22 december 2025

samen beleven

Posted by F.A. Slothouber under Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , |
Geef een reactie 
volkskerstzang in de zestiger jaren van de vorige eeuw

 

Juist in deze tijd worden er allerlei
‘kerst en adventsactiviteiten’ georganiseerd,
uiteenlopend van klassieke concerten
van ‘The Messiah’ tot een volkskerstzang.
Zo’n volkskerstzang kan zich de laatste tijd
weer op een groeiende populariteit rekenen.
Waar komt het toch vandaan
dat velen zich aangetrokken voelen
tot het samen zingen van kerstliederen
en ook andere bijeenkomsten
met een sterke christelijke symboliek.
De afgelopen tijd heb ik al uitgebreid
geschreven over de ‘stille opwekking’;
statistisch bewijs uit een onderzoek
en anekdotisch bewijs van kerkleiders in het hele land,
dat steeds meer jongeren (vooral jonge mannen)
terugkeren naar de kerk.

Waarom komen ze? Wie weet?
Of Zoals Nick Cave onlangs zei:
‘Mensen hebben behoefte aan betekenis
en de seculiere wereld heeft die niet kunnen bieden.’
Mensen beginnen om allerlei redenen
naar de kerk te komen;
sommige goed, sommige slecht.
Maar onze taak in de kerk
is niet om ons zorgen te maken
over waarom ze komen,
maar om hen die komen te begeleiden
op de christelijke weg,
ongeacht hun achtergrond.

Er is een verhaal in de evangeliën (Lucas 19:1-10) over een tollenaar:
een man die alom gehaat werd als collaborateur van het Romeinse rijk,
die zijn eigen volk had verraden en bedrogen;
die uit nieuwsgierigheid in een boom klimt
om te zien wie Jezus is.
Nee, hij legt geen belijdenis van zijn geloof af
en zijn motieven zijn verre van duidelijk.
Toch toont hij enige nieuwsgierigheid,
voelt hij dat er iets ontbreekt in zijn leven
en komt hij opdagen.
En iedereen verwacht
dat Jezus zich bij de algemene veroordeling zal voegen:
je hebt hier geen recht, ga weg,
bekeer je eerst voordat je ook maar in mijn buurt komt.

Maar Jezus doet dat niet.
Hij nodigt zichzelf uit
om naar het huis van de tollenaar te komen
en er begint iets vreemds te gebeuren.
Zacheüs (want zo heet hij) begint te veranderen.
Hij begint te geven in plaats van te nemen,
hij geeft terug wat hij gestolen heeft.

In de kerk vinden we het over het algemeen prima
dat mensen uit de middenklasse naar de kerk komen
omdat ze willen dat hun kinderen
naar de plaatselijke kerkelijke school gaan,
of omdat ze een mooie gezinsdoop willen,
of – zoals ook deze kerst waarschijnlijk zal gebeuren –
omdat ze graag een paar kerstliedjes zingen,
zelfs als ze niet van plan zijn
om na afloop in de kerk te blijven.
We verwelkomen hen ondanks
hun gebrek aan begrip, hun gedrag
dat in hun gebruik van geld en privileges
verre van christelijk kan zijn.
In het beste geval zien we het als een kans
om met hen in contact te komen
en hen hopelijk te leiden naar een dieper geloofsleven.

Toch worden we nerveus
als minder verfijnde mensen naar de kerk komen
en de naam van Jezus gebruiken
met even duistere motieven;
misschien alleen maar om te klagen
over het verdwijnen van het christelijk geloof
uit het openbare leven,
zelfs als ze dat geloof nog niet goed begrijpen.

