Brandend Zand

Afgelopen zondag vierden de christenen het Pinksterfeest:
de uitstorting van de Heilige Geest op mensen.
‘Met deze uitstorting wordt ook het begin
van de christelijke kerk gemarkeerd.
Het kan als zodanig tevens als de eerste christelijke opwekking
worden gezien’ vind je op Wikipedia.

Het is dan ook niet voor niets dat de grote Opwekkingsconferentie
in Nederland altijd met Pinksteren is.
Gelijktijdig aan deze conferentie wordt meestal
een aantal nieuwe ‘Opwekkingsliederen’ gelanceerd.
Liederen die christenen in vuur en vlam willen zetten voor hun geloof.

Maar hoe zit dat met dat vuur van ons?
Onze tijd, onze cultuur. Ons leven is vaak intens, veeleisend.
Er ligt op allerlei manieren veel druk op ons bestaan.
Om staande te blijven en succes te hebben
moet je heel wat in huis hebben aan competenties en kwaliteiten.

Je kunt op een bepaalde laag van je leven
een heel druk en dynamisch leven leiden
en ook een veelzijdig vrije tijds leven vol met interessante en leuke dingen. Maar op een diepere laag kan intussen het vuur doven.
En op een dag hoor je jezelf zeggen:
het doet me niets meer. Ik voel het niet meer. En je stapt er uit.
Uit je huwelijk. Of uit je geloof.
Veel mensen zetten zulke drastische stappen niet.
Blijven hun dingen doen terwijl het vuur gedoofd is.
Maar je voelt ergens wel dat alles plichtmatig aanvoelt,
stroef en niet erg bezield.
Je staat niet meer in vuur en vlam.

Ja, het is best verleidelijk om gewoon door te leven.
Om gewoon niet teveel aandacht te schenken
aan dat wat ooit een vuur was en nu op z’n best een waakvlam is geworden. Aan hoe het gaat met je ziel.
Soulsearching noemen we dat.
Je komt naar Kruispunt met van alles aan je hoofd.
Een lijf dat vol zit van opgebouwde stress
en diep van binnen een ziel die nogal vermoeid is.
En je wilt een kerkdienst waarin je vooral bemoedigd wordt.
Door een fijn lied, een inspirerend verhaal
waar je ook praktisch iets mee kunt in het leven zoals je dat leidt.
Iets opbouwends graag, niet teveel problematiseren
het leven is immers al ingewikkeld genoeg.
Het kan zomaar zo zijn dat op deze manier
een heel deel van ons leven buiten schot blijft
en dat deel niet wordt bereikt, niet wordt aangesproken.

Het nachtgezicht van Zacharia nodigt uit om de diepere laag op te zoeken. De laag onder die van menselijke moeten.
De laag onder alles waartoe wij zelf in staat zijn.
De laag van de onderliggende bronnen.
Als we een leven willen leiden als lichtdrager.
Als we een leven willen leiden
dat vrucht draagt dan gaat dat alleen
als we aangesloten zijn op de bron van leven.

Waar is mijn leven nu ten diepste in geworteld?
Wat voedt mij, wat drijft mij? Wat bezielt mij?
Ben ik er vooral goed in om het beste uit mezelf te halen.
En is dat het dan waarmee ik het moet doen?
Of brandt er in mij iets van een heilig vuur?
Dat wordt gevoed door de olie van Gods Geest?

Werkelijke troost wordt altijd door een ander gegeven.
Dat mogen we tenslotte nog zien als het om ons actieve leven gaat.
In de sfeer van het onszelf troosten komen we niet verder dan
een kom op, volgende keer beter, volgende keer beter je best doen, volgende keer wat meer geluk hebben.
En hoe snel leven we niet in die sfeer.
Als fantastische doe het zelvers
zijn we aan de gang met Gods geboden.
Voor we het weten lopen we eindeloos achter onszelf aan:
hier nog wat te verbeteren en daar nog wat te corrigeren,
een schroefje hier en een likje verf daar.
Maar als we eerlijk worden,
dan weten we eigenlijk niet waar we het voor gedaan hebben.
Waren we nu werkelijk dankbaar?
Of wilden we toch gewoon wel graag in de hemel komen?
Of wilden we eigenlijk gewoon dat iedereen ons aardig vindt?
Of zochten we respect en aanzien?
Hoe langer je er over nadenkt, hoe minder grip heb je er op.
En rustig word je daar niet van.

