Voor veel mensen is dit dus de periode van ‘op vakantie gaan’.
Toen ik vorig jaar hoorde van een computerstoring
die ook wereldwijd het vliegverkeer platlegde
en de dreigende stakingen op Schiphol dit jaar
had ik een beetje medelijden met de vakantiegangers
die hier ook mogelijk de dupe van waren geworden.

Ja, we zeggen dan wel ‘het gaat niet om de bestemming. Het gaat om de reis.’
Maar ik denk dat het bij veel van die mensen
waarschijnlijk ook wel een beetje om de bestemming ging.

Ook de christelijke boodschap is dat de bestemming én de reis
eigenlijk onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Ten eerste is de kerk, als ze klein genoeg is, een plek ‘waar iedereen je naam kent’.
Iedereen kent elkaars naam, ze vieren samen feest, rouwen samen
een mix van overtuiging, medeleven en gemeenschap.
In grotere kerken, ken je misschien niet iedereens naam,
maar er is de overeenkomst dat je dezelfde bestemming in gedachten hebt.
De scepticus zou kunnen zeggen dat het gewoon een ticket naar de hemel is,
maar het beeld dat de Bijbel schetst van de eeuwige realiteit
wordt duidelijk weerspiegeld in de reis van week tot week:
een plek van bestemming waar alle mensen van elke stam en natie samenkomen.
Het is een plek waar we de toekomst in kunnen worden gekatapulteerd.

En dan is er nog het kruis zelf.
De evangelieschrijver Lucas zegt dat ‘Jezus vastberaden op weg ging naar Jeruzalem’.
Hij had zijn bestemming in gedachten.
En het kruis was de ‘bestemming’ voor Jezus.
Maar er was ook een verdere reis te gaan.
Zou het kunnen dat wat de kruisiging en wederopstanding van Jezus
voor ons opent niet alleen een eeuwige bestemming in de toekomst is,
maar ook een reis vandaag de dag
waar het gezelschap van God ook de bestemming is?

Misschien is dat wat het betreden van een kerk
voor ons vandaag of in de vakantie kan betekenen:
de drempel naar de toekomst oversteken en de plek voor het eerst kennen.

 

Maar we kunnen deze enorme krachten niet pareren
als we de vraag niet kunnen beantwoorden:
wat is het dan dat ons verenigt?
En het antwoord dat ‘God dood is!’ lijkt onvoldoende.
Dat geldt ook voor de poging om troost te vinden
in de op regels gebaseerde liberale internationale orde.
Het enige geloofwaardige antwoord ligt, geloof ik,
in ons verlangen om de erfenis
van de Joods-christelijke traditie hoog te houden.

Die erfenis bestaat uit een uitgebreide reeks ideeën en instellingen
die zijn ontworpen om het menselijk leven,
de vrijheid en de waardigheid te beschermen
– van de natiestaat en de rechtsstaat tot de instellingen van wetenschap,
gezondheid en leren.
Zoals Tom Holland heeft aangetoond in zijn prachtige boek Heerschappij,
vinden allerlei ogenschijnlijk seculiere vrijheden
– van de markt, van het geweten en van de pers –
hun wortels in het christendom.
‘Ik ben tot het besef gekomen dat mijn atheïstische vrienden
door de bomen het bos niet meer zagen.
Het bos is de beschaving
die is gebouwd op de Joods-christelijke traditie;
het is het verhaal van het Westen,
met alle gebreken van dien.
De kritiek op tegenstrijdigheden in de christelijke leer is serieus,
maar ook te beperkt van opzet.

Toch zou ik niet eerlijk zijn als ik mijn omarming
van het christendom uitsluitend toeschreef
aan het besef dat atheïsme
een te zwakke en verdeeldheid zaaiende doctrine is
om ons te versterken tegen onze dreigende vijanden.
Ik heb me ook tot het christendom gewend
omdat ik uiteindelijk het leven
zonder enige spirituele troost ondraaglijk vond,
in feite bijna zelfdestructief.
Atheïsme kon geen antwoord geven op een simpele vraag:
wat is de betekenis en het doel van het leven?’