Ik vraag me af:
hoe zou een religieuze heropleving
onder de arbeidersklasse eruit kunnen zien?
Of misschien beter: hoe zou het kunnen beginnen?
Zou het kunnen beginnen
bij mensen die zich gemarginaliseerd
en vergeten voelen door de politiek
– zowel links als rechts –
die op de een of andere manier het gevoel hebben
dat er iets verloren gaat in hun culturele omgeving
door de achteruitgang van het christendom
en de vervanging ervan
door een saaie, seculiere leegte,
of in sommige buurten
door een steeds zichtbaardere
en onbekende aanwezigheid van moslims?
Zou het kunnen beginnen met zulke mensen
die denken dat ze naar de kerk moeten gaan
om te herinneren
en terug te winnen
wat verloren gaat en om het geloof te verkennen
dat ze vaag als het hunne voelen,
ook al zijn ze er niet bekend mee
en hebben ze er op dit moment
een vrij simplistisch beeld van?

Er valt veel te bekritiseren
op nationalistische benaderingen van het geloof.
Net zoals er kritiek was op het gedrag
en de denkwijze van Zacheüs.
Maar Jezus’ eerste woord
is geen veroordeling, maar genade.

Als de kerk haar werk goed doet,
zal iedereen die haar serieus neemt
leren zijn naasten lief te hebben;
zelfs zijn moslimburen.
Ze zullen leren bidden,
een Bijbel te lezen
die spreekt over het verwelkomen
van vreemdelingen,
zelfs over het liefhebben van vijanden.
Ze zullen, daar ben ik van overtuigd,
patriottisch blijven en wellicht
vragen blijven stellen
over het tempo en de omvang van de immigratie
en de gevolgen daarvan
voor de stabiliteit van hun eigen gemeenschappen,
wat volkomen terecht is.
Maar dat zal steeds meer gebeuren
met een zekere mate van empathie en mededogen,
waardoor de complexiteit
van onze debatten over immigratie wordt bezien.

Soms wordt het christelijk geloof
mogelijk cynisch gebruikt
voor verdeeldheidzaaiende doeleinden.
Motieven zijn wellicht menigmaal verre van zuiver.

Maar wat zou Jezus zeggen?
Vooral tegen degenen die voelen
dat er iets mis is en verlangen naar iets anders?

Tegen de tollenaar doet Jezus
niet wat hem wordt opgedragen.
Hij doet het onverwachte.

 

27 januari 2025

geloof of bijgeloof

Posted by F.A. Slothouber under Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , |
Geef een reactie 

 

‘Geloof is louter bijgeloof’
zo wordt het geloof door het atheïsme vaak karikaturaal beschreven.
Ze stelt er dan tegenover dat het atheïsme juist objectief en neutraal is.
Toch is het idee van seculiere objectiviteit op zichzelf een drogreden.
Secularisme is, net als elk wereldbeeld, een perspectief,
ironisch genoeg geënt op het christendom,
de geschiedenis van de mensheid van het verlaten van geloof
en de morele basis daarvan heeft rampzalige gevolgen gehad.

Want secularisme is ook een vooroordeel,
vaak gegrond in een ethische ijdelheid,
waarvan de zogenaamd universele principes
zeer christelijke wortels hebben.
Begrippen als persoonlijke autonomie
komen voort uit een traditie die het leven als heilig beschouwt,
gebaseerd op het geloof dat mensen
uniek geschapen zijn naar Gods evenbeeld.
Beroepen op mededogen
weerspiegelen Jezus’ leringen
en christelijke argumenten voor sociale rechtvaardigheid
door de geschiedenis heen.
Zelfs de scheiding van het seculiere en het heilige
is afgeleid van Jezus’ leer om ‘aan de keizer te geven wat van de keizer is
en aan God wat van God is’.
Een auteur als Tom Holland heeft in zijn boek Heerschappij laten zien
hoe westerse samenlevingen,
hoewel vaak losgekoppeld van hun christelijke wortels,
nog steeds opereren binnen kaders
die gevormd zijn door eeuwen van christendom.

Een politiek secularisme begon op te komen
na de Europese godsdienstoorlogen
in de zeventiende eeuw,
maar het veronderstelde historische conflict
tussen wetenschap en religie,
waarin de eerste zegeviert
over bijgeloof en een vijandige kerk,
is een mythe.
Deze ‘conflictthese’, die in de achttiende eeuw
werd gepromoot blijft bestaan,
ook al is deze uitgebreid ontkracht.
Historici benadrukken nu de complexe relatie
tussen geloof en wetenschap.

