je kind mee op; denk je alleen maar aan je eigen geluk? En natuurlijk heb ik hier vanuit christelijk oogpunt kritiek op. Ik zie God als de Gever van het leven, die natuurlijk de mens kennis geeft om de geneeskunde aan te wenden voor wat het al in de term ‘geneeskunde’ besloten ligt: genezen. Ik zie dat hij een natuurlijke orde heeft gesteld, waar wij als mensen natuurlijk door geneeskunde heel wat zaken mogen genezen. Maar ik zie niet in dat de geneeskunde mag worden aangewend om vrouwen vanwege ‘maatschappelijke’ motieven (lees: wanneer het MIJ uitkomt) in de gelegenheid te stellen hun kinderwens met een veelvoud van jaren uit te stellen. Leven we in een maatschappij die denkt dat alles, maar dan ook alles maar altijd moet mogen en moet kunnen? Wanneer beseffen mensen dat alles wat ze graag willen niet altijd kan en dat er grenzen zitten aan de wat moet mogen.
Sinterklaas in het ziekenhuis… Wensgeneeskunde… waar is het einde aan de menselijke arrogantie?
Brandend Zand 
18 juli 2009 at 18:09
De mens zal zelf geen einde maken aan zijn arrogantie. Hij metselt vol overgave aan de Toren van Babel. Totdat… God het welletjes vindt.
20 juli 2009 at 09:28
Amen!
28 juli 2009 at 10:23
“Natuurlijk, ook ik vind het normaal dat deze methode om medische redenen toegepast mag worden.”
Waar ligt dan voor jou de grens? In veel gevallen is de ‘medische’ reden, dat een vrouw te lang heeft gewacht en daardoor verminderd of helemaal niet meer vruchtbaar is. Moet het dan nog kunnen? Als ze zich heeft laten steriliseren, maar zich later bedenkt? Of als een vrouw in haar jonge jaren een chemokuur of een bestraling van de onderbuik heeft moeten ondergaan vanwege kanker, moet het dan kunnen? Er zijn zoveel scenario’s!
Hoe moeilijk het in individuele gevallen ook is, ik houd toch vast aan wat de katholieke Kerk hierover leert: nee, nooit. Niet omdat de Kerk de noden van mensen met een kinderwens niet zou willen onderkennen, maar omdat er altijd een derde partij in het spel is: het kind. Het embryo wiens ontstaansgeschiedenis dan los staat van de huwelijksdaad, de volkomen overgave van man en vrouw. En – wat voor mij nog veel zwaarder telt – het feit dat er embryo’s ‘overblijven’ of soms selectief geaborteerd worden als er een meerlingzwangerschap ontstaat. Zo ga je niet met mensen om!
Er zijn alternatieven waarbij alle partijen gebaat zijn: adoptie en pleegkinderen. Ook kan een stel zich neerleggen bij dat ze geen kinderen kunnen krijgen en op andere manieren vruchtbaar zijn voor Kerk en maatschappij. Nogmaals: ik ontken niet dat het voor de individuen in kwestie zéér moeilijk is. Maar moet er daarom onderscheid gemaakt worden tussen mensen bij wie de medische wetenschap nog wat kan doen – ten koste van kinderen die ontstaan ‘in the process’, maar nooit geboren zullen worden – en mensen bij wie er niets aan te doen is? Kinderen worden je gegeven, je neemt ze niet en zéker niet met geweld.
28 juli 2009 at 14:10
ik ben het niet eens met het feit dat ‘te lang gewacht hebben’ wordt gelabeld als medische reden. Dat is mijns inziens een geval van wensgeneeskunde. Ik denk dat het niet goed mogelijk is om categoriaal ‘kunstmatige’ bevruchting af te wijzen. Ik denk dat een voorbeeld als kanker een reden zou kunnen zijn om voor deze optie te kiezen. Ik denk dat je vanuit de christelijke ethiek dit ook goed kunt beargumenteren. God, de Gever van het leven heeft ook de geneeskunde gegeven om mensen te genezen. Ik meen dat wanneer een persoon vanwege een ziekte en de behandeling daarvan naderhand toch nog kans krijgt om het evt. ouderschap dat die kans benut mag worden.En ja zeker, er is altijd de partij in het spel van het ongeboren leven, maar even zeer is er de partij, en je noemt het al, de mens waar voor de medische wetenschap nog iets kan doen.
