Paulus laat zijn identiteit niet afhangen van hoe anderen hem zien.
Dat kan nogal variëren zo blijkt op Malta.
Waar men hem eerst beschouwt als een slecht mens
wordt hij, als de slangenbeet hem niet deert,
van de weeromstuit opgehemeld tot een soort god.
Maar Paulus blijft in dit alles eenvoudig zijn weg vervolgen.
Hij stelt zich dienstbaar op, gaat in op aangeboden gastvrijheid.
Hij is ondanks alles vrijmoedig genoeg om initiatief te nemen
en een zieke onder gebed de handen op te leggen.
En dat daarna ook bij velen anderen te doen.
Er vinden genezingen plaats.
Zo wordt er op Malta ineens iets zichtbaar van het koningschap van Jezus.
Ook verkeerde afslagen, zijsporen en schijnbaar doodlopende wegen
vallen Godzijdank onder Zijn heerschappij.

Je zou het misschien zelfs kunnen omdraaien.
Stormen, schipbreuken en struggles,
het zijn vaak Gods voorkeursplaatsen en voorkeurstijden
om iets zichtbaar te maken van wie Hij is.
Hier zijn het juist de geketende handen van een aangespoelde drenkeling,
waar zich even eerder nog zich een giftige slang in vastbeet,
die hier de handen van Jezus worden.
Die van een onverwachts intermezzo een tijd maken van heel veel zegeningen.

Na drie maanden Malta keert Paulus alsnog terug naar zijn plan A, zijn bestemming:
zijn reis naar Rome.
In veel andere situaties in de Bijbel kan zo’n plan B route heel veel langer duren.

Denk aan Mozes die na een veelbelovende opleiding
aan het hof van Farao wordt geparkeerd in de woestijn
en daar compleet uitgerangeerd
en in de volstrekte anonimiteit veertig jaar lang
het leven leidt van een simpele schaapherder.

Of neem David,
hij werd al jong gezalfd tot koning
maar kwam vervolgens ook op een zijspoor
en moest maar liefst tien jaar wachten
voordat hij er daadwerkelijk aan mocht beginnen.

De Israëlieten zwierven maar liefst 40 lange jaren door de wildernis
voordat zij het hun beloofde land binnen konden trekken
en zeg maar op plan A aankwamen.
En eeuwen later verbleven hele generaties
maar liefst zeventig jaar als ballingen op plan B in Babel
voordat ze weer terug konden keren naar waar ze thuis hoorden.

Misschien is het eerlijker om te zeggen
dat niemand van ons werkelijk op zijn of haar plan A leeft.
Geen mens beantwoordt immers volkomen aan hoe God zijn of haar leven had bedoeld.
Iedere dag opnieuw missen we kleine of grote afslagen.
Maken we in ons denken, doen en laten vreemde bochten.
Maar kennelijk staat het God niet in de weg om zich met ons te verbinden
en met ons mee te bewegen op onze kronkelpaden.
Het wonderlijke verhaal van Paulus op Malta
herinnert ons eraan dat voor God iedere tijd en iedere plaats in ons leven
een gezegende tijd en een gezegende plaats kan zijn
op het moment dat wij besluiten om ondanks alles en in alles
ons hart op Hem te blijven richten.

Misschien is dat wat ik leer van Paulus op Malta.
Om in wat je ook overkomt altijd naar boven te blijven kijken.
En te bedenken dat welke ongelukkige afslag je ook hebt genomen
en op welk gek kronkelpad je je ook bevindt,
de plek waar je bent beland altijd nog een plek is onder de sterren.
In de goot belanden en ondanks alles toch blijven kijken naar boven,
het is als een soort van psalm 121-momentje:
‘Ik sla mijn ogen op naar de bergen, van waar komt mijn hulp?
Mijn hulp komt van de HEER, die hemel en aarde gemaakt heeft.’