Geloof was niet zozeer een tegenstand
tegen intellectueel onderzoek,
maar juist de basis ervan.
Het middeleeuwse christelijke Europa
bracht de grote universiteiten voort;
dit was niet alleen omdat de kerk macht en rijkdom had,
maar omdat kennis van God werd gezien
als de basis voor alle begrip.
Deze verwevenheid van geloof en academie
voedde de Verlichting, toen wetenschappers als Newton of Kepler
de studie van de schepping
(wat Calvijn beschreef als ‘het theater van Gods glorie’)
benaderden als een bevestiging van de goddelijke orde
van een God die er behagen in schepte
dat Zijn schepselen ‘Zijn gedachten na Hem dachten’.

Hun christelijke overtuigingen gaven niet alleen
een impuls voor rigoureuze verkenning,
maar brachten hen ook nederigheid
bij over het menselijk intellect.
In tegenstelling tot de visie van de moderniteit op de geest
als een losstaand, alziend oog,
geloofden zij dat de cognitieve vermogens
van de mens waren verminderd,
zowel moreel als intellectueel,
door de val van Adam,
waardoor perfecte kennis onbereikbaar werd.
Blaise Pascal legt deze worsteling
met onzekerheid vast in zijn Pensées:
‘We verlangen naar waarheid, en vinden in onszelf alleen maar onzekerheid (…)
Dit verlangen is aan ons overgelaten, deels om ons te straffen,
deels om ons te laten inzien vanwaar we zijn gevallen.’

Voor Pascal en zijn gelovige tijdgenoten
was het tegengif tegen menselijke trots
en zelfbedrog te vinden in de Almachtige.
Ironisch genoeg was het deze nederigheid,
geworteld in een zeer theologische bezorgdheid
over de menselijke cognitieve feilbaarheid,
die de wetenschappelijke methode
het leven schonk,
het proces van systematisch experimenteren
gebaseerd op empirisch bewijs,
en dat later centraal kwam te staan
in het denken van de Verlichting.

Hoewel veel van de leidende figuren gelovigen waren,
versnelde het Verlichtingstijdperk
een verschuiving van God naar de mens
als het centrum van begrip en ethiek.
Filosofen als David Hume
marginaliseerden of elimineerden God helemaal,
wat de weg vrijmaakte voor Zijn latere afwijzing
als een spook van menselijke projectie (Freud)
of als een instrument van uitbuiting en onderdrukking (Marx),
terwijl Rousseau het aantrekkelijke idee populariseerde
dat de mens niet inherent gebrekkig was,
maar van nature goed,
alleen zijn omgeving deed hem slechte dingen doen.

Maar het was de nihilist Nietzsche,
de zoon van een lutherse dominee,
die het morele vacuüm voorspelde
dat ontstond door de dood van God
en de diepgaande gevolgen daarvan.
Ethische grenzen werden onstabiel,
waardoor nieuwe ideologieën alles konden rechtvaardigen
in het nastreven van hun utopische doelen.
Nietzsches profetieën over de opkomst van het totalitarisme
en concurrerende ideologieën
die de twintigste eeuw zouden kenmerken,
waren huiveringwekkend accuraat.
Duitse universiteiten leverden de intellectuele rechtvaardiging
voor nazi-gruweldaden tegen de Joden,
terwijl de door marxisten geïnspireerde revoluties
en het beleid van de Sovjet- en Chinese communistische regimes
leidden tot afschuwelijk lijden
en de dood van tussen de 80 en 100 miljoen mensen.
Zonder Goddelijke verantwoording
versterkten deze pseudo, mensgerichte religies
de menselijke kwaadaardigheid
en de destructieve impulsen van de mens.