28 juli 2009 at 15:28
Toch zijn er veel vrouwen die na vele jaren de pil geslikt te hebben in de medische mallemolen van IVF enz terechtkomen. En w.b. dat andere: het doel heiligt nooit de middelen, hoe verheven en nobel dat doel (in dit geval: het ouderschap voor iemand die behandeld is voor kanker en daardoor beschadigde eierstokken heeft gekregen) ook kan zijn.
29 juli 2009 at 10:01
Toch nog even reageren op jouw laatste post.
Ik wil eventuele toelaatbaarheid echt beperken tot een zuivere medische reden: bijvoorbeeld dat geval van kanker. Nog steeds vind ik dat God aan mensen de mogelijkheid heeft gegeven andere mensen te genezen. Dit houdt volgens mij ook in dat een vrouw van wie de eierstokken zijn verwijderd om medische redenen of onvruchtbaar is geworden vanwege een medische ingreep, ik vind dat zo’n vrouw geholpen mag worden door de medische wetenschap. Dit staat volgens mij los van wensgeneeskunde en gebruik je de geneeskunde waarvoor zij is bedoeld: genezen! Ik begrijp ook wel dat een mogelijke glijdende schaal hier in zicht komt en vind het dan ook noodzakelijk om zulke ingrepen per geval te beoordelen maar op voorhand ben ik er niet op tegen. Ik ben wel benieuwd naar jouw argumentatie om het invriezen van eicellen per definitie te verbieden.
29 juli 2009 at 17:56
Ik ben niet alleen tegen het invriezen van eicellen, maar ook tegen IVF met ‘verse’ eicellen. En OK, ik zal het proberen uit te leggen 🙂 Genezen is – om even bij het geval van de jonge vrouw met kanker te blijven – de kankercellen verwijderen of dusdanig inperken dat ze er geen last meer van heeft of krijgt. Zorgen dat ze naderhand nog een kind kan krijgen, hoort niet bij het genezen van deze ziekte. Ik wil allereerst dit onderscheid zeer duidelijk maken.
Verlies van vruchtbaarheid is een bijwerking van de behandeling tegen kanker. Als er iets aan gedaan kan worden om haar vruchtbaarheid te behouden (zo zijn er bijv chemokuren waarbij het helpt als ze tijdens de behandeling de pil doorslikt, zodat de cellen in de eierstokken a.h.w. stil komen te liggen en minder gevoelig worden voor de kuur), dan is dat natuurlijk hartstikke goed. Maar dan gaat het wel over het behouden van de normale vruchtbaarheid. D.w.z. dat als ze later met haar man naar bed gaat, ze op de gewone manier zwanger kan worden.
Eicellen invriezen hoort hier niet bij. Dat is een kunstgreep om de natuur te omzeilen – of je dat nou doet als ‘wensgeneeskunde’ of in het geval van een kankerpatiënte. De reden dat ik dit in 100% van de gevallen afwijs, is dat het belang van het kind boven de kinderwens van de moeder gaat. Iemands leven – in dit geval van de embryo’s die met zo’n behandeling gemaakt worden en vaak ‘overblijven’ – is per definitie belangrijker dan de vreugde van het krijgen van een kind. Dat bedoelde ik met mijn eerdere opmerking, dat het doel nooit de middelen heiligt. Bovendien zijn er alternatieven, die ook al sinds jaar en dag openstaan voor mensen die om één of andere reden onvruchtbaar zijn (adoptie, pleegkinderen). Maar zelfs al waren die er niet, dan is dit nog een brug te ver.
