Ik heb een geloofssysteem,
een verhaal waarnaar ik leef,
een lens waardoor ik de wereld waarneem.
Dat maakt me niet ongewoon
of op enigerlei wijze anders dan anderen
– want we hebben ze allemaal,
of we ons er nu van bewust zijn of niet.
Wat me misschien anders maakt dan jou,
is dat die van mij voornamelijk aan mij
worden uitgelegd via een boek
– of, preciezer gezegd,
een bibliotheek van zesenzestig boeken –
die we de Bijbel noemen.
Het verhaal waar ik naar leef,
dat ik in- en uitadem, is gebonden.
Het zit in een kaft, het beweegt zich door de pagina’s,
het ontvouwt zich volgens een inhoudsopgave
– het heeft genre, het heeft auteurs, het heeft leestekens.
En ik heb dit nooit echt vreemd gevonden.
Ik denk dat het komt doordat ik ben
wat Charles Taylor een ‘verhalend wezen’ zou noemen;
mijn standaard is om de wereld grotendeels
op een verbeeldingsvol niveau te begrijpen.
Soms voelt het alsof er woorden
door mijn aderen stromen.
En zo leent mijn persoonlijkheid
zich er spectaculair goed voor
om mijn leven te leiden
volgens een spirituele bibliotheek met 66 boeken.
Ik heb nooit echt hoeven worstelen
met de vreemdheid van zoiets,
ik heb mezelf nooit echt afgevraagd:
‘waarom een boek?’
Wat christenen door de tijd en plaats heen,
de Bijbel noemen, is een bloemlezing
van 66 boeken, geschreven door zo’n 40 auteurs,
in drie talen, over een periode van zo’n 1400 jaar.
Er zijn poëzie, verhalen, apocalyptische literatuur,
erotische literatuur, lijsten en figuren,
instructies en verklaringen in te vinden.
Het is – jaar in jaar uit –
het bestverkochte boek ter wereld,
met meer dan 100 miljoen
verkochte of geschonken exemplaren per jaar.
De New York Times Bestseller List
laat het zelfs weg uit de lijst,
omdat het anders altijd zo saai zou staan,
comfortabel bovenaan.
Geen enkel ander boek
komt er ooit in de buurt.
Woorden uit dit literaire hoogtepunt,
ze zijn gegraveerd in vloeren en muren,
ze zijn verweven in bijna elk werk van bijvoorbeeld Vondel,
ze zijn soms onhandig op billboards gespoten.
Waarom ben ik
– een ontwikkelde, ontgoochelde volwassene uit de 21e eeuw–
zo bereid geweest om deze dingen mijn innerlijk te laten vormen?
Waarom word ik er zo door geraakt?
Tot actie, tot tranen toe, tot woede.
Hoe kan ik iets lezen
dat duizenden jaren geleden is geschreven,
in een deel van de wereld
waar ik nog nooit ben geweest,
en op de een of andere manier
het gevoel hebben dat het een liefdesbrief is
die uitsluitend aan mijn eigen ziel is geschreven?
Ik denk dat dat de echte vragen zijn,
de vragen waarop ik zowel
duizend als nul antwoorden heb.
Geen antwoorden,
omdat ik fundamenteel denk dat het iets spiritueels is,
het iets is dat door God ontworpen is,
iets dat elke verklaring
die ik zou kunnen bedenken te boven gaat.
De God waarvan ik geloof dat Hij bestaat,
wil dat ik Hem leer kennen,
wil dat ik leer en studeer,
wil dat ik een glimp opvang van
hoe Hij denkt, hoe Hij werkt,
wat Hij van mij – en jou – voelt.
Dat is iets wilds en wonderbaarlijks.
Die realiteit doet me niet alleen versteld staan,
maar ook van het verlangen erachter, zoals Augustinus schreef:
‘De hele Bijbel vertelt niets anders dan over Gods liefde’.
En, zoals elk literair werk,
geeft het zijn betekenis niet zomaar prijs;
het vereist dat ik erbij zit,
het uitgraaf, erop knaag als een hond
met een bot.
Soms voelt het lezen ervan
als een balsem voor mijn hart,
andere keren
als een worsteling door de modder.
Maar ik denk dat dat juist
het mooie is aan een boek, toch?
Mijn wereldbeeld zit verscholen
in een stuk literatuur
dat versierd is met mijn krabbels,
vlekken van tranen en gemorste koffie.
Een boek dat me elke dag weer tegemoet komt,
klaar om mij te lezen
terwijl ik het lees,
en me evenveel vragen als antwoorden te geven.
Het heeft er mede toe bijgedragen dat calvinistische leefstijlen verder zijn verwaterd.’ meldde het Nederlands Dagblad vanochtend. (Aanvullende berichtgeving van het CBS meldde dat het kerkbezoek onder protestanten eigenlijk nauwelijks afneemt, dat in tegenstelling tot rooms-katholieken en bezoekers van de moskee.)
Ik ben ervan overtuigd dat het christendom in het Westen nog steeds een zeggingskracht heeft voor de hele maatschappij, dat uitdagend kan zijn, prikkelend, dat aantrekkingskracht heeft, maar bovenal maatschappijkritisch dient te zijn. Dat is ook wat ik heb proberen duidelijk te maken in mijn post over Calvijn en het calvinisme. Ik denk dat we ons niet hoeven neer te leggen bij de geest van de tijd. Misschien worden we marginaal, maar dat betekent niet dat we ons niet hoeven te onderscheiden. Laten we eerlijk zijn, het christendom is zo ook begonnen, als een kleine splintergroepering die door wat zij deed verbazing, soms zelfs afkeuring oogstte. En ja, wanneer dan de traditionele kerken moeten worden hervormd, misschien opnieuw uitgevonden, het zij zo. Wat 0p de eerste plaats moet staan is dat de kerk, de christenen, een zoutend zout moeten zijn dat reinigt, misschien zelfs soms bijt, maar een boodschap heeft die uniek is! En dat is meer dan een soort algemeen spiritueel gevoel.
Brandend Zand 