In en artikeltje in een krant met als titel ‘Wat geloven de Oranjes precies?’

waar het gaat over het geloof van de huidige koninklijke familie

doet historicus Bouwman een – vind ik – opmerkelijke uitspraak:

Hij stelt dat het voor het koningshuis vooral ‘van het grootste belang is’

dat er nu geen gedoe ontstaat over het geloof.

‘Vergeet niet, het protestantisme is bezig een kleine minderheid te worden in Nederland.

Het is van belang dat men zich daar niet te sterk mee associeert;

met geen enkele minderheid en zeker niet met een religieuze.

Dat blijft gevoelig liggen.’

 

Waarom ik dit opmerkelijk vind:

Toen in de zestiende eeuw het calvinisme opkwam in Nederland,

bleek stadhouder Willem van Oranje (1533 – 1584) al snel een beschermer van het protestantisme.

In zijn jeugd had Willem, die later als stadhouder de bijnaam Willem de Zwijger kreeg,

een protestantse opvoeding gekregen.

Opvallend, want het protestantisme was toen nog gloednieuw en een minderheid.

Slechts een paar procent van de bevolking (3 – 5%) was een aanhanger van een deze nieuwe religie.

Veel van Willem van Oranjes gedragingen en uitingen na 1573

duiden erop dat Willem van Oranje zich niet als een rasechte lidmaat

van de ‘calvinistische’ kerk heeft gedragen.

Sterker nog, dankzij Willem van Oranje zou ‘de calvinistische kerk’ geen staatskerk worden.

Kerk en staat waren in die dagen niet te scheiden,

maar toch is het Willem van Oranje gelukt om de Staat niet te laten samenvallen

met een honderd procent Gereformeerde (calvinistische) religie.

Dat werd Willem van Oranje al bij zijn leven kwalijk genomen.

Van Willem van Oranje is bekend dat hij zich verre hield van theologische disputen.

Waar het Willem van Oranje om ging, was een tolerante maatschappij zonder geloofsbeperkingen.

Net zoals een protestant (Lutheraan, calvinist),

moest ook een katholiek in alle vrijheid kunnen leven.

Het leverde Willem van Oranje heel wat conflicten op,

eerst met de Katholieke Plakkaten gericht tegen de ‘Nieuwe Religie(s)’,

later met vooral de calvinisten die zich ook weer weinig tolerant zouden opstellen tegenover de Katholieken.

Kortom, kun je dan zeggen Willem van Oranje een calvinist was. Dat ligt wat genuanceerd:

Van Oranje was er vooral van overtuigd dat de heerschappij van het katholicisme,

zoals geëist door Filips II, niet wenselijk was

en dat religieuze minderheden ook een (vol-)waardige plaats moesten krijgen.

Dus dat Bouwman stelt dat de huidige koninklijke familie

zich niet moeten committeren aan één minderheid

lijkt in lijn te liggen met hoe de voorvader Willem van Oranje zich in het verleden opstelde.

Willem van Oranje was een meester in het tussen de klippen doorvaren,

en dat vooral op godsdienstig gebied!