In die tijd kondigde keizer Augustus een decreet af dat alle inwoners van het rijk zich moesten laten inschrijven. Deze eerste volkstelling vond plaats tijdens het bewind van Quirinius over Syrië. Iedereen ging op weg om zich te laten inschrijven, ieder naar de plaats waar hij vandaan kwam. Jozef ging van de stad Nazaret in Galilea naar Judea, naar de stad van David die Betlehem heet, aangezien hij van David afstamde, om zich te laten inschrijven samen met Maria, zijn aanstaande vrouw, die zwanger was. Terwijl ze daar waren, brak de dag van haar bevalling aan, en ze bracht een zoon ter wereld, haar eerstgeborene. Ze wikkelde hem in een doek en legde hem in een voederbak, omdat er voor hen geen plaats was in het nachtverblijf van de stad. Niet ver daarvandaan brachten herders de nacht door in het veld, ze hielden de wacht bij hun kudde. Opeens stond er een engel van de Heer bij hen en werden ze omgeven door het stralende licht van de Heer, zodat ze hevig schrokken. De engel zei tegen hen: ‘Wees niet bang, want ik kom jullie goed nieuws brengen, dat het hele volk met grote vreugde zal vervullen: 11 vandaag is in de stad van David jullie redder geboren. Hij is de messias, de Heer. Dit zal voor jullie het teken zijn: jullie zullen een pasgeboren kind vinden dat in een doek gewikkeld in een voederbak ligt.’ En plotseling voegde zich bij de engel een groot hemels leger dat God prees met de woorden:
‘Eer aan God in de hoogste hemel
en vrede op aarde voor alle mensen die hij liefheeft.’
Toen de engelen waren teruggegaan naar de hemel, zeiden de herders tegen elkaar: ‘Laten we naar Betlehem gaan om met eigen ogen te zien wat er gebeurd is en wat de Heer ons bekend heeft gemaakt.’ Ze gingen meteen op weg, en troffen Maria aan en Jozef en het kind dat in de voederbak lag. Toen ze het kind zagen, vertelden ze wat hun over dat kind was gezegd. Allen die het hoorden stonden verbaasd over wat de herders tegen hen zeiden, maar Maria bewaarde al deze woorden in haar hart en bleef erover nadenken. De herders gingen terug, terwijl ze God loofden en prezen om alles wat ze gehoord en gezien hadden, precies zoals het hun was gezegd. Toen er acht dagen verstreken waren en hij besneden zou worden, kreeg hij de naam Jezus, die de engel had genoemd nog voordat hij in de schoot van zijn moeder was ontvangen.
Vanochtend hebben ik met een groepje vakgenoten de tekst uit Lucas 2 de verzen 1-21 behandeld zoals die op leesrooster staat voor Kerst. Hoewel het overbekende woorden zijn is het toch altijd vruchtbaar ‘de koppen bij elkaar te steken’ en misschien wat onderbelichte passages of woorden met elkaar te bespreken. Wat me van de bespreking van vanmorgen bij blijft is dat je het woord voederbak dat driemaal in deze tekst voorkomt kunt uitleggen als het symbool van armoede. Dit kun je uitleggen als symbool dat Jezus vanuit de hemel naar de aarde kwam, naar mensen zonder aanzien. Hij wilde zich verlagen vanuit de hemel naar de aarde. Het ging hem niet om pracht en praal en overconsumptie. Wel iets om te overwegen met Kerst waar voor veel mensen de overvloed op allerlei vlak centraal lijkt te staan.
Ook wij mogen deze woorden in ons hart, de plaats waar de kennis gezaaid wordt bewaren en overdenken…

De Oosterhoutse kunstenaar Pieter Jonker haalt Jezusbeelden van hun kruis en plaatst ze in ‘verrassende’ situaties. Achter zijn raam staat nu een Jezus op de ski’s, ligt een Christus ontspannen op een handdoek onder de zon en hangt de zoon van God in de ringen.’Mooi toch?,’ zegt Jonker. ‘Jezus maakt aan het kruis altijd een trieste indruk; hij zit in een slachtofferrol. Maar zie hem hier in de ringen hangen: een oersterke vent. Ik wil mensen erover laten nadenken dat je ook op een andere manier naar Jezus kunt kijken.’ Het is niet zijn bedoeling mensen tegen de schenen te schoppen met zijn Jezusserie, al begrijpt hij dat sommigen bedenkingen zullen hebben bij zijn project. “Ik wil niet aanstootgevend zijn. Zoals ik het zie, schetst deze serie juist een wat milder beeld van Jezus.’

Op het eerste gezicht misschien wel een heel uitdagende manier om op een nieuwe wijze naar Jezus te kijken. Maar wanneer je het op de keper beschouwd heeft deze kunstenaar het evangelie van Jezus volgens mij niet helemaal begrepen. Jezus gang naar het kruis was geen resultaat van een ongelukkig leven, maar een zelfgekozen opoffering voor de mensen. Jezus als slachtoffer is mijns inziens dan ook geen goede voorstelling van zaken met betrekking tot het christendom. Juist doordat Jezus aan het kruis zijn leven gaf voor mij is Hij mijn held (en meer dan dat) en dan hoeft Hij niet in de ringen te hangen of te zonnen.

