Soms is het goed, wanneer de mens even moet wachten. Want wij mensen leven vaak veel te gehaast. Wij hebben geen tijd meer om te ‘wachten’, om even tot bezinning te komen, het even laten bezinken, tot inkeer komen en alles opnieuw op een rijtje te zetten. Zeker de grote dingen en beslissingen in je leven hebben een tijd van wachten, verwachten, nodig. Voorbereiding, bezinning, wikken en wegen. Zo wachtte Johannes de Doper in de woestijn en Jezus deed dat ook, veertig dagen lang. En Israël moest 40 jaar wachten, voordat zij het Beloofde Land mocht binnentreden. En Paulus moest na zijn bekering 6 jaar wachten in de Arabische woestijn. De woestijn is dus een wachtplaats, waar mensen zich zelf leren vinden en hun roeping en bovenal God Zelf! Het is goed voor een mens om even in de woestijn te moeten verkeren, letterlijk en figuurlijk. In het Koninkrijk van God zijn tijden en gelegenheden, maar ook wachttijden. Laten we daar maar eens op letten!
Maar ‘wachten’ hoeft niet te betekenen, dat je dan niets doet. Het is niet wachten op de trein of de bus. Met de handen over elkaar! Nee, je kunt in die tijd al vast vooruit lopen op wat er gaat gebeuren. Dat zie je hier bij de discipelen. Zij werden actief: ‘Zij gingen naar de bovenzaal, en daar bleven zij eendrachtig bijeen. (…) vurig en eensgezind wijdden ze zich aan het gebed.’ ten eerste springt het woord ‘eendrachtig’ er uit. Allemaal zijn zij verdrietig, allemaal hebben zij troost nodig, allemaal hielden zij zoveel van de Heer. En dat verbindt hen, maakt hen eendrachtig. Zij denken niet meer aan zichzelf, maar aan de Meester en hadden daarin ook oog voor elkaar, voor elkaars verdriet. Eén gevoel leeft er in ieders hart, éénzelfde gemis houdt hen samen, éénzelfde hoop houdt hen staande: de vervulling van de belofte van de Vader. Zij denken aan het afscheidswoord van de Heer: ‘Ik zal u niet als wezen achterlaten, zie, Ik kom tot u!’ Zo voelen zij zich ook, als wezen, Daarom – ten tweede – volharden zij zo in het gebed: zij bleven bidden dat de Heiland maar weer tot hen mag komen! En zo wordt ook het verlangen in hen gewekt, het verlangen naar de Geest, die Jezus beloofd had. De Trooster, Die hen in alle waarheid zou gaan leiden. Wat hadden zij Die nodig! Want, eerlijk gezegd, zij begrepen er niet veel van. Er zou ook aan de discipelen nog heel wat uit te leggen zijn. Ook daar hadden zij de Heilige Geest voor nodig. Net als wij. Die Geest moet ons de woorden van de Heiland indachtig maken en ook Zijn daden en wat er met Hem is gebeurd. Daar moeten ook wij om bidden. Eendrachtig, ja, alle kerken en gelovigen met elkaar!
Deze tijd van het jaar wordt niet alleen gekenmerkt door de verwachting en de herdenking van de geboorte van Christus in deze wereld met Kerst. Advent is immers een tijd van verwachten en afwachten wat God doet in deze wereld. Kome wat komt. Maar deze tijd staat ook in het teken van allerlei lijstjes, van omzien op het bijna afgelopen jaar. In onze hyperindividualistische samenleving wordt een poging ondernomen tot samenzijn en samen beleven: donderdag 12 december werd er er door de Evangelische Omroep tot zo’n samenzijn met het ontsteken van de Nationale Kerstboom in Apeldoorn. Andere pogingen tot samenzijn zijn bijvoorbeeld ook de Top 2000 (sinds 1999) waar je jouw keuze kunt delen met een ieder door die te posten op de sociale media. Ook internationaal doet muziekstreamingsdienst Spotify sinds 2016 iets soortgelijks: Spotify biedt zijn gebruikers een jaarlijkse functie die de details van het eigen gebruik verzamelt en presenteert, zodat we terug kunnen kijken op het jaar door de specifieke lens van onze luistergewoonten: Spotify Wrapped. Hoewel dit in eerste instantie misschien een beetje saai klinkt, is het eigenlijk een behoorlijk staaltje marketinggenie. Het is het verhaal van ons 2024, zoals verteld door Spotify. De staat van onze ziel, zoals onthuld door onze toewijding aan Taylor Swift. En je kunt jouw Wrapped delen met jouw omgeving! Elk jaar wordt ‘Spotify Wrapped‘ evenals de Top 2000 meer en meer een sociaal ritueel.