Begin jaren negentig was de Sovjet-Unie ingestort,
wat Francis Fukuyama ertoe bracht
vanuit zijn ivoren toren te beweren
dat seculiere liberale democratie
het natuurlijke eindpunt was
in de sociaal-politieke evolutie
van de mensheid
en dat de geschiedenis ‘was geëindigd’.
Maar zijn optimisme was van korte duur.
De gebeurtenissen van 9/11
en de heropleving van een krachtig islamisme
gaven de leugen dat iedereen een seculiere liberale democratie in westerse stijl wilde,
terwijl in het Westen een herverpakte versie
van het oude marxistische onderdrukkersnarratief
op de campussen begon te verschijnen,
met zijn bedrieglijke utopische sirenenzang
dat de mens de auteur van zijn eigen verlossing kon zijn
die de academie betoverde.
Deze keer kwam het in de vorm
van verdeeldheid zaaiende
identiteitsgebaseerde ideologieën
bedekt met postmoderne machtsnarratieven
die de realiteit leken te tarten en Chestertons visie bevestigden
dat ‘wanneer de mens ophield in God te geloven, hij in alles kon geloven’.

Terwijl universiteiten ideologie boven bewijs
en conformiteit boven intellectuele vrijheid propageerden,
leek George Orwells kritiek
op intellectuele goedgelovigheid
en het duistere fanatisme
dat het vaak bevordert,
belichaamd in de distopische roman 1984
waar de realiteit zelf wordt gemanipuleerd door dogma,
relevanter dan ooit.
Orwell was niet de enige die dacht
dat sommige ideeën zo dwaas waren
dat alleen intellectuelen ze geloofden.
Andere commentatoren zijn net zo sceptisch
en bekritiseren de vaste academici
wiee levens geïsoleerd zijn
van het lijden van degenen
die moeten leven onder hun favoriete ideologieën,
en die theorieën verkiezen
boven werkbare oplossingen.
Intellect, zo merken zij op, is niet hetzelfde als wijsheid.
Meer recentelijk betwijfelt
de Amerikaanse schrijver David Brooks,
het nut van elitaire onderwijssystemen
die te veel nadruk leggen op cognitieve vaardigheden
ten koste van andere kwaliteiten,
en suggereert dat ze de neiging hebben
om een bekrompen heersende klasse
te produceren die blind is
voor hun eigen vooroordelen en valse overtuigingen.

Maar het seculiere vertrouwen lijkt af te nemen.
Sinds het hoogtepunt van het Nieuwe Atheïsme
halverwege de jaren 2000
is er een groeiende ontevredenheid
met wereldvisies
die beperkt zijn tot rede en materialisme.
Kunstenaars als Nick Cave
hebben kritiek geuit op het onvermogen
van het secularisme
om concepten als vergeving en genade aan te pakken,
terwijl mensen als Ayaan Hirsi Ali
het christendom openlijk hebben omarmd.
Het verlangen naar het transcendente
en een wereld die ‘opnieuw betoverd’ is,
lijkt wijdverbreid te zijn.

Het verhaal van de val, vergeving,
verbondenheid en de transformerende liefde van God
is het verhaal dat het meest aansluit
bij onze diepste menselijke verlangens
en geleefde ervaring,
terwijl het ons tegelijkertijd de hoop biedt
op verlossing en – met Goddelijke hulp –
betere versies van onszelf worden;
het soort mensen
waarvan het secularisme
denkt dat we dat al zijn.

 

30 december 2024

terugblik en vooruitblik

Posted by F.A. Slothouber under Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , |
Geef een reactie 

 

En?

Hoe kijken we terug op 2024 wat betreft het christendom, de christelijke kerk?
Werden we verder in een hoek gedreven
of was zoals sommigen zeggen
‘de verrassende wedergeboorte van het geloof in God?’

Want in de afgelopen jaren en in 2024
hebben we een stroom publieke figuren gezien
die verschillende gradaties van interesse
in het christendom aangaven, of zelfs voluit geloofden.
Sommigen… zijn belijdende gelovigen (Francis Spufford, Nick Cave),
sommigen hebben een beetje
in de kerkportiek rondgehangen (Tom Holland, Philip Goff),
anderen zitten nog steeds op een bankje
in het voorportaal (Alain de Botton).
En dan is er Ayaan Hirsi Ali (die meezingt vanaf de kerkbanken),
Jordan Peterson (soms op de preekstoel, soms in het koor)
en zelfs Richard Dawkins
(die glimlacht bij de uitvoering van Stille Nacht door het koor
terwijl hij voorbijloopt).

