De hype van de zomer gaat nog even door: het Mexicaanse griepvirus. Tijdens de zomer buitelden de actualiteitenrubrieken al over elkaar heen met allerlei onheils- en doemscenario’s: een groot deel van Nederland zou uitgeschakeld in bed komen te liggen, we moesten vrezen voor het verlies van een goede dienstverlening, het openbaar vervoer zou plat kunnen komen te liggen, winkels zouden niet meer worden bevoorraad et cetera. Als ware griepprofeten  orakelden de virologen Roel Countinho en Ab Osterhaus met zijn eeuwige giletjes-combinatie er lustig op los: panedemielevels werden opgeschaald, risico’s werden geanalyseerd en geïnterpreteerd. Nee, de zomer zou relatief gunstig verlopen, het griepvirus zou pas zijn kop opsteken in de herfst, het najaar. GriepVeel mensen vonden dat de nationale overheid te weinig deed om de mensen voor te lichten over de griep. Op tv verschenen onsmakelijke filmpjes van de Britse overheid die de bevolking van het Verenigd Koninkrijk moest waarschuwen voor de Mexicaanse griep. Groot-Brittannië is het Europese land waar de griep tot op dit moment de meeste slachtoffers maakte.

Maar gelukkig, de Nederlandse overheid is nu ook begonnen met haar voorlichting over de Mexicaanse griep en hoe de mensen zich het best kunnen wapenen tegen besmetting. Met de actie ‘grip op griep’ wordt gans Nederland ingelicht. Om voor mij nog wat dichter bij huis te blijven: ook de Protestantse Kerk in Nederland heeft voorlichting gegeven over de griep en hoe haar leden er het beste mee om moeten gaan. De wijn bij het Avondmaal, zo wordt aanbevolen, kan beter in afzonderlijke kleine bekertjes worden geconsumeerd. Als aanstaand predikant heb ik helaas nog geen adviezen gelezen over bijvoorbeeld het handenschudden bij de uitgang. Moeten we nu na elke geschudde hand gezamenlijk de handen reinigen met desinfecterende gel? Dat zal dan ook weer een sociaal evenement worden. En de pastorale gesprekken… met mondkapjes? Misschien is het oplossing om de biechtstoel uit mijn eerdere blog in te voeren: een mooi stuk kunststof tussen de mensen, waardoor we elkaar nog wel zien maar geen problemen ondervinden met allerlei besmettingsmogelijkheden. Misschien een idee om stilzwijgend de biecht weer in te voeren in het protestantisme?

Maar niet alleen het sociale aspect tijdens de zondagse kerkgang zou kunnen lijden onder de Mexicaanse griep. Ook de dagelijkse werkvloer zou er een tik van mee kunnen krijgen: ik las laatst dat het onbedacht aannemen van een kopje koffie van een behulpzame collega zelfs al een risicofactor kan zijn. Het vriendelijke kopje koffie kan zo een besmettingshaard van jewelste blijken te zijn.  Want o wee, heef de collega misschien nagelaten zijn handen te wassen, heeft hij per ongeluk geniest over de kop koffie. En wie weet, was degene die de automaat vulde besmet met het griepvirus?

Toch maar weer even terug naar mijn eigen beroepsgroep: predikanten en voorgangers in diensten. Uit de media begrijp ik dat vooral de medeklinkers b, c, d, p, t en s leveren besmettingsgevaar op. Ik denk dat in de komende periode maar zover mogelijk bij de mensen weg moet gaan staan. Alleen een grove telling van de bewuste letters in votum en groet leverden al zorgwekkende aantallen op van de bewuste letters. Het wordt een hele kunst om een preek te schrijven en de bewuste letters zo veel mogelijk te mijden. Maar het is natuurlijk ook een uitdaging!!

Het laatste nieuws over de Mexicaanse griep is dat de griep momenteel een betrekkelijke milde griep lijkt te worden, een algehele inenting van de Nederlandse bevolking is misschien van de baan en de grote doses Tamiflu kunnen misschien worden afbesteld.

Maar gelukkig: we hebben de Q-koorts nog…

Sommige mensen zullen dit nieuwsfeit opzienbarend en misschien zelfs vreugdevol vinden. De christelijk opgevoede zanger van heeft de weg terug naar de kerk gevonden? Helaas moet ik die mensen teleurstellen: het gaat om het opnemen van een nieuw nummer in een kerkgebouw.

