De laatste negen jaar krijgt Nederland eenmaal per jaar een oprisping van naastenliefde in de vorm van het Glazen Huis (dit jaar in Enschede) waar 3 bekende dj’s voor 6 dagen worden opgesloten in het kader van de actie ‘Serious Request’. Serious Request 2012Zes dagen brengen zij die tijd afgezonderd door en doen ze aan vorm van vasten. Dit doen ze allemaal om zo veel mogelijk geld in te zamelen voor een goed doel. Het goede doel voor dit jaar is de bestrijding van de babysterfte, vooral in Afrika .

 

Geld inzamelen ter bestrijding van de babysterfte in de Adventstijd.

Toen ik er over nadacht kon ik onmogelijk de verbanden met de Adventstijd, zoals door christenen wereldwijd gevierd, niet zien.

In de Adventstijd denken christenen dat er juist een Baby voor hen naar de aarde kwam om hen te verlossen en te bevrijden. Deze Baby zal juist moeten sterven om ons te redden.

Hij vraagt niet om ons zes dagen op te sluiten en te vasten (overigens een nobele actie van de 3 dj’s), maar Hij stelt ons wel A Serious Request, een belangrijke vraag: ontsluit je hart voor Zijn boodschap en  bereidt je hele leven voor op Zijn komst!

Iedereen gezegende kerstdagen gewenst!

‘Jullie zijn het zout van de aarde. Maar als het zout zijn smaak verliest, hoe kan het dan weer zout gemaakt worden?                                                                                                                   Het dient nergens meer voor, het wordt weggegooid en vertrapt.’                                                                                                                                                                                                               Matteüs 5: 13

Een aantal jaren geleden ben ik deze weblog begonnen en heb er de naam ‘Brandend zand’ voor gekozen. Brandend zand omdat heet zand kan branden onder je blote voeten. Zand kan schuren, polijsten, kan iets moois van iets maken. Ook zout kan een zelfde soort eigenschap hebben. Het kan iets reinigen, het kan branden, zelfs pijn doen. Zout kan een smaakmaker zijn voor eten. Jezus heeft het over het zout der aarde. Hij spreekt deze woorden uit als slotstuk van de zogenaamde Bergrede. Die rede is een verzameling praktische leefregels voor mensen om zo Jezus te volgen. Regels over barmhartigheid, het doen van goede werken, ruzies en meningsverschillen bij te leggen enzovoorts worden zo door Jezus als leefregels aanbevolen voor zijn volgelingen. Later zou Hij deze regels in feite inpassen in Zijn ‘grote gebod:  ‘Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand. Dat is het grootste en eerste gebod. Het tweede is daaraan gelijk: heb uw naaste lief als uzelf.’ (Matteüs 22: 37-39) In het evangelie naar Marcus staat daar nog een vers voor: ‘Luister, Israël! De Heer, onze God, is de enige Heer’ (Marcus 12: 29). Deze toevoeging staat er niet zomaar. Deze woorden heten ook wel het Sjema Israel: Het Sjema geeft uitdrukking aan het absolute geloof in God en komt uit het Oude Testament (Deuteronomium). In de Joodse godsdienst is dit heen vast onderdeel van onder andere het dagelijks ochtendgebed. Je zou dus kunnen zeggen dat door het grote gebod vooraf te laten gaan door dit Sjema Israel ermee bedoeld wordt dat deze leefregels onze dagelijkse praktijk moeten zijn. Maar willen we dat nog wel zijn: zoutend zout, anders dan de anderen, smaakmaker zijn?  Maar zijn we dat wel? Of zijn we een flauw hapje zonder smaak? Delen we de zouteloze praatjes die geen pijn doen? Waardoor we niet uit de toon vallen, niet af wijken, niet opvallen?

Kortom: zijn we liever zoethoudertje dan smaakmaker?

Voorzover u het nog niet door hebt: het is verkiezingstijd en de strijd om de gunst van de kiezers is nu de zomervakantie op het eind loopt volledig losgebroken. Wordt het Roemer of Rutte zo lijkt nu hamvraag. Misschien dat die vraag over een week weer andere namen naar voren brengt, niets is immers zo veranderlijk als de mening van de kiezer, maar nu is dat de vraag die mensen  bezighoudt. In die hete strijd duikt er ineens een andere poster op. De evangelist Van Ooijen die bekend is van zijn langlopende conflict met de overheid door de tekst ‘Jezus leeft!’ op het dak van zijn boerderij in de gemeente Giessenlanden, heeft nu een andere actie op touw gezet. Hij plakt over al en nergens, maar ook op de officiële plakborden voor de verkiezingsaffiches zijn poster met de tekst ‘Kies voor Jezus’.

