Brandend Zand

4 oktober: Werelddierendag. Op deze dag wordt stilgestaan bij de rechten van de dieren in onze samenleving. Dat vind ik op zich een goed idee: hoe vaak lees en hoor je niet van onnoemelijk dierenleed.

Vanmorgen klikte mijn wekker aan en hoorde ik het nieuws op de radio. Een van de berichten was dat het vandaag – het is immers zondag én dierendag – mogelijk is om je (huis)dieren te laten zegenen.

Eerder deze week las ik het volgende:  Dienst voor zegenen huisdier of knuffelbeer. Na eerdere kerkdiensten in Beltrum, Eibergen en Neede wordt zondag 4 oktober tijdens Werelddierendag een dierenzegening gehouden in de R.-K. Calixtuskerk in Groenlo. Bezoekers kunnen hun hond, poes, cavia, hamster, vis of kanarie meenemen naar de kerk waar de dieren worden gezegend door pastor Dick Juijn. Kinderen die geen huisdier hebben, mogen hun knuffel meenemen. Er wordt niet gecollecteerd maar bezoekers wordt gevraagd iets ‘lekkers’ mee te nemen (blikje kattenvoer of een kluif) voor het dierenasiel De Achterhoek in Winterswijk. De kerkdienst begint ’s middags om half vier.

Zoals ik al schreef, ik vind het goed dat er meer aandacht komt voor het dier. Te lang en te vaak werd het dier gezien als een product en een productiemiddel zonder enige intrinsieke waarde. Maar de laatste tijd bekruipt mij het gevoel dat de weegschaal een beetje naar de verkeerde kant doorslaat. En nu bieden kerken ook nog de mogelijkheid om dieren te laten zegenen. Een stukje nieuwe, eigentijdse spiritualiteit?  Probeert men zo de vermeende kloof tussen kerk en samenleving te dichten?

Vanmorgen werd er in het bericht nog wel bij gezegd dat men er niet op moest rekenen dat meegenomen zieke dieren na zegening weer beter zouden worden.

Dat is dan wel weer jammer.

Gelukkig, het is wetenschappelijk bewezen: niemand kan multitasken. Ik werd er de laatste er de laatste tijd ook een beetje flauw van. Deed ik als man iets te traag, dan kreeg ik van meerdere kanten meteen de opmerking naar mijn hoofd gesmeten ik zie wel dat je geen vrouw, want anders had je meerdere dingen tegelijk kunnen doen.  Multitasken: twee dingen tegelijk doen. Vrouwen kunnen dat beter dan mannen, horen we altijd. En tot overmaat van ramp bestond een of ander shampoomerk het ook nog eens dit ogenschijnlijke defect bij mannen in een reclame te gebruiken.

Maar jubel en prijs, niemand kan het echt, dat multitasken. Onze hersenen kunnen niet écht twee dingen tegelijk doen. Taken heel snel afwisselen is het beste wat we kunnen doen. Dat concludeert de Italiaanse psycholoog Paolo Toffanin in zijn proefschrift Brain economics: Housekeeping routines in the brain. Toffanin ontdekte – verrassend – dat multitasking niet bestaat: de hersenen wisselen aandachtstaken razendsnel af, maar voeren ze nooit tegelijkertijd uit.

Zouden nu dan eindelijk die opmerkingen verstommen? Mwâh, ik denk het niet…

Hoewel het de laatste tijd weer wat rustig is rondom dit thema, wil ik in dit blog toch weer eens aandacht besteden aan dit onderwerp. Laat ik eerst verduidelijken waarover ik het wil hebben: solidariteit, die je wat technisch kunt omschrijven met  leden van een groep een onderschrijven een gemeenschappelijk belang, ten gunste van de groepsleden, maar soms ten koste van zichzelf. Solidariteit was tot voor kort gemeengoed: via belastinggeld werden verschillende mogelijkheden bekostigd waardoor zwakke groepen binnen de samenleving de juiste zorg kon worden aangeboden. Iedereen droeg bij aan de zorg voor de ander.