 

Misschien hebben we iets van houvast aan hoe het Paulus vergaat op Malta.
Hij spoelt daar letterlijk aan op een stuk wrakhout.
Zijn bagage, het hele schip waar hij op reisde, het bleef achter op zee.
En daar is hij dan. Op Malta.
Zonder bezittingen, te midden van andere drenkelingen.
Kwetsbaar, afhankelijk, op onbekend terrein.
Hij is nog maar nauwelijks aan land of hij wordt gemeen gebeten door een gifslang.
En de lokale bevolking denkt dat hij een slecht mens is.
Iemand die ternauwernood aan de zee is ontsnapt
en dan door een giftige slang gebeten wordt.
Zo iemand zijn de goden niet goed gezind.
Het moet hem een miserabel gevoel gegeven hebben.
Hij werd op het schip als gevangene
natuurlijk al nauwelijks serieus genomen.
En nu op Malta, pijnlijk gebeten, is er een tijd lang het isolement.
Eerst maar eens afwachten wat voor vlees we in de kuip hebben.
Het zal ook iets met Paulus gedaan hebben.
De slangenbeet, de argwaan, de afstand.
En wat doe je dan, aangespoeld op Malta.
Bezeerd. Beschadigd. Aangeslagen.

Het eerste wat we Paulus zien doen is doen wat zijn hand vindt om te doen.
En dat is in dit geval: houtsprokkelen.
We lezen: “de plaatselijke bevolking gedroeg zich buitengewoon vriendelijk:
ze verwelkomden ons en staken een vuur aan
omdat het was gaan regenen en koud was.
Paulus sprokkelde een grote bos dor hout en legde die op het vuur.”
Een mooie nuchtere, praktische opstelling is dit.
Hij verliest zichzelf niet in gepieker, gesomber.
Nee het is koud, het is nat.
Er brandt al een vuurtje, dus handen uit de mouwen en hout sprokkelen.
Je dienstbaar opstellen, kijken wat er gaande is
en zien waar je iets kunt bijdragen, iets kunt betekenen.

We lezen nog even verder.
“Paulus sprokkelde een grote bos dor hout en legde die op het vuur,
door de hitte kwam er een gifslang uit kruipen,
die zich in zijn hand vastbeet.
Paulus schudde de slang echter van zich af in het vuur en bleef volstrekt ongedeerd.”
Je kunt dit lezen als:
die Paulus hé, het zit hem ook niet mee? Wat een pechvogel.
Ternauwernood aan de dood ontsnapt en nu dit.
En de manier waarop anderen hem hierin framen
zal hem niet geholpen hebben.
Maar in plaats van dat dit hem uit zijn evenwicht brengt
en het onder zijn huid zijn huid gaat zitten
en hij meegaat in het beeld dat anderen van hem creëren,
schudt hij de giftige slang resoluut van zich af.
En uit het verdere verloop blijkt dat hij dat ook mentaal doet.

Dat afschudden is iets dat bij een leven als christen hoort.
Jezus doet ons dat voor.
Hij schudt de slang van zich af en zegt:
‘Ga weg achter mij Satan!’
Hij staat daarmee in de traditie van de psalmisten
die giftige stemmen buiten zichzelf en in zichzelf aanspreken:
‘Wat ben je bedroefd, mijn ziel, en onrustig in mij.
Vestig je hoop op God, eens zal ik Hem weer loven,
mijn God, die mij ziet en redt.'(psalm 42).
‘HEER, hoe talrijk zijn mijn belagers, velen vallen mij aan, velen zeggen van mij:
‘God zal hem niet redden.’
U, HEER, bent een schild om mij heen,
U bent mijn eer, U houdt mij staande.’ (psalm 3)

Paulus leeft in deze zelfde traditie.
Je proeft dat in zijn brieven, bijvoorbeeld in 2 Korintiërs 4:
‘We worden van alle kanten belaagd, maar raken niet in het nauw.
We worden aan het twijfelen gebracht, maar raken niet vertwijfeld.
We worden vervolgd, maar worden niet in de steek gelaten.
We worden geveld, maar gaan niet te gronde.
We dragen in ons bestaan altijd het sterven van Jezus met ons mee,
opdat ook het leven van Jezus in ons bestaan zichtbaar wordt.’