Jonker heeft wel altijd iets opstandigs gehad tegen ‘benauwende, enge geloofsopvattingen’. zo meldt het bericht verder ‘Sommige mensen zijn er zo zeker van wat het verhaal van Jezus inhoudt; ik wil erop wijzen dat je ook op een andere manier naar het christendom kunt kijken. Het is zonde om krampachtig aan één starre visie vast te houden; daarmee perk je zelf je bewegingsruimte in.’

Ik vraag me werkelijk af of mijn zienswijze iets met enge geloofsopvattingen te maken heeft. Juist Jezus’ dood aan het kruis betekent voor mij persoonlijk een bevrijding en een redding en geeft mij veel bewegingsruimte.

Vanochtend las ik het bericht dat het schouwspel aan de hemel waar sterrenkundigen op hadden gehoopt, is in de nacht van zondag op maandag uitgebleven. In ieder geval op het strand van Katwijk, waar men anderhalf uur in de kou stond te wachten op vallende sterren.

Gek; ik moest in eens denken aan kerst: het was toen bij de eerste viering net andersom, niemand had toen zo’n hemels schouwspel verwacht en toch kwam het er!

Jaarlijks duiken er wel weer van dit soort verhalen op: is het niet over een spontaan huilende Madonna, dan wel over een beeld van de Satan in de wolken van de getroffen WTC-torens op 9/11. Volgens het Algemeen Dagblad hebben bezoekers van meubelgigant IKEA in het Schotse Braehead Jezus kunnen aanschouwen. Jesus at IkeaZijn gezicht is daar volgens een aantal mensen duidelijk te zien in één van de toiletdeuren van de winkel. ( hoewel anderen er de ABBA-zanger Benny Andersson in zien of Gandalf, een personage uit het boek Lord of the Rings van Tolkien) Hoe het allemaal kon was voor iedereen een mysterie!!

Ik ben afgelopen weekend een paar dagen in een klooster op bezoek geweest. Meer specifiek: in de Achelse Kluis te Valkenswaard. Een boeiende ervaring. Niet dat ik hier voor de eerste keer in aanraking kwam met de rooms-katholieke diensten, maar een weekend meedraaien met de gebedsdiensten van de broeders is toch heel iets anders. Een aparte ervaring vond ik de hoogmis op zondag. Grote gedeeltes werden in het Latijn gereciteerd en er werd veel met wierook gezwaaid. Laat ik het kort samenvatten: in tegenstelling tot de protestantse diensten was er veel meer te zien en was het meer in het geheel van het Christusmysterie geplaatst.

Na afloop van de viering bleef ik toch met een vraag zitten: hebben de protestanten niet te veel ‘weggerationaliseerd’ van dat mysterie? Mysterie waar een ieder zelf zijn gedachten bij kan hebben, of moet een kerkelijke instantie hem dat allemaal voorkauwen?

Nederland polderland: tot voor een aantal jaar was dit een gevleugeld begrip. Zo hadden die Nederlanders jarenlang door harmonieus samenwerken land kunnen winnen en kunnen behouden. Het poldermodel werd overal uitgevent en in de Nederlandse samenleving overal gebruikt.

De laatste tijd zie je een plotselinge kentering: Men offert land op voor De Blauwe Stad: een pretentieus project van woningbouw vlak bij of op het water in de provincie Groningen waarbij delen (landbouw)grond wordt opgeofferd voor water. Er wordt voorzichtig nagedacht om de Afsluitdijk, de Nederlandse vinding om de grootste binnenzee – de Zuiderzee – te bedwingen, niet meer zo hermetisch gesloten te laten zijn. Nederland polderlandEn als laatste loot aan de stam van de ontpoldering wordt sterk nagedacht over het doorprikken van dijken om de Hedwigepolder in Zeeland onder water te zetten.

Ook in onze van ouds her ‘polder’politiek van harmonieus overleg ziet men zo’n omslag: de besprekingen tussen werkgevers- en werknemersorganisaties lopen vast die volgens de poldertheorieën hadden moeten slagen.  Opeens vallen ook traditioneel Oranjegetrouwe partijen over het voornemen van het kroonprinselijk paar om een vakantieverblijf te betrekken in Mozambique.

Een organisatie waar tot voor kort ook de ‘polder’politiek hoogtij vierde was de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). De PKN is immers een kerkgenootschap ontstaan uit een fusie van de drie Samen op Weg-kerken: de Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken in Nederland en de Evangelisch-Lutherse Kerk in het Koninkrijk der Nederlanden. Vanzelfsprekend werd er tijdens het fusietraject ‘water in de wijn gedaan’ door de verschillende partijen. Om nog een spreekwoord te gebruiken: ‘waar gehakt vallen spaanders’ doet ook bij deze fusie opgeld. Een aantal mensen kon zich niet vinden in de grote Protestantse Kerk en vormde een eigen kerkgenootschap (of zoals sommigen zeggen: zetten het oude kerkgenootschap voort).

Nederland ontpoldert: er gaan nu binnen de PKN stemmen op de zinsnede in artikel 1 van de Kerkorde namelijk het belijden dat Jezus Christus onze Heer en verlosser is weg te halen. Dit moet worden gedaan om ruimte te geven aan esoterisch geloof, namelijk een geloof dat van binnenuit komt, gebaseerd is op een innerlijke zoektocht, zonder vaststaande waarheden. Het lijkt mij toch vreemd: een protestantse, christelijke kerk zou afstand doen van – volgens mij – haar kernwaarde: haar belijdenis van Jezus Christus als Heer en verlosser.

Misschien wordt het voor de Protestantse Kerk ook tijd om te ontpolderen…