‘Kruistocht. Het leven van koning Jezus’ is het nieuwste,  in het Nederlands vertaalde,  boek van de Amerikaan Tim Keller. Keller is stichter en predikant van de Redeemer Presbyterian Church in Manhattan. Met Kruistocht verteld Keller het leven van Jezus zoals dat ons verteld wordt in het Evangelie volgens Marcus. Het geheel resulteert in een commentaar op dit Bijbelboek, heel handig zo aan het begin van het ‘Marcusjaar’ volgens het oecumenisch leesrooster.

Keller probeert in Kruistocht de gang van Jezus  door het aardse leven te schetsen vanuit het perspectief van de eerste christenen. Welke impact had deze boodschap op deze eerste hoorders en lezers. Om dit te bereiken schildert de auteur een levendig beeld van de maatschappij in die dagen. Je wordt als het ware meegenomen in de christelijke radicaliteit verwoord in het Marcusevangelie.   

Keller stelt dat de radicaliteit van het christendom onder meer daarin ligt dat de logische volgorde steeds weer wordt omgekeerd:  het grootste probleem in je leven is bijvoorbeeld niet  wat je overkomen is, wat anderen jouw hebben aangedaan, maar het probleem is hoe je daarop gereageerd hebt.  Een ander voorbeeld: de meeste godsdiensten volgen een zelfde soort opbouw van ten eerste gehoorzaamheid en daarna pas acceptatie. In het christendom wordt deze ‘logische’ volgorde op z’n kop gezet. Ik weet  mij ten volle geaccepteerd in Jezus en daarom ben ik gehoorzaam.  Of, als je verantwoording wilt afleggen over alle verkeerde dingen in je leven, dat maakt je alleen maar een religieus mens. Maar als je werkelijk  een band met God wilt hebben dan dien je verandering te brengen in hoe je omgaat met de jouw gegeven talenten en successen. Je moet dus verantwoording afleggen over hoe je met de goede dingen in je leven omgaat.

Dit zijn zo een paar voorbeelden die Keller verder uitwerkt in Kruistocht die, mij in ieder geval, vanuit een ander perspectief laten kijken tegen de radicaliteit van het evangelie van Jezus Christus.

Naar aanleiding van Tim Keller Kruistocht. Het leven van koning Jezus, 2011. ISBN 9051944241

Het is een feit: een meerderheid van de Tweede Kamer heeft een motie aangenomen waardoor het weigerambtenaren het wordt verboden om zogenaamde ‘homohuwelijken’ niet te willen sluiten.

Mijns inziens staat dit besluit op gespannen voet met de vrijheid van meningsuiting/godsdienst. Wat is het geval: destijds is er een wet aangenomen waarin gesteld werd dat niet hetero’s ook in het huwelijk konden treden. in de wet werd er een uitzondering gemaakt: mensen die vanuit hun persoonlijke overtuiging geen ‘homohuwelijken’ wilden sluiten, konden dit weigeren, mits er in de desbetreffende gemeente wel een ambtenaar zou zijn die het betreffende stel wel wilde trouwen.

Goed besluit… zou je denken… mensen kunnen trouwen en andere mensen kunnen weigeren…

Maar een aantal mensen en organisaties hadden uiteindelijk problemen met dit besluit. Een overheid dient te allen tijde neutraal zijn, dus iemand met gewetensbezwaren ten aanzien van een bepaald punt  mag zich niet uiten. Gedogen, althans al dat bepaalde personen en overtuigingen aangaat is uit. Het aloude Nederlandse begrip voor minderheden lijkt tot uitsterven gedoemd te zijn.

Alweer in 1996 schreef het duo Fluitsma & van Tijn een lied voor een commercial over de Nederlanders met het volgende refrein

15 Miljoen mensen
Op dat hele kleine stukje aarde
Die schrijf je niet de wetten voor
Die laat je in hun waarde
15 Miljoen mensen
Op dat hele kleine stukje aarde
Die moeten niet `t keurslijf in
Die laat je in hun waarde

Nu de macht aan de meerderheid, het keurslijf voor een ieder, wetten schrijf je voor iedereen (sic!), geen gedogen, gewetensdwang in plaats van gewetensvrijheid! De befaamde Nederlandse tolerantie wordt zo steeds meer aan banden gelegd. Worden we daar met z’n allen gelukkiger van?

Nee, niet om zoveel mogelijk mensen de kerk binnen te krijgen, maar om de kerk toegankelijk te houden voor de vele rollators, scootmobielen rolstoelen en andere hulpmiddelen van de mensen die de kerken nog bezoeken.Het bedehuis wordt een sterfhuis.

