In mijn vorige column schreef ik over de christelijke notie tot de opdracht van het rentmeesterschap. Ik schreef dit naar aanleiding van de start van de Climate Change Conference van de Verenigde Naties in Kopenhagen en van het feit dat een aantal christenen zich niet veel zorgen maakt  over de klimaatcrisis.

Dat ik er vandaag nogmaals aandacht aan besteed heeft zijn oorzaak in het een artikel in het Reformatorisch Dagblad. Daarin betoogt dr. Buitelaar dat we door het alarm over het klimaat de Schepper buitenspel zetten. In het artikel komt verder geen enkel argument naar voren die deze ‘hoogmoed’ verder bewijst. Hij wijst alleen maar op het feit dat mensen die het klimaat trachten te veranderen of te beheersen zich hoogmoedig gedragen jegens God.

Maar als we ons zorgen maken over het klimaat en daarover willen vergaderen en maatregelen willen initiëren om beter om te gaan met de onze gegeven schepping heeft dat volgens meer te maken met rentmeesterschap dan met beheersing en hoogmoed…

Een tijdje geleden las  ik een artikeltje over het feit dat een aantal Amerikaanse christenen zich niet druk maakt over het klimaat en de op handen zijnde crisis. En zo hier ben aar hoor je dit soort geluiden ook wel onder Nederlandse christenen en zijn er mensen die vragen stellen of wij als christenen rondom de klimaatcrisis een steentje hebben bij te dragen. Eerlijk gezegd verbaasde me dit. Vanuit de Bijbelse notie van rentmeesterschap zou je je toch druk moeten maken over de aarde. Dat helemaal los van het feit of je het eens bent met de alarmerende berichten over opwarming van de aarde enzovoorts, zoals die tijdens de klimaattop in Kopenhagen in diverse media verschijnen.

Oké, er valt misschien heel wat af te dingen over de exacte gegevens die ons nu worden voorgeschoteld door een aantal wetenschappers, maar ook al zou onze aarde kerngezond zijn, dan ontslaat ons dat ook als christen niet van de opdracht, de taak van goed rentmeesterschap. De wereld is ons gegeven, niet in beheer maar als geleend goed, met de opdracht goed voor die aarde te zorgen.

In de Bijbel vind je dan geen concrete passages over hoe je omgaat met het klimaat. Het rentmeesterschap en het simpele feit dat deze wereld ons n bruikleen gegeven is, zegt mijns inziens al genoeg.

Genoeg om als christen stil te staan bij klimaatcrisis, kredietcrisis, of welke andere crisis of bedreiging van het geschapene ook en je daartoe te verhouden vanuit de centrale overtuiging: ‘Alles wat van mij is, is van jou’.

Dat is wat God tegen ons zegt.

En wat doen wij dan met dat cadeau?

Vanmorgen was Victoria Koblenko (een Nederlandse actrice, presentatrice en columniste van Oekraïense komaf) op bezoek bij Dit is de dag, een programma op Radio 1. Ze was daar op bezoek om als lid van de groep Stoere vrouwen te pleiten voor het gebruik van ‘eerlijke’ chocolade. Voor dit product krijgt de cacaoboer dan een faire prijs en wordt niet uitgebuit door de opkoper. Op zich een nobel streven. Wat me echter opviel was dat Klobenko zei dat ze de leveranciers wilde overtuigen van het verkopen van alleen maar ‘eerlijke’ chocolade.  Alleen maar? ‘Ja’, zei ze, want ze was behoorlijk aan chocolade verslaafd en ze moest tegen zichzelf beschermd worden, want als ze de keuze moest maken tussen goedkope chocolade en het duurdere ‘eerlijke’ product, dan koos ze toch voor het goedkopere product. Verder had ze wel een vreemd idee over het ‘goede leven’. Zelf koopt ze geen vlees, maar ze wilde anderen niet voor hun hoofd stoten als ze haar vlees voorschotelden als ze op bezoek kwam. Tevens maakte ze veel gebruik van vliegtuig en auto omdat dat vanwege haar werk noodzakelijk was; daar kon ze toch niets aan doen. Ze had een keer een auto die op aardgas rijdt te leen, maar die auto al snel weer ingeleverd omdat ze zoveel moeite moest doen om aan brandstof te komen.

Eigenljk vreemd zo’n reactie dat je beschermd moet worden tegen jezelf. Zo’n verzoek om een gedeelte van je eigen autonomie ingeperkt te laten worden. Volgens mij buitelt iedereen over elkaar heen om te protesteren tegen een inperking van de vrije keuze en de eigen vrije wil (denk aan de moeizame debatten rondom de verkrijgbaarheid van allerlei soorten drugs), maar als er dan toevallig een BN-er zich schaart achter zo’n initiatief dan zet men gedwee het eigen ‘dikke ik’ zomaar opzij.

Als men toch het eigen ‘dikke ik’ opzij kan zetten ken ik een paar zeer nuttige leefregels:

  1. Ik ben de Heer, uw God die u uit het land Egypte, uit het diensthuis, geleid heb.
  2. Gij zult geen andere goden voor mijn aangezicht hebben.
  3. Gij zult de naam van de Eeuwige, uw God, niet ijdel gebruiken.
  4. Gedenk de Sjabbatdag, dat gij die heiligt.
  5. Eer uw vader en uw moeder.
  6. Gij zult niet doodslaan.
  7. Gij zult niet echtbreken.
  8. Gij zult niet stelen.
  9. Gij zult geen valse getuigenis spreken tegen uw naaste.
  10. Gij zult niets begeren wat van uw naaste is.