De laatste jaren klonk echter steeds meer de roep dat ons zorgstelsel op de schop moest: in de huidige constellatie was het een en ander te duur geworden. Er was een te grote toestroom naar de verschillende voorzieningen. Kortom er moest rigoureus bezuinigd worden. De criteria moesten worden aangescherpt.

Burgers weigerden nog langer zoveel belasting te betalen voor het – in hun ogen – misbruik van de zorg. Politici die hun oren lieten hangen naar deze onrust uit de achterban vonden ook dat het allemaal anders moest.

Om de zorg betaalbaarder te houden zagen nieuwe ideeën het daglicht: Mensen die zorg nodig hadden moeten niet meer in gespecialiseerde instellingen buiten de samenleving wonen, maar moeten worden geïntegreerd in de samenleving, in normale woonwijken worden gehuisvest.  Iedereen zou min of meer zelfstandig moeten wonen in een gewone wijk, moeten werken bij een gewone baas en vrienden moeten worden met gewone buren. Dat is beter voor bijna alle leden van bijna alle kwetsbare groepen en bovendien goedkoper. Dit idee gaat hand in hand met wat men noemt ‘actieve solidariteit’, dit in tegenstelling tot ‘passieve solidariteit’ waarbij via het belastingstelsel een ieder betaalt voor de zorg van de ander. Actieve solidariteit betekent: mensen van kwetsbare groepen moeten zo lang mogelijk voor zichzelf zorgen of worden geholpen door de naaste familieleden of andere mensen die om hun geven. Pas in het uiterste geval is er dan nog de geïnstitutionaliseerde – inmiddels stevig uitgeklede – zorg met alle gevolgen voor zowel de mensen die gebruikmaken van dit soort áls voor de mensen die werken in de zorg.

Op zich lijkt dit een nobel streven: immers, het is toch mooi als álle mensen zoveel mogelijk kunnen participeren in de maatschappij. Toch kun je hier serieuze vraagtekens bij stellen: in het oude systeem droeg een ieder bij aan de zorg van de ander. Er waren allerlei voorzieningen waar kwetsbare groepen konden worden verzorgd.  In het huidige systeem van ‘actieve solidariteit’ moet een veel kleinere groep mensen de lasten dragen.

Bij actieve solidariteit draait het systeem namelijk om het idee van vrijwillige deelname van mensen die de kwetsbare ander ter zijde wil staan. Een gedeelte van de samenleving blijft door hun eigen onverschilligheid jegens de ander simpelweg buiten schot. Solidariteit; voorbije tijd?

Mijn vraag: is dit solidariteit? Volgens mij niet! Ik denk dat het huidige systeem van zorgverlening in de volle breedte moet worden geëvalueerd en heroverwogen!

Het wordt religies en in het bijzonder hier in het Westen het christendom vaak verweten dat ze niet met hun tijd meegaan. Ze gebruiken te archaïsche woorden, te ouderwetse terminologie en middelen zo wordt gezegd en dat kan de mensen niet echt meer geboeid houden. Het moet eigenlijk allemaal meer hip, cool en spiffy.

Toch lees je met de regelmatigheid van de klok van religies – en ik beperk me hier even tot het christendom – dat er allerlei initiatieven ontstaan om mensen via de moderne, nieuwe media te benaderen. Een aantal voorbeelden: online pastorale begeleiding, kerkdiensten (achteraf) online beluisteren, podcasts van priester Roderick Vonhögen et cetera, et cetera.

Een nieuwe loot aan deze stam wordt aangekondigd in het volgende bericht:

Bericht aan God via iPhone

In moeilijke tijden wordt er vaak meer gebeden dan wanneer het voor de wind gaat. Allen Wright besloot daarom maar een iPhone-applicatie te verzinnen waarmee je gemakkelijk een brief naar God kan sturen. Met de applicatie ‘Note to God’ kunnen mensen ‘zelfgeschreven gebeden naar God sturen.’

Via de iPhone-applicatie hebben gebruikers ook de mogelijkheid om de gebeden van anderen te lezen. Zij kunnen ook aangeven of ze het een goed gebed vinden. Alles in de applicatie gebeurt anoniem.