Laten we stoppen met doen alsof oorlog iets abstracts is.
Alsof het een schaakspel is tussen grootmachten,
een strategisch potje tussen Verenigde Staten, Israël en Iran.
Alsof het draait om invloedssferen,
rode lijnen en geopolitiek prestige.
Dat is het verhaal dat op tv wordt verkocht.
Maar dat verhaal klopt niet.
Of beter gezegd: het is maar de helft.

De andere helft zie je niet.
Die zit bijvoorbeeld in de 150 meter van een catechistencentrum
waar duizend kinderen horen te spelen, niet te schuilen.
Die zit in een bericht van Bashar Warda,
die zich hardop afvraagt
wat ouders overal ter wereld
zich afvragen als de bommen vallen:
blijven we, of vluchten we?
Hebben onze kinderen hier nog een toekomst?

En let op:
dit komt niet eens uit Iran zelf.
Daar is het inmiddels zo gevaarlijk
dat mensen hun mond houden.
Nee, dit komt uit Koerdische regio;
de plek die jarenlang gold als veilige haven.
Veilig.
Tot de drones kwamen.

Drones zonder gezicht.
Zonder duidelijke afzender.
Misschien Iraans,
misschien een reactie op Amerikanen.
Maakt het uit?
Vraag dat maar aan de mensen
die hun kinderen thuis houden
omdat scholen dicht zijn.
Vraag het aan gezinnen
die al één keer gevlucht zijn voor ISIS
en nu opnieuw hun koffers pakken.

Dit is wat oorlog echt doet:
hij jaagt mensen op.
Eerst uit Mosul, dan uit Bagdad,
dan weer ergens anders heen.
Tot er geen “ergens anders” meer is.

En ondertussen zitten wij hier
discussies te voeren
over wie er “gelijk” heeft.

Want het maakt hem niet uit wie die drones heeft gestuurd.
De schade is toch al aangericht.
Geen frontlinie, geen veilige zone,
nergens om naartoe te vluchten.
Dat is moderne oorlog:
overal en nergens tegelijk.

Maar hier komt het wrange:
dit is niet eens nieuw.
Dit is het directe vervolg
op de invasie van Irak in 2003,
geleid door diezelfde Verenigde Staten van Amerika.
Toen werd ook gezegd dat het nodig was.
Dat het gecontroleerd zou verlopen.
Dat het beter zou worden.

Twintig jaar later is negentig procent
van de christelijke gemeenschap verdwenen.

Negentig procent.

En nu doen we het weer.
Nieuwe spanningen,
nieuwe bombardementen,
nieuwe “strategische doelen”.
En opnieuw zijn het minderheden die verdwijnen.
Niet omdat ze partij kiezen,
maar omdat ze nergens meer passen in het geweld.

Wat verdwijnt er eigenlijk als zij gaan?
Niet alleen mensen.
Ook taal, geschiedenis, nuance.
Gemeenschappen die juist tussen extremen in stonden:
bruggenbouwers in een regio
die daar wanhopig behoefte aan heeft.

En ja, uiteindelijk komt dat ook hierheen.
Want die vluchtelingenstromen stoppen niet netjes bij de grens.
Die eindigen in Europa,
waar we vervolgens klagen over migratie
zonder te kijken naar
de keten van oorzaken
waar we zelf deel van zijn.

Dit is de rekening van korte-termijnpolitiek
en lange-afstandsbommen.

Je kunt oorlog verkopen als noodzakelijk kwaad.
Maar noem het dan tenminste eerlijk:
een keuze waarvan gewone mensen de prijs betalen.
Altijd.