En hier op Malta blijkt dat dit niet zomaar loze woorden zijn,
maar blijkt Paulus hier ook echt in te wortelen en te wandelen.
Het geeft hem in uitermate belabberde omstandigheden
iets van incasseringsvermogen, veerkracht en koersvastheid.

 

In zijn boek ‘Onder de wonderboom’ verkent theoloog Eugene Peterson
de kloof die er vaak is tussen onze fraaie idealen en de weerbarstige realiteit.
Het boek gaat over Jona die we aantreffen tussen Tarsis en Nineve.
Tarsis is waar hij zelf in wil wegvluchten, een soort droombeeld,
een door hem zelf gecreëerde ideale situatie.
Nineve staat voor de weerbarstige werkelijkheid van zijn feitelijke werkplek.
Volgens Peterson bevindt ieder mens zich in deze spanning
tussen Tarsis en Nineve, tussen droom en realiteit.
En het evangelie speelt zich niet af op de laag van ideeën en idealen.
Het is nadrukkelijk geografisch.
Het gebeurt op specifieke, concrete plaatsen:
Hebron, Machpela, Sinaï, Nazareth, Samaria, Galilea.
En altijd weer is er in verschillende gedaanten de verleiding
van wat we ook wel gnostiek noemen.
Een manier van denken die zich afkeert van de beperkingen van plaats en tijd
en weinig op heeft met de rotzooi en wanorde van het dagelijks leven.
Het richt zich op verheven ideeën, op hoger en dieper.
Op het bijzondere in plaats van het alledaagse, op ingewijden en geestelijke virtuozen
in plaats van op dwarse, eigenwijze en ploeterende medemensen.

Ik las laatst in de biografie ‘a burning in my bones’
hoe Eugene Peterson zelf zich een leven lang heeft verzet
tegen dit wegvluchten uit de weerbarstige realiteit
naar ‘meer uitdaging’ of ‘grotere mogelijkheden’.
Hij diende als pastor maar liefst 29 jaar
Christ Our King Presbyterian Church in Bel Air, Maryland,
een dorpje met niet meer dan 10.000 inwoners,
hoewel hij van tijd tot tijd in de verleiding kwam
om er weg te trekken en ook wel solliciteerde naar een functie elders.
Peterson is in zijn biografie pijnlijk eerlijk
over wat het van hem heeft gevraagd om te blijven.
Over hoezeer hij daar soms tijdenlang in tekort schoot.
Maar ook hoe hij juist zo leerde wat Jezus volgen betekent.

‘Life is What Happens To You While You’re Busy Making Other Plans.’
Een uitspraak die ook van toepassing is op Paulus in Handelingen 27 en 28.
Hij is bezig met zijn reis naar Rome
en wordt onderweg keer op keer bevestigd in deze bestemming
en het hogere doel daarvan.
Maar dan is daar een heftige storm en een schipbreuk
en spoelt hij letterlijk aan op het eiland Malta.
Malta was op geen enkele manier deel van zijn reisplan.
Je zou kunnen zeggen: een rare, onbedoelde afslag.
Malta was zeg maar plan B, een zijspoor.

Ik denk dat heel wat mensen dat gevoel hebben bij hun leven.
Je stapte samen in het huwelijksbootje en vormde een gezin
maar ergens onderweg strandde dat bootje en brak het in stukken.
En sindsdien leef je verder op een ander spoor, plan B zeg maar.
Je verloor onderweg een dierbare aan de dood of aan het leven
en sindsdien voel je je geamputeerd
en je leeft wel verder maar met een gat in je hart.
Verlies van je gezondheid, je bedrijf, je goede naam,
het kan je het gevoel geven dat je op een zijspoor bent beland.
En wat kun je nog verwachten van een leven op plan B?
Ging met alles wat je bent kwijtgeraakt, niet ook je levensbestemming overboord?
En is er op dit zijspoor ook iets te vinden van God?
Beweegt Hij mee van plan A naar plan B?