In de Verenigde Staten gebeurd iets vergelijkbaars.
Maar dan ingewikkelder. De alliantie van het evangelicalen
met Donald Trump is op zijn zachtst gezegd problematisch.
(zie hiervoor het boek van Kristin Kobes Du Mez Jesus and John Wayne.
How White Evangelicals Corrupted a Faith and Fractured a Nation).

J.D. Vance, aankomend vice-president,
is een serieuze christen,
die de reis heeft gemaakt van een evangelische kerkelijke opvoeding,
via studentenatheïsme naar een conservatief rooms-katholicisme.
Eerst noemde J.D. Vance zich een ‘never-Trumper’
en vond Trump ‘idioot’ en ‘schadelijk’.
Vance ging zelfs zover dat hij zich afvroeg
of Trump niet ‘de Hitler van Amerika’ zou zijn.
Geleidelijk aan veranderden zijn opvattingen over Trump.
J.D. Vance koesterde politieke ambities en moest een kamp kiezen.
Uiteindelijk veranderde hij van een uitgesproken tegenstander
in één van Trumps felste verdedigers in de Senaat.

J.D. Vance belichaamt waar een groot deel
van de huidige generatie Republikeinen in gelooft.
Hij komt uit de ‘vergeten’ blanke onderklasse,
maar werkte zich omhoog op een manier
die past in het klassieke verhaal van de American Dream.

Op lokaal niveau zijn er eveneens veel verhalen
over mensen die kerken binnenstappen,
op zoek naar een soort betekenis in het leven
en zich opnieuw of voor het eerst bezighouden met het geloof.
Soms is het de krachtige emotie
van charismatische of pinksteraanbidding,
soms de majesteit van de gebouwen,
het mysterie van katholieke liturgie
(Stephan Sanders, Willem Jan Otten, Kristien Hemmerechts)
of de oosters orthodoxe liturgie die jongeren trekt.

Mijn mening hierover, voor zover het iets waard is,
is dat de westerse cultuur tijdelijk of definitief
geen kracht meer heeft.
In de twintigste eeuw kwamen zowel het fascisme als het communisme op
en gingen ten onder.
Francis Fukuyama verklaarde het ‘einde van de geschiedenis’
in de triomf van het seculiere, liberale, consumentenkapitalisme.
Maar ook die lijkt opgedroogd,
en wordt steeds meer als spiritueel hol
en politiek verdacht ervaren.
De ‘wokecultuur’
was een poging om een reeks morele waarden te herstellen
om de onaangename en onrechtvaardige effecten
van de ongebreidelde markt in te dammen,
maar de strijdbaarheid en agressiviteit ervan,
de poging om aspecten van de natuurlijke orde te weerstaan,
om nog maar te zwijgen van de aanname
van een destructieve fixatie op een reductionistische identiteitspolitiek,
heeft een eigen terugslag gegenereerd.

Nick Cave verwoordde het goed
in een recent interview:
‘mensen hebben behoefte aan betekenis,
en de seculiere wereld heeft die niet bedacht.’
De eeuwige menselijke zoektocht
naar doel en betekenis is niet verdwenen,
en er is niet veel te bieden in de seculiere cultuur.
Dus staan mensen plotseling open voor
het verkennen van meer oude voorraden wijsheid.

Misschien is de grootste ironie van alles
dat juist op het moment
dat we misschien de opkomst
van een openheid voor het spirituele,
het ‘numineuze’ (het goddelijke) en het religieuze zien,
de kerk niet in staat lijkt te zijn
om daarvan te profiteren.

