Eén van de kersttradities die wij thuis hebben
is het kijken van 1 of meerdere delen
van Home Alone.
We leven elke keer weer mee met Kevin McAllister;
de jongen die ongewild in z’n eentje Kerst viert
en samen met een inbrekersduo
in allerlei avonturen belandt

Is hij gewoon een jongen?
In de Bijbel is dat zeker de indruk die we krijgen
– de enige indruk – van Jezus
tussen de kindertijd en de volwassenheid.
Er is weinig geschreven over de jonge Jezus
en dan vrijwel alleen in de apocriefe geschriften.
en er zijn ook overeenkomsten van Kevin McAllister van Home Alone
met Lucas’ verslag van Jezus in de tempel op twaalfjarige leeftijd.

Toegegeven, er waren geen ‘sticky bandits’,
noch een John Williams-soundtrack;
maar denk eens aan Jezus’ ouders
die hun zoon achterlieten tijdens een feest.
Toen ze terugkwamen uit Jeruzalem
voor het feest van Pesach, zoals ze elk jaar deden,
realiseerden ze zich dat ze de Messias kwijt waren.

Oeps!

Stel je voor dat Maria de naam van haar zoon schreeuwde,
en de ongemakkelijke driedaagse tocht
om erachter te komen waar hij was.
Ze vinden hem uiteindelijk in de tempel,
en licht geïrriteerd vragen
ze hem waarom hij daar was.
Hij was gehoorzaam aan hen
(het vermelden waard)
en vertrok naar huis.

Maar zijn antwoord op die vraag
laat zien hoe Jezus thuis begrijpt,
terwijl het idee van
‘thuis zijn voor de feestdagen’
voor ons omstreden kan zijn.
Hij antwoordde:
‘Wist je niet dat ik in het huis van mijn Vader moest zijn’,
of ‘bezig moest zijn met de zaken van mijn Vader?’
Dit is echt sterk. Wat een lef.
Niet alleen dat hij twaalf jaar oud is
als hij met zijn ouders praat,
maar niemand zou God ‘mijn Vader’ noemen.
Het is buiten deze plek,
of beter gezegd deze relatie,
waar Jezus ‘[groeit] in wijsheid en gestalte, en in gunst bij God en de mens.’

Thuis is waar we onszelf kunnen zijn,
maar ook onze hoede kunnen laten varen,
vragen kunnen stellen
en het vertrouwen hebben
om de wereld in te gaan,
zeker van wie we zijn.

En omdat dit het enige inzicht is van een groeiende Jezus,
die leert, studeert en vragen stelt,
is er misschien ook inzicht in
hoe we als mensen kunnen groeien,
wat we onder thuis verstaan
en hoe we ons tot God kunnen verhouden.
In veel opzichten zou Jezus’ volwassen leven nomadisch zijn,
maar zijn gevoel van thuis ging niet over geografie,
maar over een relatie met zijn Vader,
waarin hij vrij kon zijn om nieuwsgierig te zijn.

In tegenstelling tot Macaulay Culkin (Kevin McAllister),
is onze blijvende indruk van Jezus
misschien niet die van een jongen.
En de tijd (advent) die zijn komst aankondigt,
is een tijd geworden om ons te verdiepen
in onze roots en om naar de toekomst te kijken.
Maar misschien nog wel meer dan we ons realiseren,
geeft de jonge Jezus
ons een hint dat er geen plek is als ‘thuis voor de feestdagen’.

 

Deze Bijbeltekst volgt op een gedeelte in Prediker 3,
dat ons leven al aardig goed weergeeft.
Daar staat namelijk:

Voor alles is er een vastgestelde tijd:
er is een tijd voor elk voornemen onder de hemel.
Een tijd om geboren te worden en een tijd om te sterven;
een tijd om te doden en een tijd om te genezen,
een tijd om af te breken en een tijd om op te bouwen;
een tijd om te huilen en een tijd om te lachen;
een tijd om te zwijgen en een tijd om te spreken;
een tijd om lief te hebben en een tijd om te haten,
een tijd van oorlog en een tijd van vrede.

Als je dat zo leest, dan komen er allerlei gevoelens bij je langs.
Wat is er toch veel: al dat gezwoeg van ons mensen;
bijvoorbeeld in de wereld om ons heen,
waar een economie draaiend wordt gehouden.
Maar ook in een gezin of je omzien naar familie of vrienden.
De vraag van de Prediker is:
Wat levert ons zwoegen uiteindelijk op?
En daarbij roept hij ons ook op om van het leven te genieten en rust te vinden.
En dat te midden van het onrecht in deze wereld en bij alle angst en onrust.
Te midden daarvan staat onze tekst.
Een hand vol rust is beter dan beide vuisten vol zwoegen en najagen van wind.

Zijn er dingen waar je slecht van slaapt?
Waardoor je de slaap niet kunt vatten?
Hoe harder je probeert, hoe verder de slaap weg lijkt.
Hoe krampachtig gaan wij met dingen om
met de gedachte dat wij het zelf moeten doen,
dat wíj de problemen moeten oplossen.