 

Deze Bijbeltekst volgt op een gedeelte in Prediker 3,
dat ons leven al aardig goed weergeeft.
Daar staat namelijk:

Voor alles is er een vastgestelde tijd:
er is een tijd voor elk voornemen onder de hemel.
Een tijd om geboren te worden en een tijd om te sterven;
een tijd om te doden en een tijd om te genezen,
een tijd om af te breken en een tijd om op te bouwen;
een tijd om te huilen en een tijd om te lachen;
een tijd om te zwijgen en een tijd om te spreken;
een tijd om lief te hebben en een tijd om te haten,
een tijd van oorlog en een tijd van vrede.

Als je dat zo leest, dan komen er allerlei gevoelens bij je langs.
Wat is er toch veel: al dat gezwoeg van ons mensen;
bijvoorbeeld in de wereld om ons heen,
waar een economie draaiend wordt gehouden.
Maar ook in een gezin of je omzien naar familie of vrienden.
De vraag van de Prediker is:
Wat levert ons zwoegen uiteindelijk op?
En daarbij roept hij ons ook op om van het leven te genieten en rust te vinden.
En dat te midden van het onrecht in deze wereld en bij alle angst en onrust.
Te midden daarvan staat onze tekst.
Een hand vol rust is beter dan beide vuisten vol zwoegen en najagen van wind.

Zijn er dingen waar je slecht van slaapt?
Waardoor je de slaap niet kunt vatten?
Hoe harder je probeert, hoe verder de slaap weg lijkt.
Hoe krampachtig gaan wij met dingen om
met de gedachte dat wij het zelf moeten doen,
dat wíj de problemen moeten oplossen.

In de Bergrede zegt Jezus:
Maak je geen zorgen voor de dag van morgen.
Die heeft genoeg aan zijn eigen last.
Dus: Je voegt door al je zorgen niets toe.
Jouw wakker liggen is nergens goed voor.
Het lijkt voor ons alsof je bestaan er van af hangt,
maar er staat ook: God geeft het zijn beminden in de slaap.
Of, zoals je ook kunt vertalen: God geeft zijn beminden dé slaap.
Op dat niveau moet je wakker-liggen ook zien.
God is het die je rust gunt. Ontspanning.
Dat je gerust kunt slapen. En uitgerust wakker worden.
En om goed te kunnen slapen
moet je in ieder geval beseffen dat God zorgt.
Vandaag.
In de nacht.
En morgen weer.
Daarmee is je slapeloosheid misschien niet meteen opgelost.
Daar kunnen ook andere zaken oorzaak van zijn.
Maar het kan wel helpen om ook als je wakker ligt, ontspannen te blijven.
En het jezelf voor te houden:
Ook als ik moe opsta zal God zorgen.
Dat bevrijdt je van krampachtig op zoek zijn naar rust.

God gunt je rust. Dat is eigenlijk het thema van deze tekst.
Gunnen, dat is hetzelfde woord als genade.

Je ziet datzelfde in dat Bijbelverhaal over de worsteling van Jakob.
Als hij met God in gevecht is, een nacht lang
en het uiteindelijk voor Jakob duidelijk wordt
dat hij niet kan winnen,
want God is sterker, dan smeekt hij om genade:
ik laat U niet gaan, tenzij U me zegent.
Dat is hetzelfde. Genade. Zegen.
God die goede dingen over je zegt.
Die je leven en liefde belooft.
Als jij weerloos bent en je verloren voelt.
Juist dan krijgt God de ruimte.

De maatschappij leert ons om vechtend in het leven te staan.
Je best te doen om te overleven. Jezelf redden.
Dat is een heel gevecht.
En zeker, velen redden zich best.
Maar overgave is voor mensen een moeilijk begrip.
Soms helpen omstandigheden.
Als alles je uit handen geslagen wordt.
Dan moet je wel.
Dan leer je het door schade en schande.
Maar uit de Bijbel leer ik dat je bij God tot rust mag komen.
Je hoeft je niet groot te houden.
Je geloviger, stoerder, steviger voor te doen dan je bent.

