Onlangs stelde ik de volgende vraag aan ChatGPT:

Wat verlangen mensen nu werkelijk?
Waar verlangt de ziel van de mensheid naar
in deze unieke tijd in de geschiedenis?
Wat zijn de diepste verlangens van de mensheid?

Het eerste antwoord van AI
was niet ongebruikelijk of verrassend.
Het was eerlijk gezegd nogal een open deur.
AI gaf me de overbekende lijst:

Liefde, verbinding, doel, betekenis, authenticiteit,
vrijheid, vrede, tevredenheid, waarheid,
begrip, hoop, transcendentie, vreugde en verwondering.

En verder antwoordde AI:
Uiteindelijk is de diepe zoektocht van de menselijke ziel
naar een diepe harmonie tussen liefde, doel, authenticiteit, vrede,
waarheid, hoop en vreugde;
een geïntegreerd, betekenisvol bestaan
dat resoneert met onze beoogde aard.

Maar ik nam geen genoegen met dit antwoord.
Dus ik vroeg verder:

Dat is goed, maar het is een lange lijst met veel dingen.
Kun je van al die dingen die je hierboven hebt genoemd,
die zich beperken tot één ding,
één enkel ding dat mensen van het leven willen?

Interessant en verrassend genoeg was dit het antwoord:

Uiteindelijk is het waar de menselijke ziel het meest naar verlangt:
volledig gekend en echt geliefd worden.
Alle andere verlangens, zoals zingeving, authenticiteit, vrede,
waarheid, hoop en vreugde,
komen allemaal voort uit
of leiden terug naar deze kernbehoefte.
Volledig gekend en echt geliefd worden
betekent dat iemand elk deel van wie we zijn ziet,
met al onze onvolkomenheden,
met onze angsten en dromen,
en ons toch volledig omarmt.
Het is de diepste bevestiging, verbondenheid en veiligheid
die we ooit kunnen ervaren,
en bevredigt het diepste verlangen van het menselijk hart.

Oef, ik moest even een stap terug doen tot ik me realiseerde
wat ik net had gelezen en hoe ik daar was gekomen.
Het was een ironisch moment.
Zou het kunnen dat AI
– een van de meest innovatieve ontdekkingen van ons leven –
een van de grootste en meest rudimentaire dilemma’s
van de mensheid heeft geïdentificeerd?
Een machine, zo leek het, had verwoord
waarom we ons in zo’n cultureel moment
van ongeëvenaarde innovatie bevinden,
samen met een groeiend gevoel
van menselijke wanhoop.

Want we bevinden ons op een uniek punt in de geschiedenis,
een ‘cultureel sleutelmoment – een bizarre tijd van tegenstellingen’,
zoals John Mark Comer het verwoordde.
Het is een tijdperk dat wordt gekenmerkt
door de samenloop van schijnbaar uiteenlopende gebeurtenissen
en een tijd van diepgaande contrasten.

Historische niveaus van digitale connectiviteit
gaan hand in hand
met een toename van ontkoppeling,
eenzaamheid en wanhoop.

Een nieuwe culturele vloeibaarheid
roepen felle tegenreacties op
tegen historische aanspraken op rechten en normen.

Ik begrijp dat dit ‘moment’
voor sommigen juist iets veel minder ernstigs is.
Het is gewoon een moment
waarop het leven zich ontvouwt
en doorgaat zoals het altijd is geweest.
Maar wat als dit moment
meer betekent dan slechts een vluchtige reeks
voortschrijdende en contrasterende gebeurtenissen?

Waarom toch lijkt de mensheid,
ondanks al deze vooruitgang en innovatie,
er niet beter aan toe te zijn?
Waarom voelt het allemaal
nog steeds zo jammerlijk leeg aan?

Wat als deze realiteit ons de verantwoordelijkheid geeft
om ons te verdiepen in deze contrasterende gebeurtenissen,
en ons aanzet tot een nieuwe en misschien wel diepere vraag?

Victor Frankl citeerde in zijn bestseller De zin van het bestaan
twee onthullende onderzoeken
die – niet verrassend – overeenkomen met de antwoorden van ChatGPT.
Eén daarvan was een onderzoek uit Frankrijk
waaruit bleek dat 89 procent van de ondervraagden toegaf
dat de mens iets nodig heeft om voor te leven,
een doel dat groter is dan zijzelf.
Gevraagd naar wat mensen ‘zeer belangrijk’ vonden;
antwoordde maar 16 procent ‘veel geld verdienen’
terwijl 78 procent (!) zei dat hun doel was
‘een doel en betekenis in mijn leven te vinden‘.

Wat nou als onze constante zoektocht naar innovatie en vooruitgang,
in plaats van verwondering te inspireren
en een zielvolle verbinding te creëren,
ons juist scheidt
van een onbekend verlangen
om echt gekend en geliefd te worden?

Voor velen wordt deze snelle, intense wisselwerking
van vooruitgang en achteruitgang
gezien als een onvermijdelijk gevolg
van onze menselijke evolutie.
Maar in de praktijk is het de enige manier
waarop ware ontdekkingen
en radicale doorbraken kunnen plaatsvinden.
Het is echter duidelijk dat onze huidige culturele uitdagingen
niet zullen worden beantwoord door dit voortdurende experiment.
Meer vooruitgang is dus niet het antwoord.

Wat als, in onze supermoderne wereld
waar hoop vaak onbereikbaar lijkt
en wanhoop alomtegenwoordig is,
een oud boek en een diepzinnig idee licht kunnen werpen
op waar ChatGPT en Victor Frankl op doelen?
De Bijbel spreekt consequent over Gods verlangen
naar een relatie met ons,
een verlangen om gekend en geliefd te worden,
zodat Hij ons op Zijn beurt kan kennen en liefhebben.

Ons niet-aflatende streven naar constante verandering
en ware innovatie weerspiegelt wellicht
een diep, maar onontdekt innerlijk verlangen:
een weerspiegeling van de beoogde tweerichtingsverbinding
tussen God en mensen.
Misschien komt de intensiteit
waarmee we externe doelen van ontwikkeling
en ontdekking nastreven voort
uit ons onvermogen om een inherent,
onuitgesproken dilemma
binnen de mensheid op te lossen.

Zou de Bijbel, in een wereld gevormd door AI,
ons kunnen dwingen de complexiteit van de wereld
en onze plaats daarin onder ogen te zien
en zelfs te begrijpen?
Zou God AI
– een hypergeavanceerd technologisch hulpmiddel –
kúnnen gebruiken om onze aandacht op Hem te vestigen
en ons de eeuwenoude waarheid te onthullen
van waar we werkelijk naar verlangen?
Is het, zoals ChatGPT kort samenvatte, echt zo eenvoudig?

Uiteindelijk is het waar de menselijke ziel het meest naar verlangt:
volledig gekend en werkelijk geliefd te worden.