Wat zou jij willen?
Verlang jij naar een aarde die niet steeds meer kapot gaat, maar die heel is.                                                            Verlang jij ernaar dat mensen op aarde in vrede met elkaar leven?
Dat er geen oorlog en terreur meer is?
Zou jij graag weer mens willen zijn op de manier
waarvoor God mensen oorspronkelijk gemaakt heeft?
Wil je vol worden van de Geest van God?
Zodat God ook jou daarvoor kan gebruiken?

Maar hoe kun je die Geest van God krijgen?
De inwoners van Jeruzalem zien Jezus’ leerlingen
die vol zijn van Gods Geest.
En zij dan?
De profeet Joël beloofde ooit toch ook                                                                                                                            dat God zijn Geest zou uitgieten over heel het volk?

Petrus legt uit hoe mensen de Geest van God kunnen krijgen.
Wil jij door de Geest van God meewerken met God
in zijn goede zorg voor de aarde en de mensen die daarop wonen?
Ga dan naar Jezus toe. Jezus is de Zoon van God.
Jezus is vol van Gods Geest. Jezus is geen verleden tijd.
Hij is wel gekruisigd en gestorven en begraven.
De inwoners van Jeruzalem hebben daar zelf aan bijgedragen.
Maar God heeft Jezus opgewekt uit de dood.
God heeft daarna Jezus laten plaatsnemen naast zichzelf op Gods troon. God heeft aan Jezus de heilige Geest gegeven.
Niemand anders dan Jezus heeft de Geest van God op ons uitgegoten.

Petrus wijst de weg.
De weg die hij hen wijst is dezelfde weg die Joël aan de mensen wees.
Dit is de weg om Gods Geest te ontvangen: Keer om! Ga terug naar God. Als je met berouw bij God komt
en graag weer met God op aarde wilt leven,
dan zal God je dat leven volop geven.

Joël riep zijn volksgenoten tot omkeer: Keer terug tot de Heer jullie God. Alleen bij Hem vind je leven. Hij heeft de aarde gemaakt.
Hij maakte de aarde voor de mens om daar op te wonen.
Om het goed te hebben. Om te genieten van God.
Om te genieten van al Gods gaven.
Om daar als Gods mensen sámen van te genieten. Dat is het echte leven. Als je dat wilt, keer dan terug naar God.
Alleen Hij kan dat leven aan jullie geven.

Weet je nog van de nieuwe schepping, de nieuwe aarde, nieuwe mensen? Is dat geen toekomstmuziek?
Het is waar: de hemel op aarde is er nu nog niet. Dat komt nog.
Als Jezus terugkomt.
Maar in alles wat gebroken is wil God nu al iets daarvan laten zien.
De oude klanken van het paradijs waar alles goed was.
De nieuwe klanken van de nieuwe aarde.
Dat nieuwe leven wil God laten zien door jou en mij.
Als je naar Jezus gaat en je vraagt Hem om de Geest van God,
dan gaat Hij je dat leren.

Kijk maar naar de inwoners van Jeruzalem.
Rond de 3000 mensen vertrouwen zich toe aan Jezus.
Ze laten zich overschrijven op zijn Naam.
Ze ontvangen de heilige Geest. Ze horen bij de groep leerlingen van Jezus. Dit is wat hen kenmerkt:
1 Ze blijven trouw aan het onderricht van de apostelen.
Over Jezus die voor ons is gestorven en voor ons is opgestaan uit de dood.                                                                      2 Ze vormen met elkaar een hechte groep.
Ze zorgen voor elkaar en nemen het op voor elkaar.
3 Ze breken het brood. Ze vieren trouw het heilig avondmaal.
Om hun Heer Jezus Christus in zijn zelfovergave voor hen te gedenken.
4 Ze wijden zich aan het aanbidden van God de Vader en Jezus zijn Zoon.

De kring van Jezus groeide snel.
Er werd overal over hen gepraat.
Er waren veel waarderende opmerkingen:
‘Die mensen van Jezus, die gaan tenminste ergens voor.
Ze hebben toekomst in huis.’

