Elisabeth Kübler-Ross 1926-2004

Vele woorden zijn er inmiddels al gewijd aan het coronavirus.
Hoe er mee om te gaan? Hoe het te duiden?
Nieuwe woorden zijn aan het Nederlands toegevoegd,
zoals anderhalvemetersamenleving en coronacrisis.
Discussies laaien op over de waarde van de mens
en die van de economie.
Voorzichtig wordt er gesproken over de tijd na het coronatijdperk.

Als je het goed bekijkt lijken we als Nederlandse samenleving uit een glorieuze tijd te komen.              Misschien wel een soort Gouden Eeuw.
Alles was mogelijk en bereikbaar. Je kon doen wat je wilde.
De mogelijkheden leken onbegrensd.
Maar ineens was alles niet meer mogelijk en bereikbaar.
Niet alles wat je wilde kon. Er werden grenzen gesteld.
Dit doet wat met de mens.
Terwijl de mens zich machtig waande
en het leven onder controle dacht te hebben,
maakte een onzichtbaar virus aan alle illusies een eind.
De machtige mens wordt schijnbaar machteloos
en dreigt de controle te verliezen.
Het leven is niet meer als hiervoor
en de vraag is of het wel weer wordt zoals het was.
De ‘punt op de horizon’ mist.
Dit brengt allerlei gedachten en gevoelens los bij de mens
en ik meen dat het goed is wanneer we ten volle beseffen
dat we als samenleving een rouwproces doorgaan.

Dit besef bracht mij ertoe om op een andere manier
naar de huidige tijd te kijken.
De Zwitsers-Amerikaanse psychiater Elisabeth Kübler-Ross heeft vijf fasen van rouwverwerking omschreven die de meeste mensen geheel of gedeeltelijk doorlopen om na een traumatische ervaring weer tot rust te komen. Deze fasen zijn niet voor iedereen even intensief en ook verschilt de volgorde vaak.
Dit proces kan optreden bij het verlies van een baan,
een geliefde, een woning, ouders of kinderen, of een wedstrijd.
Kübler-Ross onderscheidde in het rouwproces 5 fasen.

De indeling die zij hanteert is als volgt:

• Ontkenning
“Dit gebeurt niet bij mij.”
Ontkenning is een bewuste of onbewuste weigering
om de realiteit onder ogen te zien.
Het is een natuurlijke vorm van zelfbescherming.
Het helpt om zelf te bepalen in welk tempo
het verdriet wordt toegelaten.
We laten niet meer binnen dan we aankunnen.

• Woede
“Waarom met mij?”
Als de waarheid tot iemand is doorgedrongen
ontstaat er vaak boosheid. Onder de woede ligt de pijn.

• Marchanderen
“Ik beloof een betere persoon te worden als…”
In deze fase probeert men te onderhandelen.
Men belooft het één te doen
als er iets anders tegenover staat.

• Verdriet en depressie
“Ik geef het op.”
Wanneer men de realiteit begint te accepteren
komen gevoelens van verdriet, spijt,
angst en onzekerheid naar boven.

• Aanvaarding
“Ik ga verder met mijn leven.”
Als iemand voldoende tijd en vaak ook enige hulp
heeft gehad om door de genoemde fasen te gaan
begint men de realiteit te accepteren.
Het is het verlies een plaats geven in het leven
en verder gaan.

Vanuit deze fases van de rouwverwerking van Kübler-Ross
wil ik in komende blogs mij buigen
over het omgaan met met de coronacrisis.