Sympathiek of niet? Natuurlijk, op het eerste gezichtspunt is het op zijn minst een ludieke actie, die wellicht mensen laat nadenken over iets anders dan de altijd vluchtige roem van politici. Maar er zit misschien nog een theologisch addertje onder het gras: kiezen wij voor Jezus of kiest Jezus voor ons… Eerlijk gezegd  ben ik overtuigd van de laatste optie!

Het KNMI heeft onze hoop op een laaglands sprookje weggevaagd: van een witte Kerst zal geen sprake zijn, hooguit van wat sneeuwresten die zijn blijven liggen van afgelopen week. Geen verse sneeuw deze Kerst en geen langgekoesterde en veel bezongen wereldvrede…

En toch, we mogen blijven hopen en vertrouwen op die oude belofte van Jesaja

Een kind is ons geboren
een zoon is ons gegeven;
de heerschappij rust op zijn schouders.
Deze namen zal hij dragen: Wonderbare raadsman,
Goddelijke held, Eeuwige vader, Vredevorst.
Groot is zijn heerschappij,
aan de vrede zal geen einde komen.
Davids troon en rijk zijn erop gebouwd,
ze staan vast, in recht en gerechtigheid,
van nu tot in eeuwigheid.
Een hoopvolle Kerst voor een ieder!

Kent u de liefde die onze Heer Jezus Christus heeft gegeven: hij was rijk, maar is omwille van u arm geworden opdat u door zijn armoede rijk zou worden.

Het leesrooster van de kloostergemeenschap uit Taizé in Frankrijk dat ik dagelijks probeer te volgen heeft vandaag een tekst de twee brief aan de gemeente in Korinte. Had ik het er gister over dat armoede het sleutelwoord was voor de evangelielezing op Kerstdag; ook in de lezing van vandaag komt deze armoede weer terug.  Maar nu kun je armoede ook anders opvatten dan in mijn column van gister. Een grondbetekenis van armoede is ellendig, uitlandig. Jezus verliet zijn rijk om naar onze wereld toe te komen om ons in zijn rijk uit te nodigen. Zo worden wij in een klap rijk door rijksgenoten van Christus te kunnen worden.

Als dat geen rijke boodschap is…

In die tijd kondigde keizer Augustus een decreet af dat alle inwoners van het rijk zich moesten laten inschrijven. Deze eerste volkstelling vond plaats tijdens het bewind van Quirinius over Syrië. Iedereen ging op weg om zich te laten inschrijven, ieder naar de plaats waar hij vandaan kwam. Jozef ging van de stad Nazaret in Galilea naar Judea, naar de stad van David die Betlehem heet, aangezien hij van David afstamde, om zich te laten inschrijven samen met Maria, zijn aanstaande vrouw, die zwanger was. Terwijl ze daar waren, brak de dag van haar bevalling aan, en ze bracht een zoon ter wereld, haar eerstgeborene. Ze wikkelde hem in een doek en legde hem in een voederbak, omdat er voor hen geen plaats was in het nachtverblijf van de stad. Niet ver daarvandaan brachten herders de nacht door in het veld, ze hielden de wacht bij hun kudde. Opeens stond er een engel van de Heer bij hen en werden ze omgeven door het stralende licht van de Heer, zodat ze hevig schrokken. De engel zei tegen hen: ‘Wees niet bang, want ik kom jullie goed nieuws brengen, dat het hele volk met grote vreugde zal vervullen: 11 vandaag is in de stad van David jullie redder geboren. Hij is de messias, de Heer. Dit zal voor jullie het teken zijn: jullie zullen een pasgeboren kind vinden dat in een doek gewikkeld in een voederbak ligt.’ En plotseling voegde zich bij de engel een groot hemels leger dat God prees met de woorden:
‘Eer aan God in de hoogste hemel
en vrede op aarde voor alle mensen die hij liefheeft.’
Toen de engelen waren teruggegaan naar de hemel, zeiden de herders tegen elkaar: ‘Laten we naar Betlehem gaan om met eigen ogen te zien wat er gebeurd is en wat de Heer ons bekend heeft gemaakt.’ Ze gingen meteen op weg, en troffen Maria aan en Jozef en het kind dat in de voederbak lag. Toen ze het kind zagen, vertelden ze wat hun over dat kind was gezegd. Allen die het hoorden stonden verbaasd over wat de herders tegen hen zeiden, maar Maria bewaarde al deze woorden in haar hart en bleef erover nadenken. De herders gingen terug, terwijl ze God loofden en prezen om alles wat ze gehoord en gezien hadden, precies zoals het hun was gezegd. Toen er acht dagen verstreken waren en hij besneden zou worden, kreeg hij de naam Jezus, die de engel had genoemd nog voordat hij in de schoot van zijn moeder was ontvangen.
Vanochtend hebben ik met een groepje vakgenoten de tekst uit Lucas 2 de verzen 1-21 behandeld zoals die op leesrooster staat voor Kerst. Hoewel het overbekende woorden zijn is het toch altijd vruchtbaar ‘de koppen bij elkaar te steken’ en misschien wat onderbelichte passages of woorden met elkaar te bespreken. Wat me van de bespreking van vanmorgen bij blijft is dat je het woord voederbak dat driemaal in deze tekst voorkomt kunt uitleggen als het symbool van armoede. Dit kun je uitleggen als symbool dat Jezus vanuit de hemel naar de aarde kwam, naar mensen zonder aanzien. Hij wilde zich verlagen vanuit de hemel naar de aarde. Het ging hem niet om pracht en praal en overconsumptie. Wel iets om te overwegen met Kerst waar voor veel mensen de overvloed op allerlei vlak centraal lijkt te staan.
Ook wij mogen deze woorden in ons hart, de plaats waar de kennis gezaaid wordt bewaren en overdenken…