Hemelvaart

naar aanleiding van Handelingen 1, 1-14
(met name vers 11)

Ik kan dan ook heel goed begrijpen, dat zij naar de hemel staarden…
helemaal verbijsterd.
Misschien hoopten zij wel, dat Hij weer zou terugkeren vanachter de wolk.
Dat staren is veelbetekenend. Zij stonden aan de grond vastgenageld. Hoe lang?
Er is dan geen tijd meer.
Dan bestaan alleen nog maar die ander en jij,
die ander die je niet missen kunt en die je nu kwijt raakt.
Maar terwijl zij zo staan en opzien naar de hemel,
worden zij tot zichzelf gebracht
doordat twee mannen ineens naast hen stonden. Twee mannen in witte kleding.
Zij zeiden: ‘Waarom staan jullie daar zo naar de hemel te staren?
Deze Jezus, Die van jullie is opgenomen, zal op dezelfde wijze terugkeren
zoals jullie Hem naar de hemel hebt zien varen.’
Ze krijgen dus een verklaring en een bemoediging.
Jezus is wel weg, maar zal weer terugkomen, precies zo,
uit een wolk van de hemel.
Nu nog niet, later. Nu hoef je daarop nog niet te wachten, maar, wees zeker,
Hij komt terug, eens.
Maar dat “wachten” hoeft niet te betekenen, dat je dan niets doet.
Het is niet wachten op de trein of de bus. Met de handen over elkaar!
Nee, je kunt in die tijd al vast vooruit lopen op wat er gaat gebeuren.
Dat zie je hier bij de discipelen. Zij werden actief:
‘Zij gingen naar de bovenzaal, en daar bleven zij eensgezind bijeen,
volhardend in het gebed,
met de vrouwen en Maria, de moeder van Jezus, en met Zijn broers.’
Het woord “eensgezind” springt er uit.
Allemaal zijn zij verdrietig, allemaal hebben zij troost nodig,
allemaal hielden zij zoveel van de Heer.
En dat verbindt hen, maakt hen eensgezind.
Zij denken niet meer aan zichzelf, maar aan de Meester
en hadden daarin ook oog voor elkaar, voor elkaars verdriet.
Eén gevoel leeft er in ieders hart, éénzelfde gemis houdt hen samen,
éénzelfde hoop houdt hen staande: de vervulling van de belofte van de Vader.
Zij denken aan het afscheidswoord van de Heer:
‘Ik zal u niet als wezen achterlaten, zie, Ik kom tot u!’
Zo voelen zij zich ook, als wezen,
Daarom volharden zij zo in het gebed:
dat de Heiland maar weer tot hen mag komen!
En zo wordt ook het verlangen in hen gewekt, het verlangen naar de Geest,
die Jezus beloofd had. De Trooster, Die hen in alle waarheid zou gaan leiden.
Wat hadden zij Die nodig!
Want, eerlijk gezegd, zij begrepen er niet veel van.
Er zou ook aan de discipelen nog heel wat uit te leggen zijn.
Ook daar hadden zij de Heilige Geest voor nodig.
Net als wij.
Die Geest moet ons de woorden van de Heiland indachtig maken
en ook Zijn daden en wat er met Hem is gebeurd.
Daar moeten ook wij om bidden.
Eensgezind, ja, alle kerken en gelovigen met elkaar!

Laten wij op Hemelvaartsdag, ook eensgezind zijn, met één verlangen vervuld:
dat de Geest ook op ons mag komen, wie en wat we ook zijn of denken of geloven,
hoe we ook in het leven staan, allemaal verschillende mensen,
maar met één en dezelfde Geest vervuld.
Het is immers het éne geloof dat wij belijden, de éne Heer
die wij terugverwachten en willen dienen, de éne hoop,
waaruit wij leven en die ons kracht geeft in leven en sterven,
de éne liefde, van wie niets en niemand ons scheiden kan:
de liefde van God, welke is in Jezus Christus onze Heer en Heiland.

De Heer is ten hemel gevaren.
Wij moeten wachten en ondertussen uitzien naar wat komen gaat,
eensgezind bijeen, de Heer tegemoet.