Tsja, eerder schreef ik al een blog over de leegloop van kerken en de sloop of verkoop van kerkgebouwen. En vaak zie je dan dat onroerend goed zomaar ‘ontroerend’ goed kan worden in de zin dat wanneer een kerkgebouw wordt onttrokken aan de het beleggen van erediensten, dat allerlei emoties enorm gaan opspelen.

Toch zal dit proces de komende jaren doorzetten, zo wijzen cijfers dat ook uit. En misschien een geruststelling: het heeft niet alleen maar te maken met minder belangstelling voor het christelijk geloof. Dat bleek laatst uit een bericht van dominee Erica Hoebe uit Leidschendam. Zij stelt (in navolging van vele anderen) vast dat de jonge generatie best gelovig zijn, maar dat reguliere kerkdiensten niet het platform, de plaats zijn voor hun beleving van hun geloof. de jonge generatie gelovigen komt niet meer wekelijks naar de kerk. andere richtingenZe hebben weinig tijd over voor activiteiten, hun weekend is al zo vol, ze ervaren een drempel om naar de kerk te gaan. Maar ze hebben wel degelijk vragen. Ze hebben wel degelijk een geloof. Ze hebben wel degelijk behoefte aan contact zo houdt Hoebe ons voor. Ze werpt de vraag op of de kerkvorm moet wijzigen voor de jonge generatie. Het is nog pril zo vervolgt Hoebe maar er wordt gezocht naar andere vormen van gemeenschap. In plaats van of naast de zondagse eredienst. Deze nieuwe groep wordt in de gemeente van Hoebe met argusogen bekeken. Hoe goed de gesprekken die ik met ze voer inhoudelijk ook zijn, hoe oprecht hun geloof ook is; zoals een ouderling eens opmerkte: we zijn als kerk geen snackbar waar je wat van je gading uit de muur kunt halen om vervolgens weer te vertrekken. Voorzitter Peter Verhoeff van de PKN gaat hierin mee met Hoebe. Volgens hem is de huidige vorm van gemeenschapsbeleving te veel gekleurd door de Reformatie en het 19e eeuwse burgerlijke verenigingsdenken. De gedachte is nog te vaak: je bent lid en dan doe je mee. Of je bent geen lid, en dan hoor je er niet bij. Zo werkt dat niet meer in deze tijd.

De vraag is dus hoe de gemeenschap dan vorm moet krijgen. Als je geen gemeente meer bent rondom de eredienst, hoe dan wel? Volgens Hoebe is het antwoord te vinden in de Bijbel. Dat verbindt iedereen die contact zoekt met God. Dat Woord verbindt alle gemeenteleden en zoekers, of je nu regelmatig, weinig of niet naar de eredienst komt.

Ik onderschrijf een groot deel van de analyse van Hoebe, maar toch stel ik er ook een aantal vragen bij. Aan de ene kant stelt Hoebe dat de kerk niet een te hoog ‘snackbar’gehalte moet krijgen waar je af en toe komt en Nieuwe vormenwat voor jouw gading is uit het scala van aanbod neemt en voor de rest de kerkelijke samenkomsten links laat liggen. Aan de andere kant onderschrijft ze stelling van Verhoeff dat het 19e eeuwse verenigingsdenken zijn tijd heeft gehad. En die stelling haalt ze naar eigen zeggen uit de Bijbel. Want de Bijbel verbindt iedereen met elkaar en met God of je regelmatig, weinig of niet naar de eredienst komt.

Volgens mij wordt in de Bijbel ook duidelijk gesproken over juist de collectieve beleving van je geloof in samenkomsten. Zo kun j elkaar tot opbouw zijn, kun je werkelijk met elkaar meeleven. Valt die regelmatige ontmoeting weg, dan valt mijns inziens ook de beleving van het ‘kerkzijn’ weg. Wat dat  betreft zie je in christelijk Nederland twee kampen ontstaan: het kamp dat zegt dat de huidige kerkvorm zijn langste tijd gehad heeft en een tweede kamp dat zegt dat er zeker over verschillende vormen nagedacht moet worden, maar dat dit niet meteen betekent het einde van het huidige kerkmodel. En de eerlijkheid gebiedt mij ook te zeggen dat er ook een groep is die zegt dat er helemaal niet moet veranderen.

