Toch nóg een post naar aanleiding van de geloofsbelijdenis van Nicea
Ditmaal meer over belijdenissen in z’n algemeenheid.
zoals ik al eerder schreef markeert 2025
de 1700e verjaardag van het opstellen van deze geloofsbelijdenis.
Een belijdenis is vorm die de Kerk
tot op de dag van vandaag blijft zeggen
om haar geloof te belijden en uit te leggen.
Overal ter wereld reageren christelijke gemeenschappen
op deze mijlpaal door opnieuw na te denken
over de inhoud van die verklaring, de waarheid
en ook over de vorm ervan: een geloofsbelijdenis.
Maar de Kerk is geen bron van waarheid.
De Kerk kan belijden wat waar is,
maar waarheid is niet haar bezit om ermee te doen wat ze wil.
Voortkomend uit Jezus’ opmerkingen in Johannes 14 vers 6
heeft de christelijke traditie
over de waarheid nagedacht.
Als waarheid primair verband houdt
met de persoon van Jezus Christus,
dan is waarheid iets fundamentelers dan de Kerk.
De Kerk heeft haar basis in de waarheid
in plaats van dat de waarheid haar basis heeft in de Kerk.
Een geloofsbelijdenis is een uitdrukking van het geloof
dat dit de stand van zaken is.
Meer dan dat, het is een verklaring
van de toewijding van jezelf
aan deze stand van zaken.
Het uitspreken van een geloofsbelijdenis
is een existentiële daad,
een beslissing, hiervoor.
Het is een beslissing voor datgene
wat we niet hebben gecreëerd
en waar we geen controle over hebben.
En zelfs daarbuiten is het een beslissing
die we niet eens hebben genomen!
Het was een beslissing die door christenen
vóór ons werd genomen die dit en niet dat bepaalden.
Het is moeilijk om een daad te bedenken
die minder in overeenstemming is
met een ‘moderne’ menselijke geest.
Als Immanuel Kant gelijk had dat Verlichting
de ‘ontstaan van de mensheid uit zijn [sic]
zelfveroorzaakte onvolwassenheid’ is,
waarbij deze onvolwassenheid wordt gedefinieerd
als ‘het onvermogen om je eigen begrip te gebruiken
zonder de begeleiding van een ander’,
dan staat de praktijk van het belijden van een waarheid
die we niet persoonlijk hebben bepaald gelijk aan
het in ons denken zelf niet verder komen dan de een kinderwagen.
Dichter bij huis spreken de geloofsbelijdenissen
op een manier die niet altijd overeenkomt met onze ervaring.
Er is een waarheid die zelfs fundamenteler is
dan wat ik tot waarheid verleid
Geloofsbelijdenissen zijn hulpmiddelen
om een gemeenschappelijke opvatting te vestigen
over landgrenzen en talen heen.
Een gemeenschappelijke afhankelijkheid
aan de waarheid die fundamenteel en universeel is,
ongeacht de bijzonderheid van de ervaring.
Daarnaast worden de uitspraken
die in geloofsbelijdenissen worden gedaan
mogelijk niet als waar gezien.
De ervaring kan in feite een andere richting inslaan.
De wereld met al haar problemen en pijnen
lijkt misschien niet de schepping
van een almachtige en welwillende Heer.
De Geest die Heer en gever van leven is,
lijkt misschien niet de nieuwe vitaliteit
van het tijdperk dat in het heden komt,
te ademen.
De kerk lijkt misschien niet altijd één en heilig te zijn.
Waarom dan geloofsbelijdenissen?
Dat wat we hebben en weten,
is wat we hebben ontvangen,
is ingebakken in de aard van de christelijke aanspraak
om iets over God te weten in plaats van niets.
In die tijd zei Jezus:
‘Vader, Heer van de hemel en de aarde, ik dank u!
Want u hebt al die dingen bekendgemaakt aan heel gewone mensen.
Maar voor wijze en verstandige mensen hebt u die dingen verborgen.
Ja, Vader, zo wilde u het doen.
Alle macht die ik heb, heeft mijn Vader aan mij gegeven.
Alleen de Vader kent de Zoon.
En alleen de Zoon kent de Vader.
En de Zoon vertelt over zijn Vader aan de mensen die hij uitkiest.’
(Mattheüs 11,25-27)
God kennen is niet iets dat in onszelf geworteld is.
God de Zoon is mens geworden
en kent de Vader als een van ons en voor ons allemaal.
Het is op basis van zijn belijdenis van God
als Vader dat wij God als Vader belijden.
De voortdurende en herhaalde praktijk
van het uitspreken van de geloofsbelijdenis
herinnert ons eraan
dat de mogelijkheid om over God
en het werk van God te spreken
geen menselijke mogelijkheid is.
Het is een mogelijkheid voor ons
op basis van de gegeven gebeurtenis van Gods toespraak tot ons.
Wij letten op datgene wat gegeven is.
Het is een daad van geloof waardoor wij steeds weer terugkeren
naar het Woord van God zoals de Kerk het heeft ontvangen.
Brandend Zand 