Dus, wat zijn de vooruitzichten voor 2025?
Aan het einde van zijn monumentale
en steeds invloedrijker wordende werk
The Master and his Emissary,
maakt neurowetenschapper Iain McGilchrist (zelf geen christen)
een veelzeggend punt:
‘De westerse kerk is naar mijn mening
actief bezig geweest zichzelf te ondermijnen.
Ze heeft niet langer het vertrouwen om vast te houden
aan haar waarden,
maar sluit zich in plaats daarvan aan bij het koor van stemmen
dat materiële antwoorden toeschrijft
aan spirituele problemen.
God is het interessante aan religie,
en mensen hongeren naar God.
We kijken naar de kerk om ons een ervaring van God,
mysterie, heiligheid en gebed te geven
die, hoewel het misschien niet de tegenstellingen
van de natuurlijke wereld oplost,
ons in contact zal brengen
met de bovennatuurlijke wereld
die een eeuwig leven zal brengen.
Alleen de terugkeer van sterke religie,
een religie die eisen stelt, dwingende verklaringen biedt
voor de problemen van dood en lijden,
en gelovigen een gevoel van verbondenheid
met de levende God geeft,
heeft enige hoop om te concurreren
op de postchristelijke markt.’

Nee, in 2024 is religie in het algemeen
en het christendom in het bijzonder
nooit ver van de voorpagina’s geweest,
ten goede noch ten kwade.

God is niet weggegaan.
En de Kerk zal, als ze het beste wil halen
uit een periode waarin mensen in de problemen
weer naar haar kijken,
daar misschien aandacht aan moeten besteden.

 

5 oktober 2024

alles komt goed

Posted by F.A. Slothouber under Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , |
Geef een reactie 
‘All shall be well, and all shall be well and all manner of thing shall be well.‘
(Alles zal goed komen, en alles zal goed komen, en alle dingen zullen goed komen.) Juliana van Norwich

 

Kortgeleden verscheen het nieuwste album Wild God
van de Australische zanger en schrijver Nick Cave.
Al enige tijd volg ik Cave op zijn lange weg van zwartgallige verslaafde,
nieuwsgierige onderzoeker, drager van onmenselijk veel leed
naar nu heilbrenger en gelukzaaier.
Zelfs in en door het ergste verdriet mag er vreugde zijn,
liefst woest en onbeperkt.
Nu onderzoekt hij in tien songs de ruimtes en momenten tussen geloof en ongeloof,
deze wereld en de volgende.

In de songs van Wild God begint Cave vaak herkenbaar;
ijle lijnen, droeve geluiden.
Maar in het midden verandert de kleur, het temperament.
Dat hoor je het meest indrukwekkend in ‘Conversion’,
waarin Cave naar extatische hoogten zingt,
opgejaagd door een koor van twintig mensen.
Bekering lijkt een versleten woord.
Bij Cave is het een proces met vele, mystieke bochten.
‘Ik ben bezig, maar bekeerd ben ik nog niet’, zegt hij.

In de veertiende en vijftiende eeuw leefde er een anonieme mystica
die we inmiddels kennen als Juliana van Norwich.
Nadat ze op dertigjarige leeftijd
huiveringwekkend dicht bij de dood was gekomen,
bracht ze de daaropvolgende decennia van haar leven door
in een kleine kluis in de kerk van Julian van Norwich
(de inspiratie achter haar pseudoniem),
waar ze alleen via ramen met mensen sprak en meesterlijk schreef
over haar bovennatuurlijke visioenen van God.

Haar anonimiteit, bescheidenheid en creativiteit zorgden ervoor
dat ze vrij was om over God te schrijven zonder de druk om
theologisch ‘correct’ te zijn.
Ze was er niet zozeer op uit om haar schrijven
academisch kogelvrij te maken,
en ze hield zich ook niet zo bezig met gevestigde ‘juistheid’.

In plaats daarvan ervoer ze, en ze schreef.
Ze peinsde en ze schreef. Ze leed en ze schreef.
Ze verheugde zich en ze schreef.

Ze was volkomen gegrepen door God,
en dat betekende dat ze vrij was.

