Maar we kunnen deze enorme krachten niet pareren
als we de vraag niet kunnen beantwoorden:
wat is het dan dat ons verenigt?
En het antwoord dat ‘God dood is!’ lijkt onvoldoende.
Dat geldt ook voor de poging om troost te vinden
in de op regels gebaseerde liberale internationale orde.
Het enige geloofwaardige antwoord ligt, geloof ik,
in ons verlangen om de erfenis
van de Joods-christelijke traditie hoog te houden.

Die erfenis bestaat uit een uitgebreide reeks ideeën en instellingen
die zijn ontworpen om het menselijk leven,
de vrijheid en de waardigheid te beschermen
– van de natiestaat en de rechtsstaat tot de instellingen van wetenschap,
gezondheid en leren.
Zoals Tom Holland heeft aangetoond in zijn prachtige boek Heerschappij,
vinden allerlei ogenschijnlijk seculiere vrijheden
– van de markt, van het geweten en van de pers –
hun wortels in het christendom.
‘Ik ben tot het besef gekomen dat mijn atheïstische vrienden
door de bomen het bos niet meer zagen.
Het bos is de beschaving
die is gebouwd op de Joods-christelijke traditie;
het is het verhaal van het Westen,
met alle gebreken van dien.
De kritiek op tegenstrijdigheden in de christelijke leer is serieus,
maar ook te beperkt van opzet.

Toch zou ik niet eerlijk zijn als ik mijn omarming
van het christendom uitsluitend toeschreef
aan het besef dat atheïsme
een te zwakke en verdeeldheid zaaiende doctrine is
om ons te versterken tegen onze dreigende vijanden.
Ik heb me ook tot het christendom gewend
omdat ik uiteindelijk het leven
zonder enige spirituele troost ondraaglijk vond,
in feite bijna zelfdestructief.
Atheïsme kon geen antwoord geven op een simpele vraag:
wat is de betekenis en het doel van het leven?’

…