Dit jaar wachtten mensen er zelfs actief op, controleerden ze dagelijks hun app en verlangden ze ernaar dat Spotify zijn komst in 2024 zou aankondigen. Nieuwsmedia schreven stukken over hoe ze er het beste mee om konden gaan, er werden daadwerkelijk weddenschappen afgesloten over wanneer de functie zou verschijnen. Hoe gek is dat? Spotify Wrapped is net zo synoniem geworden met deze tijd van het jaar als adventskalenders en het van de zolder halen van kerstversieringen.
Ik ben me er terdege van bewust dat dit misschien een storm in een glas water is, maar het is hoe dan ook een storm. En ik denk dat onze steeds groter wordende obsessie ermee ons veel kan leren over… nou ja… ons.
Want wat nog interessanter is, is dat deze diep persoonlijke inzichten die Spotify ons biedt, in eerste instantie alleen voor onze ogen gemaakt, op sociale media worden geplakt. Spotify Wrapped is een soort zachte lancering van ons eigen merk geworden, een manier om onszelf, hyperindividualistisch als we zijn, te ‘outen’. Want ook deze gegevens kun je op sociale media delen! De afgelopen dagen hebben duizenden en nog eens duizenden mensen de gegevens van Spotify gebruikt en gedeeld met de wereld, als een manier waarop ze zichzelf met de wereld delen. Hun topartiesten, de nummers die ze op repeat hebben gehad, het aantal minuten dat ze hebben doorgebracht in het gezelschap van hun favoriete albums, hun luistergewoonten worden hoogstpersoonlijk op een bordje geserveerd.
Maar de simpele vraag blijft hangen: waarom?
Ja, waarom doen we dit? Mijn instinct zegt me dat het antwoord ongelooflijk simpel is: we willen gewoon gekend worden.
We hebben een overrompelende behoefte om mensen te laten zien wie we zijn, in de hoop dat we daarvoor worden beloond met acceptatie. Misschien goedkeuring, zelfs. Bewondering, als we echt geluk hebben.
Het is een symptoom van wat sommigen, misschien wel het meest opvallend, Charles Taylor, ‘expressief individualisme’ hebben genoemd. We leven in een cultureel moment dat ons vertelt dat we de taak hebben om te ontdekken en te definiëren wie we zijn, het is aan ons. Het is de verantwoordelijkheid van elk individu om zichzelf op te bouwen, van binnenuit. En dan mogen we de wereld laten zien wat we hebben gecreëerd: onszelf, gemaakt naar ons eigen evenbeeld.
We mogen het meesterwerk en de meester zijn, de schepper en het gecreëerde, de dichter en het gedicht.
Dat klinkt heerlijk bevrijdend, nietwaar? Er is maar één probleem: niemand kan het gewicht van zo’n verantwoordelijkheid daadwerkelijk dragen. Het is verlammend.
En dus, als we deze enorme taak eens per jaar kunnen uitbesteden aan een Zweeds streamingplatform; ja, waarom zouden we dat dan niet doen? Voor een kort moment kunnen we onze existentiële crisis in de wacht zetten, met de beentjes op tafel, opgelucht zuchten en simpelweg verklaren: ik luister, dus ik besta. Slechts één dag kunnen we onze muzieksmaak ons laten definiëren, kunnen we het aan onze streaminggewoontes overlaten om ons leven betekenis te geven.
We kunnen rusten.
Ik wil dit absoluut niet bagatelliseren. Integendeel, ik waardeer het. Ik denk dat Spotify Wrapped ons veel meer over elkaar (en onszelf) laat zien dan hoeveel we deze zomer naar muziek van bijvoorbeeld Froukje hebben geluisterd. Ik ben echt dankbaar dat het ons toestaat om onze maskers even af zetten, en ons eraan herinnert hoe graag we willen weten en gekend willen worden, zien en gezien willen worden, liefhebben en geliefd willen worden. Ik denk dat het een supergoed idee is, verpakt in een vermomming van trivialiteit. Het duwt ons op een slinkse manier om te erkennen dat we erbij willen horen. En dus ben ik er niet van overtuigd dat het überhaupt alleen maar ‘individualistisch’ gedrag is, wat dacht je ervan om het een symptoom van ‘expressief erbij willen horen’ te noemen?