Loslaten is lastig.
Daarom is het een prachtig beeld dat Prediker in deze tekst oproept.
Een hand vol rust is beter dan beide vuisten die gesloten zijn.
Gebald soms, niets willen loslaten.
Dus rust heeft blijkbaar te maken met loslaten.
Je opent je handen, geen vuist meer, niet meer gebald en het wordt je gegund.

In de kerk belijden we dat ons leven in handen van de Here ligt.
Dat Hij zorgt.
Dat bij Hem de toekomst zeker is.
Neem een voorbeeld aan dat kleine kind dat gedoopt wordt.
Het kind wordt gedragen. Kan nog helemaal niets.
Maar Jezus kan alles.
Hij zal Zijn ruimte nemen in het leven van dat kleine kind.
Daar mogen we op vertrouwen. Ook voor onszelf.
Wij hebben onze toekomst niet in handen.
Niet hard in je vuisten knijpen. Maar loslaten en schuilen bij God.
Bij Hem ben je veilig. Bij Hem alleen.

Loslaten betekent ook het niet te verwachten van anderen.
Wat die van mij vinden.
Dan worden we dikwijls teleurgesteld.
De Here Jezus stelt in de Bergrede dat we de dingen niet moeten doen
om bij mensen in een goed blaadje te komen.
Hij weet hoe verleidelijk dat is. Bij God is dat niet nodig.
Hij kent je sores en verdriet.
Hij weet van je zonden en je gevecht om overeind te blijven.
Maar dat is niet bepalend voor zijn beeld van jou.
Beeldbepalend is zijn Zoon.
Door Hem houdt God meer van je dan wie ook in deze wereld.
Dus niet jaloers zijn.
Op wat mensen kunnen of hebben. God ziet jou vol liefde.
Dan leer je Hem vertrouwen door naar Jezus te kijken.
En ben je vervolgens ook tevreden met wat Hij je geeft.

Het doet me denken aan het beeld van dat zomerse wielerspektakel
de Tour de France.
Daar is het principe: De Tour wacht nooit.
Hoe hard je ook valt. Hoeveel pech je ook hebt.
Dat is het beeld van het leven om ons heen.
Dus: moet je overeind blijven. Doorgaan. Volhouden.
Beide vuisten klem je om je stuur.
Beide vuisten vol gezwoeg en najagen van wind.
De Tour wacht op niemand. Het leven gaat door.
En voor je het weet, sta je buitenspel.

Maar bij God niet. Hij draait de boel om. Hij wil rust in je leven.
Hij houdt je overeind of, als je valt, dan helpt Hij je overeind.
God gunt je die rust. Vanuit die rust mag je je werk doen.
Jouw werk redt je niet. Je positie niet. Je geld niet. God redt.

We weten het wel.
Maar wat we belijden, beleven we dat ook? Laten we dat zien?
Een hand vol rust. Dat is wat God geeft.
Dicht bij Hem mag je elke dag die rust vinden.

En dan kun je ook gerust op vakantie. Niet omdat je het verdiend hebt.
Maar omdat God het gunt.
Hij wil zijn zegen verbinden aan wie zo rust vindt bij Hem.

Dan re-creëer je echt. En geeft God je nieuwe krachten.

 

Gegeven de gedachten in mijn vorige webpost over dit onderwerp
is het misschien minder verrassend dan op het eerste gezicht lijkt
dat de in Somalië geboren ex-moslim
en feministische campagnevoerder Ayaan Hirsi Ali
eind 2023 aankondigde
zichzelf nu een cultureel christen noemde.
Dit was zeer opvallend omdat Hirsi Ali werd gezien
als bondgenoot van Richard Dawkins en andere atheïsten.
Ze stelde zichzelf daarover twee vragen:
‘Wat is er veranderd?’ en ‘Waarom noem ik mezelf nu een christen?’

Het is de moeite waard om haar antwoorden uitgebreid te bespreken:
‘Een deel van het antwoord’ zei ze ‘is gegeven in wereldwijde veranderingen;
De westerse beschaving wordt bedreigd door drie verschillende,
maar verwante krachten:
de heropleving van het autoritarisme en expansionisme van de grootmachten
in de vorm van de Chinese Communistische Partij,
het Rusland van Vladimir Poetin en het Amerika van Donald Trump;
ook het wereldwijde islamisme,
dreigt de bevolking tegen het Westen te mobiliseren;
en met de virale verspreiding van de woke-ideologie,
de morele vezels van de volgende generatie aan te tasten.