Ik denk dat Nick Cave ook vrij is.

Want zijn nieuwste album doet me denken
aan het werk van Julian van Norwich;
verbijsterend, subversief, mystiek,
geworteld in een Waarheid die niet bewezen kan worden.
Een Waarheid die hij toch niet zou willen bewijzen.
Ook die ontwijkt ‘juistheid’.
Ook die weigert de vreemdheid van het geloof te verwateren.
Ook die is onweerstaanbaar intens.
Het album is een tien nummers tellende ode aan een wilde God (Wild God).
die Cave op de donkerste plekken heeft ontmoet.
Plekken waar hij, daar ben ik zeker van, nooit naartoe wilde.
Plekken waar hij, daar ben ik zeker van, nooit helemaal weg zal gaan.
Zo’n wilde God is een uitdaging
voor een cultuur die comfort op de troon heeft gezet.
We laten ons te snel bang maken.
Maar Cave lijkt comfort volledig te hebben geschuwd.
En dus is hij in een uitstekende positie om ons kennis te laten maken
met een God die ons in verwarring zal brengen.

Ja, het boek van Juliana van Norwich en het album van Nick Cave
liggen eeuwen uit elkaar,
maar toch voelt het alsof ze op de een of andere manier
van hetzelfde materiaal zijn gemaakt:
diep ongemak en pure verwondering.

Dit is Caves achttiende album met The Bad Seeds.
Samen hebben ze muziek gecreëerd om in te verdwalen,
een veranderlijk klimaat dat wordt aangestuurd door hun instrumenten:
je wordt meegesleurd in een cycloon tijdens de titeltrack,
de cimbalen beuken als golven op de kust
in ‘The Final Rescue Attempt’,
je hoort de zachte regendruppels vallen in ‘Frogs’,
de strijkers klinken op de een of andere manier
als een zonsondergang in ‘As The Waters Cover The Sea’.

Het is muziek die je zintuigen verbijstert.

En dan zijn er nog de verhalen die de nummers vertellen.

In 2015 verloren Nick en zijn vrouw Susie hun tienerzoon.
In 2022 verloor Nick nog een zoon.
De laatste twee albums die Nick Cave and the Bad Seeds maakten:
‘Skeleton Tree’ en ‘Ghosteen’
die zijn doorspekt met verdriet en voelbare pijn.
En dus, als we dit album halverwege een maat beginnen,
is het alsof Nick ons vertelt dat we een gesprek oppakken waar we in 2019 waren gebleven.
Het album ‘Wild God’ zou niet bestaan als de vorige twee niet bestonden.

Hij gebruikt het openingsnummer om ons te herinneren
aan de tragische omstandigheden
waarin hij zijn tienerzoon Arthur verloor,
door te verwijzen naar het kinderrijmpje Humpty Dumpty,
die natuurlijk ‘een grote val maakte’.
Cave citeert ‘… en alle paarden van de koning en alle…’
voordat hij zichzelf onderbreekt met ‘… ach, laat maar, laat maar.’

Wat is de betekenis van dit terugkerende ‘laat maar’?
Is het pijn of acceptatie? Misschien is het beide.
Misschien is het geen van beide.
Misschien wil Cave, zoals gewoonlijk, niet te kenbaar zijn.

Sommige van zijn gedachten voelen af en vast,
andere voelen onontgonnen en nieuw,
alsof we ze tegelijkertijd horen als Cave.
Soms voelt het alsof hij ons iets leert,
soms is hij degene die de vragen stelt.
Het gaat over hem, en dan weer niet over hem.
Het is intens persoonlijk en dan weer kosmisch gericht.
Het is stevig, dan weer kwetsbaar.
Het is geschreven vanuit het perspectief van een godheid,
dan weer vanuit het perspectief van een kikker in zijn zak.

Het is behoorlijk onbeheersbaar.