Een zeer extreem geval ter illustratie van mijn punt: mag dit om aan een kindje te komen? Het antwoord is natuurlijk: nee, in geen geval. Maar waarom zou een kinderwens wel vervuld mogen worden ten koste van embryo’s die in het lab worden uitgeselecteerd, of die in een vriezer komen en waar nooit meer iets mee gebeurd (of die zelfs voor wetenschappelijk onderzoek gebruikt worden, zoals stamcelonderzoek)?
Dit alles geldt natuurlijk alleen als je aanneemt dat een bevruchte eicel een volwaardig mens is, door God gewild, met een ziel en voor het eeuwige leven bedoeld. Dat is wat de katholieke Kerk leert en dat is ook wat ik geloof. Ik ga er misschien iets te makkelijk vanuit dat jij dat zo ook ziet, dus ik vraag nu toch voor de zekerheid even na of jij dat ook gelooft 🙂
29 juli 2009 at 20:41
Laat ik eerst duidelijkheid geven over het laatste: ook ik ben voor de beschermwaardigheid van het ongeboren embryonale leven.
En ik denk dat daar de kneep in de discussie zit: de begrippen embryo en eicel loopt steeds door mekaar heen. Ik ben van mening dat een hoogst uitzonderlijke gevallen het mogelijk moet kunnen zijn dat onbevruchte eicellen mogen worden ingevroren. Hierbij handelt het dan niet om bevruchte embryo’s. Over het omgaan met embryo’s gaat het in in een heel andere discussie. Ik denk dat we daarover nu niet hoeven te hebben. Mij gaat dus om het feit dat het eventueel mogelijk moet kunnen zijn, let wel ik houd veel slagen om de arm, dat in uitzonderlijke gevallen eicellen mogen worden ingevroren.
29 juli 2009 at 22:01
Met het ‘oogsten’ en invriezen van onbevruchte eicellen is op zich niets mis. Ik maak natuurlijk datzelfde onderscheid tussen onbevrucht en bevrucht als jij (anders zou deze – overigens geweldige- parodie wel erg van toepassing worden ;)) Echter, waarvoor dient het winnen en eventueel invriezen van eicellen? Zonder uitzondering voor het in vitro bevruchten ervan en dan heb je dus alsnog met een embryo, dus met beschermenswaardig menselijk leven te maken. Een embryo dat zich volledig buiten zijn normale habitat (een eierstok en later baarmoeder) bevindt en waarmee van alles gedaan en gelaten kan worden. Daar moet het dus wél om gaan in deze discussie, want dat is de kern van het probleem.
Dit is ook precies de reden waarom ik erop tegen ben om eicellen (onbevruchte) te winnen en eventueel in te vriezen, in alle gevallen. Het dient namelijk geen ander doel dan op een gegeven moment zorgen voor bevruchting op een onnatuurlijke manier. Dus in het kader van ‘leid ons niet in bekoring, dan wel verzoeking’, gewoon helemaal niet aan beginnen.
31 juli 2009 at 13:51
Maar als je dat laatste als uitgangspunt neemt, dan is het invriezen van onbevruchte cellen tot sowieso niet in goed in jouw optiek. Want dat leidt ons alleen maar in ‘bekoring’? Je punt snap ik, maar je argumentatie begrijp ik niet helemaal… verschillende andere ‘donororganen’ worden immers ook soms buiten hun normale ‘habitat’ in leven gehouden?
31 juli 2009 at 18:26
Eicellen oogsten dient geen enkel ander doel dan uiteindelijk het bevruchten ervan en implanteren in iemands baarmoeder. Donororganen zijn hiermee niet te vergelijken, omdat het daarbij niet om personen gaat en bij eenmaal bevruchte eicellen wél (ik sta overigens ingeschreven als orgaandonor).