Besef dat troosten niet het antwoord is
voordat je de vraag goed hebt beluisterd.
Het is niet het aanbrengen van allerlei goede adviezen.
Troosten is helpen te leven met vragen waarop geen antwoorden zijn.
Daar kun je rust in vinden.

Rust vind je pas als je met heel je hebben en houden, je plannen,
je wensen, en al je daden, bij Jezus binnenloopt,
je door Hem laat bemoedigen en stimuleren,
je door Hem laat bezielen met zijn Geest.
Pas samen met Jezus leven, maakt je leven een rustig leven.
Zo wil Hij je troosten in je werkelijke leven.
Het gaat hier niet maar om pep-talk,
niet maar om jezelf troosten met wat goede dingen.
Het gaat hier in alles om leven met Jezus
en Hem horen spreken tegen jou zelf.
Hoor het Hèm maar zeggen: rustig maar,
Ik heb al voor jou geboet, rustig maar,
Ik zorg voor jou, rustig maar, kalm aan,
Ik heb al voor jou geleefd.
Voortaan zal ons niet alles gaan lukken.
En dat hoeft ook niet. Want alles is Hèm al gelukt.
Ik denk zo, als Hij dat tegen ons zegt,
dan mogen we ook werkelijk rustig worden.
Telkens weer, ons leven lang.

Laatst preekte ik over het verdriet van ouders
die zien dat hun kinderen schijnbaar niets meer
met het geloof te maken wilden hebben.
Ik vertelde dat wat juist wat je juist wel doet
dat dat misschien ooit opgepikt wordt.
Misschien zoals een zaaier tijdens het zaaien niet weet hoe het verder gaat.
Zo gaat het ook met Woord van God.
Het Woord wacht totdat het wordt opgepikt.
Kennelijk wil God ons de keus laten:
kennelijk wil Hij ons zo zeer de keus laten
dat Hij ook geen al te aannemelijke verhalen vertelt
en mensen ook niet met gladde praatjes en sluitende betogen
wil verleiden iets te vinden wat we eigenlijk niet vinden.
Kennelijk is hier Iemand die op zo’n manier van ons houdt
dat Hij niet smeekt om onze liefde, dat Hij niet soebat.
Kennelijk is hier Iemand die niet om ons draait,
maar zelf Iemand is en zijn eigen gang gaat. Hij is God.
Hij is degene om wie alles draait.
Hij is de koning wiens eer het is een zaak te doorgronden.
En Hij zegt het zo dat er bij ons uit komt wat er in zit.
Hij wil zien wat uit ons komt.
En dus vertelt Hij zo’n gelijkenis als deze
over die iemand die naar zijn land ging om te zaaien.
En zelfs tweeduizend jaar later
kruipt het verhaal me nog onder de huid.
Straks gaat het verder, in mijn eigen leven.
Nergens anders, niet in theorie, niet in woorden. Wat zal mijn rol zijn? Blijken te zijn?
Vandaag en morgen en overmorgen en weet ik hoe lang ik nog krijg.
Ik weet het niet.
Wat ik wel weet is wat Jezus wil dat mijn rol zal zijn:
die goede grond, en zo. Het is niet neutraal. Goede grond.
En hoe meer ik denk dat dit leven is wat het is,
hoe meer ik het gevoel heb dat alles een gesloten systeem is
van oorzaken en gevolgen,
hoe meer ik in een gesloten wereld leef, zonder God en zonder zijn Zoon, des te meer wordt zo’n stukje Marcus explosief:
kun je wel denken, maar bij Jezus wordt alles wat verborgen is openbaar, wat geheim is onthuld. En dat begint nu, vanaf nu.

