Waar ligt jouw loyaliteit?

Bij de huidige clash tussen Amerika en Europa,
bij de herdenking van 3 jaar (en eigenlijk langer)
oorlog in Oekraïne,
kwam die vraag bij mij op.

Immers, de oorlog in Oekraïne woedt voort
en Amerika keert terug naar de onvoorspelbare heerschappij
van de eerste president in de Amerikaanse geschiedenis
die een veroordeelde crimineel is.
En de algoritmen van sociale media
blijven verschillende groepen scheiden
en versterken in steeds meer gesloten feedbackloops en echokamers.
Dit kan de loyaliteit aan een standpunt versterken,
maar ons verder vervreemden van onze vrienden en buren
wiens loyaliteit elders ligt.
Al deze en vele andere gevallen benadrukken
het conflict van loyaliteiten in onze samenleving
en de bredere wereld.
Wat nog duidelijker is,
is dat als we vrede willen sluiten,
liefde voor vijanden willen cultiveren
en het algemeen belang willen nastreven,
loyaliteit misschien wel de meest gewilde deugd is,
bovenaan elk verlanglijstje.

Maar wat is loyaliteit nu echt?
Is loyaliteit een deugd of een ondeugd?’
Loyaliteit kun je duiden als het delen van verbintenissen van een ander persoon
en de bereidheid om verschillende soorten tegenspoed te doorstaan
om die verbintenissen na te streven en verder te brengen.
Loyaliteit is een absolute deugd
in de zin dat we het absoluut nodig hebben,
dat het fundamenteel is voor de menselijke conditie
en niet optioneel.

Als loyaliteit dan één ding is,
is het de bereidheid om te erkennen
dat we gebonden zijn aan andere mensen,
of we dat nu leuk vinden of niet.
Kaïns vraag aan God, toen God op zoek was naar Abel,
is nog steeds relevant: ‘Ben ik mijn broeders hoeder?’
Misschien is de grootste ontrouw
het impliciete ‘nee’ in Kaïns retorische vraag.
Door te ontkennen dat hij gebonden is aan zijn broer
is hij niet alleen ontrouw aan Abel,
maar ook aan zichzelf,
omdat hij zijn eigen menselijkheid ontkent
en zichzelf isoleert van de menselijkheid van andere mensen.
Als we onszelf isoleren en alleen loyaal zijn aan onszelf,
verliezen we de vreugde om volledig mens te zijn.
Als we simpelweg degenen doden die we niet mogen,
of dat nu letterlijk is (in oorlog of moord)
of figuurlijk (‘ontvrienden’, annuleren, doen alsof ze niet bestaan),
dan volgen we Kaïn.
Loyaliteit, als de band die ons bindt aan de rommeligheid
van de echte wereld waar mensen
het de hele tijd heftig oneens zijn,
vereist dan niet alleen wijsheid,
maar ook moed.
Het vergt moed om je in het huwelijk te verbinden
aan één persoon.
Het vergt moed om een kind op te voeden.
Het vergt moed om te blijven praten mét
en lief te hebben
mét degenen met wie je het diep oneens bent.

Laten we onthouden om loyaliteit te oefenen.
Loyaliteit niet alleen aan degenen van wie we houden,
maar ook aan degenen van wie we misschien gaan houden.
Laten we wijs en dapper genoeg zijn om geketend te zijn
aan degenen met wie we het oneens zijn,
loyaal aan de mensheid die ons bindt.