We proberen deze bedreigingen af te weren
met moderne, seculiere middelen:
militaire, economische, diplomatieke
en technologische inspanningen te verslaan,
om te kopen, te overtuigen, te sussen of te bewaken.
En toch verliezen we met elke ronde van conflicten terrein.
We raken ofwel door ons geld heen,
met onze staatsschuld van tientallen miljarden dollars,
of we verliezen onze voorsprong
in de technologische race.’

 

Vakantie… het schoolseizoen is bijna voorbij en de lange avonden vragen om dineren in de buitenlucht.
En natuurlijk is het tijd om ons best mogelijke leven te leiden,
terwijl we de fantasie najagen en een oogverblindend dure vakantie boeken…
om ‘er even helemaal tussenuit te gaan’.

Maar hoe dan ook, een vakantie is altijd van korte duur.
Een gemiddelde vakantie duurt veertien dagen, misschien zelfs gewoon een lang weekend.
Als je echt je best doet een luxe drie of zelfs vier weken.
Maar hoe lang het ook is, het is – per definitie – niet levenslang.
We smachten er naar – ‘ ik kan niet wachten om weg te gaan’-
en er kan een enorme verwachting zijn
dat alle dingen waar we mee worstelen
op magische wijze minder stressvol zijn ‘als ik terugkom’.
We denken dat alle uitputting die we met ons meedragen,
alle frustratie of teleurstelling, het overwerken
waarmee we dagelijks leven, zal verdwijnen.
We vreten ons vol met ontspanning en leggen onszelf enorme druk op
om PLEZIER te HEBBEN en
– dat wat de sluwe nieuwe marketingstrategie is geworden –
‘geweldige herinneringen te maken’.
Wat allemaal nog zwaarder werk kan blijken te zijn
dan waar we van af proberen te komen.

Omdat ik erg geïnteresseerd ben in de etymologie van woorden, zocht ik het woord ‘vakantie’ op.
Het betekent ‘formele opschorting van activiteit,
tijd waarin er een onderbreking is van de gebruikelijke werkgelegenheid’
‘staat van onbezet zijn’.
Het woord vakantie is afgeleid van het Latijnse vacare, dat staat voor leeg of vrij zijn.
In het Engels spreken ze ook van ‘holiday’.
En dan kom je een betekenis tegen als ‘een periode waarin je niet op het werk bent’
‘een periode waarin je reist of uitrust buiten huis’
(hmm, ik weet niet zeker of je altijd rust hebt of tot rust komt, maar toch);
En een simpele vertaling: ‘heilige dag’
Wacht even, wat?

De meeste wereldreligies of filosofieën
hebben een soort ritme of patroon voor het leven, inclusief rusttijden.


Deze vallen vaak (maar niet altijd) samen met een soort eredienst of festival.
Dit zijn tijden die losstaan van de dagelijkse bezigheden van het “normale leven”.
Interessant genoeg is rust in de Joods-christelijke traditie vanaf het begin ingebakken.
Na een werkweek van zes dagen,
zo vertelt het begin van het scheppingsverhaal ons, rustte God.
En om het punt te onderstrepen, gaf diezelfde God zijn volk later de 10 geboden,
waarvan er één is: neem een dag vrij.

Het woord “heilig” betekent apart gezet,
heilig en midden in de joodse en christelijke levensstijl
is er een oproep om wat tijd heilig te houden,
tijd apart gezet wanneer we niet druk bezig zijn,
wanneer we ons herinneren
dat we menselijk en beperkt zijn en rust nodig hebben.
Wanneer we wat objectiviteit kunnen krijgen
over onze productiviteit;
wanneer we kunnen zien
(zoals God al die jaren geleden deed)
dat wat we hebben gedaan goed is en we ervan kunnen genieten.