De Oosterhoutse kunstenaar Pieter Jonker haalt Jezusbeelden van hun kruis en plaatst ze in ‘verrassende’ situaties. Achter zijn raam staat nu een Jezus op de ski’s, ligt een Christus ontspannen op een handdoek onder de zon en hangt de zoon van God in de ringen.’Mooi toch?,’ zegt Jonker. ‘Jezus maakt aan het kruis altijd een trieste indruk; hij zit in een slachtofferrol. Maar zie hem hier in de ringen hangen: een oersterke vent. Ik wil mensen erover laten nadenken dat je ook op een andere manier naar Jezus kunt kijken.’ Het is niet zijn bedoeling mensen tegen de schenen te schoppen met zijn Jezusserie, al begrijpt hij dat sommigen bedenkingen zullen hebben bij zijn project. “Ik wil niet aanstootgevend zijn. Zoals ik het zie, schetst deze serie juist een wat milder beeld van Jezus.’

Op het eerste gezicht misschien wel een heel uitdagende manier om op een nieuwe wijze naar Jezus te kijken. Maar wanneer je het op de keper beschouwd heeft deze kunstenaar het evangelie van Jezus volgens mij niet helemaal begrepen. Jezus gang naar het kruis was geen resultaat van een ongelukkig leven, maar een zelfgekozen opoffering voor de mensen. Jezus als slachtoffer is mijns inziens dan ook geen goede voorstelling van zaken met betrekking tot het christendom. Juist doordat Jezus aan het kruis zijn leven gaf voor mij is Hij mijn held (en meer dan dat) en dan hoeft Hij niet in de ringen te hangen of te zonnen.

Jonker heeft wel altijd iets opstandigs gehad tegen ‘benauwende, enge geloofsopvattingen’. zo meldt het bericht verder ‘Sommige mensen zijn er zo zeker van wat het verhaal van Jezus inhoudt; ik wil erop wijzen dat je ook op een andere manier naar het christendom kunt kijken. Het is zonde om krampachtig aan één starre visie vast te houden; daarmee perk je zelf je bewegingsruimte in.’

Ik vraag me werkelijk af of mijn zienswijze iets met enge geloofsopvattingen te maken heeft. Juist Jezus’ dood aan het kruis betekent voor mij persoonlijk een bevrijding en een redding en geeft mij veel bewegingsruimte.

Vanochtend las ik het bericht dat het schouwspel aan de hemel waar sterrenkundigen op hadden gehoopt, is in de nacht van zondag op maandag uitgebleven. In ieder geval op het strand van Katwijk, waar men anderhalf uur in de kou stond te wachten op vallende sterren.

Gek; ik moest in eens denken aan kerst: het was toen bij de eerste viering net andersom, niemand had toen zo’n hemels schouwspel verwacht en toch kwam het er!