In de Bergrede zegt Jezus:
Maak je geen zorgen voor de dag van morgen.
Die heeft genoeg aan zijn eigen last.
Dus: Je voegt door al je zorgen niets toe.
Jouw wakker liggen is nergens goed voor.
Het lijkt voor ons alsof je bestaan er van af hangt,
maar er staat ook: God geeft het zijn beminden in de slaap.
Of, zoals je ook kunt vertalen: God geeft zijn beminden dé slaap.
Op dat niveau moet je wakker-liggen ook zien.
God is het die je rust gunt. Ontspanning.
Dat je gerust kunt slapen. En uitgerust wakker worden.
En om goed te kunnen slapen
moet je in ieder geval beseffen dat God zorgt.
Vandaag.
In de nacht.
En morgen weer.
Daarmee is je slapeloosheid misschien niet meteen opgelost.
Daar kunnen ook andere zaken oorzaak van zijn.
Maar het kan wel helpen om ook als je wakker ligt, ontspannen te blijven.
En het jezelf voor te houden:
Ook als ik moe opsta zal God zorgen.
Dat bevrijdt je van krampachtig op zoek zijn naar rust.

God gunt je rust. Dat is eigenlijk het thema van deze tekst.
Gunnen, dat is hetzelfde woord als genade.

Je ziet datzelfde in dat Bijbelverhaal over de worsteling van Jakob.
Als hij met God in gevecht is, een nacht lang
en het uiteindelijk voor Jakob duidelijk wordt
dat hij niet kan winnen,
want God is sterker, dan smeekt hij om genade:
ik laat U niet gaan, tenzij U me zegent.
Dat is hetzelfde. Genade. Zegen.
God die goede dingen over je zegt.
Die je leven en liefde belooft.
Als jij weerloos bent en je verloren voelt.
Juist dan krijgt God de ruimte.

De maatschappij leert ons om vechtend in het leven te staan.
Je best te doen om te overleven. Jezelf redden.
Dat is een heel gevecht.
En zeker, velen redden zich best.
Maar overgave is voor mensen een moeilijk begrip.
Soms helpen omstandigheden.
Als alles je uit handen geslagen wordt.
Dan moet je wel.
Dan leer je het door schade en schande.
Maar uit de Bijbel leer ik dat je bij God tot rust mag komen.
Je hoeft je niet groot te houden.
Je geloviger, stoerder, steviger voor te doen dan je bent.

Loslaten is lastig.
Daarom is het een prachtig beeld dat Prediker in deze tekst oproept.
Een hand vol rust is beter dan beide vuisten die gesloten zijn.
Gebald soms, niets willen loslaten.
Dus rust heeft blijkbaar te maken met loslaten.
Je opent je handen, geen vuist meer, niet meer gebald en het wordt je gegund.

In de kerk belijden we dat ons leven in handen van de Here ligt.
Dat Hij zorgt.
Dat bij Hem de toekomst zeker is.
Neem een voorbeeld aan dat kleine kind dat gedoopt wordt.
Het kind wordt gedragen. Kan nog helemaal niets.
Maar Jezus kan alles.
Hij zal Zijn ruimte nemen in het leven van dat kleine kind.
Daar mogen we op vertrouwen. Ook voor onszelf.
Wij hebben onze toekomst niet in handen.
Niet hard in je vuisten knijpen. Maar loslaten en schuilen bij God.
Bij Hem ben je veilig. Bij Hem alleen.

Loslaten betekent ook het niet te verwachten van anderen.
Wat die van mij vinden.
Dan worden we dikwijls teleurgesteld.
De Here Jezus stelt in de Bergrede dat we de dingen niet moeten doen
om bij mensen in een goed blaadje te komen.
Hij weet hoe verleidelijk dat is. Bij God is dat niet nodig.
Hij kent je sores en verdriet.
Hij weet van je zonden en je gevecht om overeind te blijven.
Maar dat is niet bepalend voor zijn beeld van jou.
Beeldbepalend is zijn Zoon.
Door Hem houdt God meer van je dan wie ook in deze wereld.
Dus niet jaloers zijn.
Op wat mensen kunnen of hebben. God ziet jou vol liefde.
Dan leer je Hem vertrouwen door naar Jezus te kijken.
En ben je vervolgens ook tevreden met wat Hij je geeft.

Het doet me denken aan het beeld van dat zomerse wielerspektakel
de Tour de France.
Daar is het principe: De Tour wacht nooit.
Hoe hard je ook valt. Hoeveel pech je ook hebt.
Dat is het beeld van het leven om ons heen.
Dus: moet je overeind blijven. Doorgaan. Volhouden.
Beide vuisten klem je om je stuur.
Beide vuisten vol gezwoeg en najagen van wind.
De Tour wacht op niemand. Het leven gaat door.
En voor je het weet, sta je buitenspel.

Maar bij God niet. Hij draait de boel om. Hij wil rust in je leven.
Hij houdt je overeind of, als je valt, dan helpt Hij je overeind.
God gunt je die rust. Vanuit die rust mag je je werk doen.
Jouw werk redt je niet. Je positie niet. Je geld niet. God redt.

We weten het wel.
Maar wat we belijden, beleven we dat ook? Laten we dat zien?
Een hand vol rust. Dat is wat God geeft.
Dicht bij Hem mag je elke dag die rust vinden.

En dan kun je ook gerust op vakantie. Niet omdat je het verdiend hebt.
Maar omdat God het gunt.
Hij wil zijn zegen verbinden aan wie zo rust vindt bij Hem.

Dan re-creëer je echt. En geeft God je nieuwe krachten.