In onze 24/7, ik-bereik-dus-ik-ben-cultuur,
doen we vrijwel zeker geen dag per week niets.
We doen altijd wel iets.
Zelfs op onze vrije dag(en) lezen of scrollen
of rennen we of “maken we herinneringen”.
Waar is de rust? Waar is het heilige?

En er is een ironisch drukke industrie
die de laatste jaren is ontstaan rondom mindfulness en retraites;
een industrie die de ultieme menselijke behoefte aan rust benadrukt.
Er zijn apps die ons helpen ademen,
er zijn goeroes die ons lichaam en geest masseren.
Cynisch genoeg beweren sommigen dat het kapitalisme
de eeuwenoude noodzaak heeft om onze menselijkheid
te erkennen en te verzorgen,
onze behoefte om te stoppen met doen en gewoon te zijn.
Ik denk dat God zou zeggen: hoera!
Of zoals Jezus het zei: “Kom met mij mee naar een rustige plek en vind wat rust.”

maar hoe kunnen we rust weer op de agenda van ons eigen leven zetten?
Het is voor ieder van ons anders.
De rust van de een is de nachtmerrie van de ander.
Hoe het er ook uitziet, we moeten leren
hoe we ‘een periode van tijd zonder werk’ kunnen hebben
(wat voor werk ons ook bezighoudt, betaald of onbetaald, gezien of ongezien).
Het is een bekend feit dat als je elektronische apparaat niet goed meer werkt,
als je het even uitzet, het vrolijk opnieuw opstart
en we worden aangemoedigd om onze apparaten
regelmatig opnieuw op te starten.
We weten allemaal dat we een beetje zo zijn en toch…
We functioneren niet goed,
en ik bedoel dat we niet floreren… als we nooit de stekker eruit trekken.
Zo zijn we gemaakt.

We hebben die momenten nodig
waarop we een spirituele paraplu in het glas van ons leven zetten,
achterover leunen en kijken naar wat is geweest.
We kunnen ruimte maken voor dankbaarheid;
voor herverbinding met onszelf,
met ons leven en zelfs met de Almachtige God
die rust geeft.

Dus deze zomer gaan we naar…
Ik ben nu al helemaal uitgeput.
Ik heb werk voorbereid
zodat ik klaar ben voor de dag als we terugkomen;
liters zonnebrandcrème gekocht (voor het geval dat het niet meer verkrijgbaar is);
Pfoeh… Op vakantie gaan is echt hard werken en ik ben nog niet eens geweest.
Maar dit jaar, terwijl ik mijn zonnebril opzet en me insmeer met factor 50,
ben ik vastbesloten om tijd te maken
om het heilige in mijn vakantie te brengen.
En heilige dagen in mijn leven.


 

Er zal nooit een punt komen
waarop actieve kerkleden
kunnen stoppen met denken, bidden en handelen voor gerechtigheid.
Want een volgeling van Christus
moet op een bepaald niveau blijvend rusteloos zijn (Augustinus).
Nadat hij zichzelf tot een doorn in het oog
van het Duitse Derde Rijk had gemaakt,
zei Karl Barth dat christenen
altijd onbetrouwbare politieke bondgenoten zullen zijn.
Met andere woorden,
ze willen de machthebbers confronteren met lastige vragen
en zouden zich nooit gelukkig moeten voelen
bij het ondertekenen van een compleet pakket.
Uiteindelijk is het belangrijkste het besef
dat de diepste realiteit in het sociale leven
neerkomt op een aantal fundamentele kwesties:
Handelen we als samenleving, als individuen,
vanuit een liefde voor onszelf
die leidt tot het vergeten van God,
of handelen we vanuit liefde voor God
die leidt tot het vergeten van onszelf?

 

Zeker, het kapitalisme waardeert vrijheid.
Toch was het altijd afhankelijk van gevestigde morele codes,
en met name die van het christendom,
om goed gedrag aan te moedigen
door middel van het voorbeeld.
Net zoals kapitalisme niet kan overleven
zonder vertrouwen en eerlijkheid,
zo kan individuele vrijheid niet voortbestaan
zonder een geïnternaliseerde morele orde.