Jaarlijks duiken er wel weer van dit soort verhalen op: is het niet over een spontaan huilende Madonna, dan wel over een beeld van de Satan in de wolken van de getroffen WTC-torens op 9/11. Volgens het Algemeen Dagblad hebben bezoekers van meubelgigant IKEA in het Schotse Braehead Jezus kunnen aanschouwen. Jesus at IkeaZijn gezicht is daar volgens een aantal mensen duidelijk te zien in één van de toiletdeuren van de winkel. ( hoewel anderen er de ABBA-zanger Benny Andersson in zien of Gandalf, een personage uit het boek Lord of the Rings van Tolkien) Hoe het allemaal kon was voor iedereen een mysterie!!

Ik ben afgelopen weekend een paar dagen in een klooster op bezoek geweest. Meer specifiek: in de Achelse Kluis te Valkenswaard. Een boeiende ervaring. Niet dat ik hier voor de eerste keer in aanraking kwam met de rooms-katholieke diensten, maar een weekend meedraaien met de gebedsdiensten van de broeders is toch heel iets anders. Een aparte ervaring vond ik de hoogmis op zondag. Grote gedeeltes werden in het Latijn gereciteerd en er werd veel met wierook gezwaaid. Laat ik het kort samenvatten: in tegenstelling tot de protestantse diensten was er veel meer te zien en was het meer in het geheel van het Christusmysterie geplaatst.

Na afloop van de viering bleef ik toch met een vraag zitten: hebben de protestanten niet te veel ‘weggerationaliseerd’ van dat mysterie? Mysterie waar een ieder zelf zijn gedachten bij kan hebben, of moet een kerkelijke instantie hem dat allemaal voorkauwen?

Nederland polderland: tot voor een aantal jaar was dit een gevleugeld begrip. Zo hadden die Nederlanders jarenlang door harmonieus samenwerken land kunnen winnen en kunnen behouden. Het poldermodel werd overal uitgevent en in de Nederlandse samenleving overal gebruikt.

De laatste tijd zie je een plotselinge kentering: Men offert land op voor De Blauwe Stad: een pretentieus project van woningbouw vlak bij of op het water in de provincie Groningen waarbij delen (landbouw)grond wordt opgeofferd voor water. Er wordt voorzichtig nagedacht om de Afsluitdijk, de Nederlandse vinding om de grootste binnenzee – de Zuiderzee – te bedwingen, niet meer zo hermetisch gesloten te laten zijn. Nederland polderlandEn als laatste loot aan de stam van de ontpoldering wordt sterk nagedacht over het doorprikken van dijken om de Hedwigepolder in Zeeland onder water te zetten.

Ook in onze van ouds her ‘polder’politiek van harmonieus overleg ziet men zo’n omslag: de besprekingen tussen werkgevers- en werknemersorganisaties lopen vast die volgens de poldertheorieën hadden moeten slagen.  Opeens vallen ook traditioneel Oranjegetrouwe partijen over het voornemen van het kroonprinselijk paar om een vakantieverblijf te betrekken in Mozambique.

Een organisatie waar tot voor kort ook de ‘polder’politiek hoogtij vierde was de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). De PKN is immers een kerkgenootschap ontstaan uit een fusie van de drie Samen op Weg-kerken: de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden. Vanzelfsprekend werd er tijdens het fusietraject ‘water in de wijn gedaan’ door de verschillende partijen. Om nog een spreekwoord te gebruiken: ‘waar gehakt vallen spaanders’ doet ook bij deze fusie opgeld. Een aantal mensen kon zich niet vinden in de grote Protestantse Kerk en vormde een eigen kerkgenootschap (of zoals sommigen zeggen: zetten het oude kerkgenootschap voort).

Nederland ontpoldert: er gaan nu binnen de PKN stemmen op de zinsnede in artikel 1 van de Kerkorde namelijk het belijden dat Jezus Christus onze Heer en verlosser is weg te halen. Dit moet worden gedaan om ruimte te geven aan esoterisch geloof, namelijk een geloof dat van binnenuit komt, gebaseerd is op een innerlijke zoektocht, zonder vaststaande waarheden. Het lijkt mij toch vreemd: een protestantse, christelijke kerk zou afstand doen van – volgens mij – haar kernwaarde: haar belijdenis van Jezus Christus als Heer en verlosser.

Misschien wordt het voor de Protestantse Kerk ook tijd om te ontpolderen…