Maar het nummer waar mijn geest in vast lijkt te zitten is ‘Joy’,
dat ongeveer een kwart van het album duurt.
Opnieuw begint hij het nummer door ons te vertellen hoe hij
‘vanmorgen wakker werd met de blues om mijn hoofd heen…
Ik voelde me alsof iemand in mijn familie dood was’,
hij spreekt over zijn ‘pijn en hunkerend verdriet’
wat je allemaal raakt,
omdat zulke regels volkomen onverwacht zijn
in een nummer met de titel ‘Joy’.

Je zou een dik boek kunnen lezen over de theologie van vreugde.
Of je kunt gewoon naar dit liedje luisteren.
Ik denk dat het je alles leert wat je moet weten.

Ondanks de verwijzingen naar zijn verdriet,
deelde Nick onlangs dat hij het album bijna de titel ‘Joy‘ had gegeven.
En ik snap waarom.
Als je vreugde ziet als een soort licht en luchtig iets,
zie je het misschien niet.
Maar als je, net als Nick Cave en zijn band The Bad Seeds,
vreugde ziet als iets dat spanning, verwarring en zelfs verdriet kan bevatten,
zul je zien dat het overal in dit project te vinden is.
Zoals Cave ons al heeft geleerd, kunnen geloof en hoop
worden gevonden te midden van bloedbad.
En Caves nieuw(er) gevonden geloof heeft hem duidelijk op zijn kop gezet.

Zijn Wild God heeft hem duidelijk omver geblazen.

De resterende nummers op het album
de nummers waarvan ik niet het aantal woorden heb om recht te doen
nemen God/dood/leven en overdenken ze vanuit elke hoek.
Er zit een kinderlijke verwondering in dit album, een puur soort opwinding.
Het soort waarvan je zou denken dat het onverenigbaar zou zijn
met de realiteit van verdriet,
maar dat er op de een of andere manier toch naast kan staan.
Nick Cave probeert niet de God die hij heeft gevonden,
of de ‘bekering’ die hij heeft ervaren, uit te leggen
hij viert het gewoon en nodigt ons allemaal uit om te luisteren.

Hij houdt gewoon van God en geniet ervan dat hij ook geliefd wordt.
Het is allemaal heel erg ‘Juliana van Norwich-achtig’.
Het zal je beledigen als je te hard probeert het in een keurig krat te stoppen.
Het citaat van Juliana van Norwich ‘all is well’ boven deze blog
is meer een verklaring dat deze niet alle ongeluk, ziekte of dood uitsluit.
Het verwijst eerder naar het vermogen om vrede en zelfs vreugde te vinden
in het oog van de storm;
om te gaan vertrouwen dat het God is die alle chaos en vergankelijkheid overstijgt.

Ik wil nog aandacht vragen voor het het laatste nummer.
Het is een hymne.
Een echte, zij het aangepaste, hymne
het laatste nummer is een uitvoering van ‘As the Waters Cover the Sea’.

Opeens is er een versnelling om mee te worstelen.
Nick plaatst zichzelf in een kerk,
hij verbindt zichzelf aan een bepaalde religieuze traditie,
hij sluit zich aan bij een bepaalde gemeenschap
en associeert zich met een bepaalde geschiedenis.
Het blijkt dat de God over wie hij spreekt niet abstract is,
Hij is de christelijke God.
Je wordt eraan herinnerd dat je hebt zitten te luisteren naar een man
die zijn zoon is verloren,
en dat je in gesprek bent met een God die ook Zijn Zoon is verloren.
De teksten hebben hier de hele tijd op gezinspeeld,
maar Nick besluit het op een manier die hij ons openlijk vertelt.
Zijn afscheid is een richting, zijn epiloog is een uitnodiging. Hij zegt eigenlijk –

Als je geïntrigeerd bent door the Wild God, hier is precies waar ik hem heb gevonden…

En dit soort religieuze invulling wordt gebruikt om een album
zo vol metaforen en mysteries af te sluiten.
Een album waarvan ik dacht dat ik het had uitgevlooid,
een artiest waarvan ik dacht dat ik het eindelijk had begrepen,
een boodschap waarvan ik dacht dat ik het had ontcijferd…

… Ach, laat maar, laat maar.