De huidige westerse samenleving
is steeds meer geobsedeerd is geraakt door het individu,
omdat instellingen als het gezin, de kerk, de natie en vakbonden
zwakker zijn geworden.
Deze vermindering van sociaal kapitaal
heeft de armen onevenredig veel schade toegebracht.’

Nee, de kerk is geen triomfantelijke illustratie van hoe het eruitziet
als sociale en culturele uitdagingen worden opgelost.
In plaats daarvan is het een illustratie
van hoe het is als mensen zich wenden
tot de grote vragen waarmee we keer op keer
worden geconfronteerd in berouw en vertrouwen,
en proberen een leven te leiden
waarin we niet voortdurend met elkaar in oorlog zijn,
individueel en collectief,
en op zoek zijn naar wat we kunnen herkennen
als iets dat ons in staat stelt om zij aan zij te floreren
onder de God wiens bezorgde liefde voor ons allemaal is.

 

Er zijn ook grote sociale trends
waar we ons nauwelijks bewust van kunnen zijn.
Een aantal voorbeelden doen dienst voor een groter geheel:

*Het christendom diende als vroedvrouw voor vooruitgang,
waaronder de wetenschappelijke revolutie,
egalitarisme en democratie;
theologie vult het idee van het goede leven in.
Ook dit zijn thema’s met veel variaties.
Op elk sociaal niveau – kapitalisme – bijvoorbeeld,
zijn vaak de kerken beter in staat
om de diepere oorzaken
voor de ongelijkheid te ontdekken
en rijkere oplossingen voor te stellen.

*Christenen en mensen met een christelijke achtergrond
hebben ook bijzonder sterke gronden
om zich met hand en tand te verzetten tegen vrije markten:
Ze putten ook expliciet uit de katholieke sociale leer.
Zelfs doorgewinterde neo-liberalen betreuren
de tekortkomingen van het kapitalisme:
Een samenleving waarin krediet zeer beperkt is,
is er een waarin nieuwe mensen niet kunnen opstaan.
Hoeveel kleine bedrijven zouden kunnen beginnen
of eerste huizen kunnen worden gekocht zonder lening?
Maar wanneer leningen het middel worden
waarmee miljoenen mensen
louter consumptie financieren – dat is anders.
En wanneer de banken die voor ons geld zorgen
het afnemen, het verliezen en dan,
vanwege de overheidsgarantie,
zelf niet worden gestraft, gebeurt er iets veel ergers.
Het blijkt dat een systeem dat pretendeert velen vooruit te helpen,
is verdraaid om de weinigen te verrijken.

Waar staat ‘de wereld’ als het gaat om het uitleggen van wat zíj gelooft?
‘Zijn we seculier, christelijk of heidens?’,
werd bijvoorbeeld na een analyse van de Olympische Spelen in Parijs gevraagd.
Staat één manier van denken over onszelf
op het punt te worden overschaduwd?
Wat is dan secularisme?

De filosoof Charles Taylor
maakt onderscheid tussen drie soorten secularisme.
Eén daarvan houdt in dat de religieuze aanwezigheid
in het openbare leven wordt weggevaagd.
De output van veel omroepen weerspiegelt deze tendens.
Ten tweede kan secularisme ook worden gezien
in een afname van persoonlijke religieuze praktijken,
vaak gelijktijdig met een terugtrekking
uit de gemeenschap naar het individualisme.
Taylors derde vorm van secularisme
berust op de teloorgang van kerken en andere geloofsgemeenschappen
als bronnen van normen die persoonlijk gedrag bepalen.

Dat christenen last hebben van alle drie de vormen is duidelijk genoeg.
Zij zouden ook hun deel van de schuld op zich moeten nemen.
De kerk heeft duidelijk soms desillusie of scepsis gevoed.
Maar alternatieve visies zouden ook kritisch bekeken moeten worden.

‘Type één’ secularisme komt erop neer
dat mensen van geloof wordt verteld
dat ze vrij zijn om te geloven en te praktiseren
als ze dat willen,
maar dat hun overtuigingen volledig transcendent moeten zijn
en helemaal niet immanent.
Met andere woorden, religie is acceptabel
als een excentrieke privéhobby
omdat zowel type één als type twee secularisme inhoudt
dat gemeenschappen van spirituele overtuiging
in deze betuttelende termen worden gezien.