Het succes van Spotify Wrapped is ongekend en geniaal: het is een cultureel moment en de onderliggende hartenkreet is bijzonder luid. Zelfs luider dan de drieduizend minuten aan Rammstein die ik dit jaar door de speakers heb laten schallen:
(Na twintig afleveringen van ‘meditaties in tijden van corona’ heb ik besloten dat dit de voorlopig laatste meditatie is in deze reeks. Niet dat ik ophoud met bloggen, maar er zijn ook nog andere vormen en onderwerpen die aandacht verdienen. Ik hoop van harte dat veel mensen iets gehad hebben aan de meditaties en dat onze Here God mag werken via deze woorden.)
Verwondering, verrassing dat God die zo verheven is, tegelijk zo nabij kan zijn, zo betrokken op ons, op mij. Zo nabij dat ik voor hem een woning kan zijn. Deze psalm gaat over Gods grootheid én nabijheid. Over een God die ver is én tegelijk nabij. Maar liefst zeventien keer staat in dit lied het Hebreeuwse woordje kol: heel, al, alles. Vers na vers benadrukt dit lied dat God goed is voor alles en voor allen. Voor heel zijn schepping en al zijn schepselen. Voor alle geslachten en in alles wat hij doet.
En deze God die het geheel overziet en draagt is tegelijk betrokken op de enkeling, die ene mens. Die gevallen is, die gebukt gaat, die honger heeft, die hem aanroept. Ja onder miljoenen, heeft hij ook mij op het oog. En andersom: de ogen van allen wachten op U (vers 15a) Want voor velen was het geen makkelijke tijd. Een aantal weken geen kinderen of kleinkinderen zien. Zorgen over het werk. De angst om ziek te worden. Degenen die ziek geworden zijn en daar nog lang niet van zijn hersteld. De vraag hoe lang we nog in deze situatie zitten en wanneer het weer normaal wordt. Ogen die wachten. Dat zeggen we niet zo snel. Het gaat om het wachten op de Heer. Daar gaat vers 16 verder op in: Gij doet uw hand open en verzadigt al wat leeft naar uw welbehagen God opent zijn handen door mensen die hun handen openen. In een Joods midrasj – uitleg – wordt dit vers 16 daarom als volgt vertaalt: Hij verzadigt al wat leeft met wil. Hij verzadigt al wat leeft met wil…. En de uitleg van de rabbijnen hierbij is dan: aan ieder mens die voor God openstaat geeft God het verlangen om de dingen te willen die bij God horen. En zo kan God hen dan ook gaan geven wat ze willen. Zo lezen zij ook vers 19 waar in onze vertaling staat: Hij vervult het verlangen van wie hem eren. De Joodse uitleg van dit vers is: de wil van die hem vrezen vormt hij. In deze psalm wordt bezongen hoe de schepselen beseffen dat zij het voedsel uit Gods hand ontvangen. Zoals een jonge vogel wacht op het eten dat vader of moeder vogel komt brengen. Zo kijkt de gelovige uit naar de Vaderlijke zorg van onze Schepper. Jezus Christus zegt in Johannes 15: wat je de vader in mijn naam vraagt zal hij je geven. Het is kennelijk mogelijk om zo te groeien in je omgang met God, zo gekneed en gevormd te worden en met Hem één van geest te zijn, dat je steeds beter aanvoelt hoe God de dingen ziet en waar Hij aan het werk is of aan het werk wil gaan. En dat je eigen denken en doen en met name ook je gebedsleven steeds meer in lijn komt met de wil van de Vader. Wachtende ogen: Ogen die vol verlangen uitkijken. Ogen die willen zien wat God doet. Die daar niet aan voorbij willen kijken, maar willen zien dat die zorg er inderdaad is. Wachten is in de Bijbel nooit afwachten. Maar wel het besef dat alles wat we hebben van de Heer komt. Gegeven wordt door God. En dat Hij zal geven wat we nodig hebben. De ogen van allen wachten op de Heer, totdat Hij geeft. Niet uit onzekerheid, maar uit geloof dat God zal geven. Als mens zijn we altijd in alles van de Heere afhankelijk. Nu in deze tijd beseffen we des te meer dat we van Hem afhankelijk zijn. We kunnen niet anders dan ons leven in Zijn hand leggen. We kunnen niet anders dan met onze ogen ‘wachten’. Dat betekent niet niets doen. Dat betekent actief zijn. In het zoeken van de Heer. In het zien hoe God ook in een moeilijke tijd doorhelpt. In het ervaren dat God kracht geeft om bezig te zijn. Wijsheid geeft om beslissingen te nemen. Dat kunnen wij niet uit onszelf. De Heer geeft dat. Daarom wachten we op Hem.
Brandend Zand 