Zoals het misschien al duidelijk is: ik schaar mij in dat tweede kamp. Ik vind dat er zeker moet worden nagedacht over andere vormen van het beleggen van samenkomsten of contact- momenten en mogelijkheden voor mensen die de huidige kerkvorm niet zien zitten. Maar ik denk dat geloofsbeleving ook vraagt om een sociale component, een sociaal netwerk. De kerk maak je met zijn allen!

Zou het niet zo kunnen zijn dat het huidige individualisme en de individualistische (geloofs)beleving ook een hype is?

Het kerkbezoek vergroten door de inzet van Google? Het is iets wat steeds meer Amerikaanse kerken ontdekken. De wereldwijde zoekmachine op internet wijst via Google AdWords belangstellenden op hún kerk en dat werpt zijn vruchten af. En het mooie: het kost amper wat. Het Amerikaanse blad Leadership Journal schrijft over de ontwikkeling in de Verenigde Staten. Het kerkbezoek in de Radiant Church in Colorado Springs nam al jaren af. Tot Todd Hudnall aantrad als voorganger. Hij zag dat zijn nieuwe gemeente niet echt bij de tijd was als het ging om nieuwe media, zoals Internet. Dus formeerde hij een team dat de website van de kerk een opfrisser gaf en bekeek hoe Google gebruikt kan worden om reclame te maken voor de kerkelijke gemeente.

Nieuwe media worden daarin echter steeds belangrijker, zo merkte ook de kerk in Colorado Springs. Na twee jaar gebruik van Google AdWords is het aantal mensen dat voor de eerste keer in contact kwam via internet met de Radiant Church gestegen naar 25 procent.

Buiten de Verenigde Staten wordt ook al hevig geëxperimenteerd met ‘nieuwe’ media. Zeker binnen de Rooms-Katholieke kerk. paus benedictus XVIVandaag meldde het nieuws dat paus Benedictus in november waarschijnlijk uitkomt met een nieuwe cd. In Nederland hebben we ook al de twitterende rooms-katholieke priester Roderick Vonhögen die ons eveneens elke morgen vergast op zijn podcast. En we hoeven maar te zwijgen over de kaskrakers van The Priests en Cisterciënzer Monniken Van Stift Heiligenkreuz.

Nu ben ik benieuwd naar het protestantse volksdeel der natie. Wanneer zal bijvoorbeeld de Pds. Peter Verhoeffrotestantse Kerk in Nederland van zich laten horen? Een duet van  synodepreses Verhoeff (ds. Arenda Haasnootdie het echter niet zo heeft op de ‘nieuwe’ media, getuige zijn column in Kerkinformatie) met tweede voorzitter Haasnoot? Ik hou de media de komende tijd maar goed in de gaten… Voordat je het weet is het Sint-Nicolaas en Kerst en kunnen we ons te buiten gaan aan allerlei nieuwe cd-releases en misschien ook nog een dvd of een blu ray…

NRC-correspondent Anil Ramdas gaat voor zijn serie Hemel en Aarde op bezoek bij allerlei religieuze groeperingen om de sfeer te proeven. In een van zijn stukken doet hij verslag van zijn bezoek aan een christelijke gemeenschap. Natuurlijk wordt zijn verslag met enig cynisme gebracht. Uiteindelijk doet hij ook verslag van een preek.Voorganger ‘Er is vandaag een gastspreker’, zo doet hij verslag, ‘die prompt begint over de kredietcrisis. Hij geeft voorbeelden van de ernst ervan. Hij vertelt over een oude vrouw in Amerika die haar hypotheek niet meer kon aflossen en toen de mannen aan de deur verschenen om haar uit te zetten, schoot ze zich met een revolver door de borst. De uitbundigheid is veranderd in grimmigheid, iedereen is nu muisstil en ik ben benieuwd hoe hij zo’n werelds gegeven als de kredietcrisis zal verbinden met het woord van God. De voorganger vertelt over een tolmeester in bijbelse tijden die zichzelf flink verrijkte en door iedereen werd gehaat. Maar hij kreeg tegen het eind van zijn leven wroeging, en toen hij hoorde dat Jezus naar zijn stad kwam, wilde hij hem zien. Jezus keek hem aan en zag zijn berouw. De tolmeester kreeg vergiffenis, waarop hij al zijn bezittingen verdeelde onder de armen en de benadeelden. Crisis opgelost. De voorganger besluit: “Obama zegt: yes we can. Maar alleen Jezus kan het.” Als Hij nu maar snel komt.’