Je zult zien, het werkt! Verbeter de wereld, begin bij jezelf!

Kortgeleden – om precies te zijn op 21 oktober – schreef ik een blogje over het feit dat de Protestantse Kerk steeds groener wordt. Had ik het toen over de uitdagingen, nu schrijf ik voornamelijk over de bedreigingen voor de PKN. Want wat wil het geval: nu de Protestantse Kerk steeds groener wordt, valt zij ook ten prooi aan de fauna in de vorm van een klein kevertje: de saecularis vulgaris, oftewel het secularisatiekevertje.

Nadat drie protestantse stammen zich jaren geleden vervlochten hebben tot één machtige boom; nu wordt deze woudreus bedreigt door dit kleine kevertje: de secularisatie. Het rapport van de commissie evaluatie kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland geeft het signaal af dat de secularisatie doorwerkt in de structuren van de kerk. Gebeurt er niets, dan zal de PKN op korte termijn door een gebrek aan mensen en middelen niet meer kunnen voldoen aan de eisen die ze in haar eigen kerkorde heeft gesteldwoudreus in de herfst. De secularisatie heeft de wortels van de kerkelijke boom inmiddels dusdanig aangevreten dat er flink gesnoeid moet worden in de kruin om ervoor te zorgen dat de boom niet omvalt.

Alweer een bedreiging voor de grote groene woudreus die opgevat moet worden als uitdaging…

Welke boomchirurg zal worden aangetrokken en welk (paarde)middel zal de dokter voorschrijven? Ik ben benieuwd en zal de lezers van dit blog regelmatig een update geven over de snoei- en onderhoudswerkzaamheden binnen de Protestantse Kerk.

Vanmorgen het bericht gelezen dat de PKN steeds groener wordt. Veel drukwerk van het Landelijk Dienstencentrum van de Protestantse Kerk wordt gedrukt op papier dat het FSC-keurmerk (de Forest Stewardship Council – Raad voor Goed Bosbeheer) draagt. Het keurmerk garandeert dat het papier uit verantwoord beheerde bossen komt. Althans, dat is een gedeelte van de waarheid. In feite is er een onderverdeling te maken in de verschillende soorten FSC-labels: naast een label dat het 100% papier gemaakt is uit goed beheerde bossen is er ook een label ‘Mixed Sources‘. fsc mixed sourcesDit label geeft aan dat het papier gemaakt is van minimaal 50% pulp (hout) van FSC-gecertificeerde bron; de overige pulp bestaat uit gerecycled materiaal en/of hout uit FSC gecontroleerde bronnen. Volgens mij komt dit laatste label het meest voor.
En dat is grappig: het past het best bij de Protestantse Kerk. Mixed Sources, ook de PKN bestaat uit verschillende kerkgenootschappen die zich sinds 2004 bij elkaar hebben gevoegd. Meerdere bronnen die samengevoegd worden en zo een nieuw product gaan vormen. Wel allemaal gecontroleerd overigens…

Overigens is het goed te weten dat de Protestantse Kerk het daar niet bij laat. In de nabije toekomst zullen gelukkig heel wat gebouwen worden teruggegeven aan de natuur, of wordt de natuur minder belast omdat de gebouwen een andere bestemming kunnen krijgen.  Het drukwerk dat nog in de gebouwen ligt is gelukkig composteerbaar, dus daar hoeven we ons geen zorgen over maken. Ook daar weet de natuur raad mee. Verder is men druk doende te snoeien. Overbodig hout wordt – preventief – weggekapt. Immers, we moeten het kleine eren. Terug naar de bron. Dit natuurlijk allemaal in het kader van het uitgangspunt van het beleid van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.

Ik zou zeggen: petje af voor de PKN. Knap hoe ze van bedreigingen kansen en uitdagingen weten te maken!

Kijk, dat zijn nou de klein lichtpuntjes in deze sombere tijden van recessie: er komt een goed Nederlands wijnjaar aan!!
Het Nederlands Dagblad bericht erover: Door het droge en zonnige weer van vooral de laatste weken belooft het een goed Nederlands wijnjaar te worden. Wijnmakers in Nederland spreken van een mooie druivenoogst met een hoog suikergehalte. Het is nu een uitzonderlijk goede oogst, omdat er zo vroeg kon worden geplukt. Het suiker- en zuurgehalte is zeer goed, zodat men gemiddeld twee weken eerder kon gaan plukken.

Ik heb mij laten vertellen dat deze relatief jonge tak van ondernemingen veel baat heeft bij de klimaatcrisis waardoor het gemiddeld iets warmer wordt in Nederland. avondmaalEn waarom ik als theoloog hierover een blog schrijf? Dat lijkt me nogal duidelijk… Wat drinken we bij het avondmaal? precies: wijn!! En nu lijkt met het een prima idee mijn kerkenraad eens voor te stellen juist Nederlandse wijn hiervoor in te kopen. Onze gemeente heeft niet voor niets  gekozen voor het jaarthema Geloven in duurzaamheid.  Zo sla je twee vliegen in een klap: je helpt de eigen economie én je verkleint de groene voetafdruk van de plaatselijke kerk. De afmeting van deze voetafdruk laat zien hoe ‘groen’ je bent: hoe kleiner de afdruk, hoe beter. En doordat je wijn koopt uit Nederland wordt het component vervoer van de wijn laag gehouden, immers de wijn komt niet meer uit Spanje of Italië.

En uhm, oké, ik  moet toegeven dat er ook nog een derde vlieg mee wordt geslagen: Hoe hoger het suikergehalte, hoe hoger het alcoholpercentage.