Als ouders zaai je in het leven van je kind
en je weet niet wat het zal brengen,
God belooft dat het niet voor niets zal zijn,
zelfs een enkel zaadje kan genoeg zijn
Al ligt dat 50 jaar te rusten in de grond van ons hart.
Het kan ontkiemen op Gods tijd.

In deze week waarin 4 en 5 mei vallen
– respectievelijk Dodenherdenking en Bevrijdingsdag –
wil ik het thema geweldloosheid verder uitdiepen.
Afgelopen week was de film Hacksaw Ridge op de tv.
Hacksaw Ridge is het adembenemende,
maar snoeiharde en waargebeurde verhaal van Desmond Doss.
Het is zijn stellige overtuiging dat de oorlog rechtvaardig is
en het zijn plicht is om te helpen.
Tegelijkertijd is hij overtuigd christen en gelooft hij dat doden verkeerd is.                                                                      Hij weigert daarom consequent om wapens te gebruiken,
of ze zelfs maar aan te raken.
Gewapend met alleen een verbandkist en een Bijbel,
weet hij onder extreme omstandigheden vijfenzeventig mensen te redden. Zonder ook maar een schot te lossen.
Voor mij een voorbeeld van geweldloos handelen.

Want ik word elke keer weer diep geraakt worden
bij het zien van zoveel geweld.
Maar ik moet me toch ook meteen afvragen:
heeft er zich ergens in mijn hoofd en hart ook al boosheid,
wrok, gewelddadigheid of wraakzucht genesteld
die er zomaar uit kan komen in agressieve woorden en daden?
Zou ik zo’n Desmond Doss kunnen zijn?

Nee, ik kan niets veranderen aan de grote wereld vol van geweld.
Wel kan ik iets veranderen in mijzelf en in mijn directe omgeving.
Ik kan gaan oefenen in een praktijk van geweldloosheid.
Ik kan leren om onderdrukkende vormen van communicatie te herkennen en te kiezen voor geweldloze communicatie.

Volgens mij zit dat heel dichtbij het hart van discipelschap: geweldloosheid, geweldloze communicatie, vrede stichten.
Naast mijn en onze ontzetting over terreur en geweld in deze wereld
moet er ook en vooral ruimte zijn voor een concrete praktijk
van geweldloosheid in mijn en onze levens.

Geweldloos communiceren is gaan in het spoor van Jezus die zegt:

Gelukkig de zachtmoedigen,
want zij zullen het land bezitten.

Gelukkig de vredestichters,
want zij zullen kinderen van God genoemd worden.

Ik zeg jullie je niet te verzetten tegen wie kwaad doet,
maar wie je op de rechterwang slaat, ook de linkerwang toe te keren.

Ik zeg jullie: heb je vijanden lief en bid voor wie jullie vervolgen,
alleen dan zijn jullie werkelijk kinderen van je Vader in de hemel.
Hij laat zijn zon immers opgaan over goede en slechte mensen
en laat het regenen over rechtvaardigen en onrechtvaardigen.

Wat is geweldloze communicatie? Als ik er informatie over op zoek kom ik bijvoorbeeld hier uit:

Geweldloze communicatie richt zich op:

Waarneming: wat we zuiver waarnemen (niet hoe we daarover oordelen)
Gevoel: hoe we ons voelen bij die waarneming
(niet hoe we erover denken)
Behoefte: als basis van wat we voelen (verantwoordelijkheid nemen)
Verzoek: concrete actie voorstellen om het leven te verrijken (geen eis)
Alles wat we doen of niet doen, zeggen of niet (durven) zeggen,
doen we om een behoefte te vervullen.
De intentie van geweldloze communicatie is om,
doordrongen van dit besef, steeds meer te luisteren,
spreken en leven vanuit verbondenheid met
en respect voor eigen en andermans behoeften.

En vanuit de navolging van Jezus zou ik daar aan willen toevoegen dat niet kan zonder het ervaren van deze realiteit:

Wees over niets bezorgd, maar vraag God wat u nodig hebt
en dank hem in al uw gebeden.
Dan zal de vrede van God, die alle verstand te boven gaat,
uw hart en gedachten in Christus Jezus bewaren.