Wat betreft de vraag hoe secularisme
het uitgeholde publieke plein vult:
tegenstanders van ‘publieke’ religie hebben weinig aansluiting
bij Taylors derde categorie.
Dit betekent dat hun standpunt
zowel zelf-tegenstrijdig als in wezen negatief kan lijken.
Zeggen ‘niemand mag beweren dat zijn opvattingen normatief zijn’
is op zichzelf een normatieve uitspraak doen.

Bij nadere beschouwing lijken de zaken dus nog duisterder.
Hoewel het zichzelf presenteert als een gunstig negatief groot verhaal,
bevindt seculier rationalisme
zich in een ongemakkelijke en onopgeloste relatie met postmodernisme,
waarvan exponenten gevaarlijk
en/of vervelend ‘alternatieve’ feiten of ‘mijn waarheid’ (Donald Trump) beweert.
Als zelfs een atheïstische vaandeldrager als Friedrich Nietzsche 
al voorspelde dat de dood van God nihilisme en totalitarisme zou voortbrengen,
dan is de westerse samenleving wellicht in veel groter gevaar
dan algemeen wordt aangenomen.
Misschien – zoals rabbijn Jonathan Sacks waarschuwde –
zou zo’n ‘spirituele klimaatverandering’
op één lijn moeten worden gesteld met de milieucrisis.

Het is dan ook geen wonder dat
deze ‘punten’ van het christendom
vanwege de sociale zegeningen
die het met zich meebrengt
regelmatig worden onderschreven
door zowel de niet-gelovigen als de gelovigen.

 

Hoewel ik in één van mijn vorige webposts
een ander beeld schetste,
bestaat er nog steeds het algemene beeld
dat de mainstream kerken wankelen.
En dat is niet zonder reden:
Want door de vergrijzing
lopen ze het risico uit te sterven
in hun Westerse en Midden-Oosterse kernlanden.
Enquêtes bevestigen namelijk keer op keer
dat slechts een minderheid
van de mensen nog naar de kerk gaan.
En een noodkreet van de scheidend scriba van de PKN
zegt dat ook het predikantenkorps van de PKN vergrijsd.
Er is volgens sommigen zelfs een tekort aan predikanten;
Op dat tekort valt het een en ander af te dingen, trouwens.

Dan kun je je afvragen: so what?
Als er steeds minder mensen naar de kerk gaan
zijn er toch ook minder predikanten nodig?
Tegelijkertijd prediken veel opiniemakers
een seculiere ideologie met een zelfvertrouwen
dat neigt naar religieus fanatisme.
Anderen, onzeker over hun verankering,
voelen een resterende gehechtheid aan spiritualiteit,
terwijl ze wel sceptisch staan
tegenover het bestaan van God
en andere geloofsartikelen.

Hoe positief ik misschien ook sta
tegenover de gevoelde opleving van christendom
in de huidige tijd,
blijft er toch een stemmetje horen
dat weigert de slingers op te hangen
en dat zegt:

wat als…

ja, wat dan?

In de komende webposts wil ik me bezighouden
met die vraag:
als het christendom in ‘het Westen’
dan zijn langste tijd gehad heeft
wat blijft er dan over?

Want de wijsheid die de kerk aan haar volgelingen leert blijft,
en die is beschikbaar voor de bredere samenleving,
die intellectueel robuust is
ze inspireert een transformerende wereldwijde aanwezigheid.
Dat blijkt ook uit een groot en breed opgezet internationaal onderzoek,
en een rapport over de verontrustende gevolgen van secularisatie.

Maar uit verdediging van het christelijk geloof, de apologetiek,
die te vaak wordt gekleineerd door tegenstanders,
komt toch een vervagende profiel van het christendom in het heden naar voren,
hoewel er ook overtuigend wordt betoogd dat het historisch christendom van Europa
cruciaal blijft voor het voortbestaan van een humane cultuur.