Hoewel misschien een beetje karikaturaal gebracht wordt hier wel een achilleshiel van de kerk en de verkondiging in de kerk blootgelegd. Open je hart voor Jezus en alles komt goed! Ik vind dat een gevaarlijke binnenkerkelijke gedachte. Binnenkerkelijk omdat ik denk dat je vooral heel veel voorinformatie moet hebben om je een uitspraak als ‘aanvaard Jezus en je bent gered’ pas op waarde kunt schatten.  Voor buitenstaanders en misschien ook wel voor veel christenen is deze sprong te snel gemaakt. Je zit echt diep in de zorgen en hup alles komt goed. Dat gaat er niet zo maar in, denk ik. Wij gaan binnen de kerk zo vaak van allerlei vanzelfsprekendheden uit. Voor een krimpend aantal mensen zijn bepaalde uitspraken nog vanzelfsprekend. Maar voor een groeiend aantal mensen worden de woorden en gebruiken in de kerk zo vreemd gevonden, dat ze eerder afstoten dan aantrekken.  Laten we ons nog wel leiden door de tekst in de Bijbel dat het geloof in Christus voor anderen een dwaasheid is? Denkt iemand echt nog dat het zingen, de woordverkondiging in de kerk en al die vreemde gebruiken en kleding juist niet veel buitenstaanders in verwarring brengen? Niet dat alles anders moet, want volgens mij blijft het sowieso raar…

Niet dat wij nu maar het (missionaire) bijltje er bij neer moeten gooien, maar laten we proberen die communicatie tussen ons en de mensen buiten de kerk op een goede wijze aanpakken. Niet met allerlei hoogdravende uitspraken komen, maar er gewoon eerst eens voor de ander te zijn.


Via de verschillende netwerksites wordt ik uitgenodigd voor de eerste LinkedInChurch-bijeenkomst. Olinkedinchurch_logo_biggerp zich is het beleggen van zo’n bijeenkomst een prijzenswaardig initiatief en de organisatie wil ik dan ook alle lof toezwaaien.  Het lijkt me heel wat om in deze tijd allerlei computergeoriënteerde mensen bij elkaar te brengen voor een kerkdienst.  Volgens het bericht wordt men in de Van Limmikhof verwacht. Het is ‘ Geen kerkgebouw, wel spiritueel. Het verbindt ons met de stad, de kunsten, en met jou.’ Spannend, dat meen ik van harte. De vraag die ik bij dit initiatief heb is deze: LinkedIn is een virtuele gemeenschap van mensen en soms van organisaties, die in de virtuele werkelijkheid een netwerk met elkaar vormen. Waarom dient er dan in real time een bijeenkomst belegd te worden?  Zou het dan niet uitdagender zijn om mensen, van all over the world, op de digitale snelweg voor een kerkdienst bijeen te roepen? Nee, hoe dat zou moeten worden georganiseerd worden weet ik ook niet. Maar zou dat beter bij de kleur en het zijn passen van LinkedIn?

In een gebouw van steen wordt nu een www-gemeenschap verwacht. En men verwacht ook een invulling vanuit andere religieuze tradities. Waarom heet het dan nog kerkdienst. Volgens Van Dale is een kerkdienst ‘een dienst in een gebouw voor christelijke godsdienstoefening’. Ik zie dus op het eerste gezicht twee beperkingen: de bijeenkomst voor een virtuele gemeenschap wordt in real time georganiseerd, en ten tweede: het heet een ‘kerk’dienst.Beperkt dat niet het geheel?

Een prijzenswaardig initiatief, zeker; maar zou het geheel niet op de digitale snelweg moeten plaatsvinden onder de noemer van, bijvoorbeeld http://www.spiritualLinkedIn.org?