Dat is volgens mij de essentie van de opmerking van Joep de Hart die zei dat de oude volkskerken verworden ‘tot een soort laagdrempelige bejaardenhuizen met de dienstdoende geestelijke als executeur-testamentair’. Deze woorden zijn opgetekend door het Nederlands Dagblad dat verslag deed van een studiedag van de Confessionele Vereniging binnen de PKN voor theologiestudenten en jonge, beginnende predikanten. De teneur van het verslag was somber. Als je niet fris en vrolijk, vol creativiteit en nieuwe ideeën aan het beroep van predikant begint dan word je niet als predikant beroepen. Maar ben je dan eenmaal bevestigd als gemeentepredikant dan word je meer een manager, dan een geestelijke. Dat was althans de ontnuchterende opmerking van een jonge predikant die vertelde over de ervaringen in haar eerste gemeente. Een functie waar zij in eerste aanleg niet voor gekozen heeft. Kortom, het verslag ademde een en al neerslachtigheid en frustratie uit.

Een artikel in dezelfde krant ging over de synode van de Protestantse Kerk in Nederland die onder meer haar visienota bespreekt. Eén van de punten gaat erover dat er meer ruimte voor andere kerkvormen moet zijn. Natuurlijk kunnen we omzien naar alles wat is geweest en daarover in een hoekje zitten kniezen… maar het vruchtbaarder om vooruit te kerken. ‘De velden zijn wit om te oogsten’ wordt ergens in de Bijbel gezegd. Misschien dat methodes die eeuwenlang opgeld deden, in onze tijd niet meer functioneel zijn. Maar ergens zal de dynamiek die het protestantisme vanaf het begin heeft getekend de vlam in leven blijven houden. Niet dat dan de praktijk van alledag die op de studiedag van de Confessionele Vereniging ineens anders is – ik denk dat veel mensen dat wel zullen erkennen, maar dat de kerk in de komende tijd mogelijkheden en vormen kan vinden om mensen te blijven plaatsen op het spoor van het geloof. Dat de kerk in haar huidige vorm misschien haar langste tijd heeft gehad, so be it; ergens zal de Geest blijven waaien, daar geloof ik heilig in.

 

31 oktober. Hervormingsdag. Deze dag staat in het teken van Maarten Luther die op 31 oktober 1517 zijn 95 stellingen tegen situaties in de Rooms-katholieke Kerk zou hebben gepubliceerd. Hij wilde de kerk het liefst van binnenuit hervormen om zo weer een geloofwaardig instituut te worden voor de wereld en voor de gelovigen. ‘Ecclesia Reformata Semper Reformanda’ is een Latijnse spreuk die zoveel betekent als ‘de reformatorische kerk moet zich steeds weer reformeren’. Helaas is dit adagium door de jaren heen een vrijbrief geworden om als kerken zich steeds weer te splitsen. Ik vraag me af of de essentie van dit adagium niet slaat op de beweging dat een zich steeds weer reformerende kerk juist een kritisch oog moet houden op de ontwikkelingen in de wereld waarin zijn zelf staan.

Of is de kerk te gemarginaliseerd om een kritische massa te vormen om ontwikkelingen en bewegingen in een maatschappij bij te sturen, of moeten de kerken het estafettestokje doorgeven aan seculiere beweging zoals de Occupy-beweging. Ik denk het niet!

‘Ecclesia Reformata Semper Reformanda’ Hervormingsdag 2011. Een zichzelf respecterende kerk moet niet bang zijn om bepaalde vaste vormen los te laten en zo weer een geloofwaardige gemeenschap te vormen waardoor zij weer een zoutend zout en een lichtend licht kan zijn. Blijf hervormen!

‘Elk zevende jaar moet u algemene kwijtschelding verlenen.’ Dit is een tekst uit het boek Deuteronomium uit het Oude Testament. Het Schriftgedeelte uit hoofdstuk 15 handelt over het zogenaamde sabbatsjaar waarin een schuldeiser zijn schulden aan zijn schuldenaar moet kwijtschelden. In het gedeelte wordt ook aandacht besteed aan lenen. ‘Zou er in een van de steden in het land dat de HEER, uw God, u zal geven toch iemand uit uw eigen volk gebrek lijden, dan mag dat u niet koud laten. U mag uw hand niet op de zak houden, maar u moet diep in de buidel tasten en hem lenen zo veel als hij nodig heeft.’ staat er dan.

Mmh, ongemakkelijke tekst, zeker als er ook nog de nadruk op gelegd dat als iemand geld leent en je weet dat het jaar van de kwijtschelding er aankomt, je een vraag om een lening niet naast je neer moet leggen ook al weet je dat je het geleende niet terug zult krijgen.

Vanwege de huidige crises in Griekenland en Ierland en de verwachte crises in andere landen is het toch bijna de algemene mening dat we deze landen geen geld meer moeten lenen; immers, zij hebben er toch zelf een zootje van gemaakt!

Het idee lijkt ‘Wij zijn rijk, zij zijn arm en en de armen zijn zelf ook nog de oorzaak van hun armoede. Dus laat ze hun eigen problemen maar oplossen.

Onwillekeurig moet ik dan denken aan de uitspraak van Adam Smith, de grondlegger van het de moderne economie. Hij schreef: ‘de neiging om rijken en machtigen te aanbidden en de armen te verachten is de grootste oorzaak van de teloorgang van onze moraal. Rijkdom bewonderen en armoede verachten  en succes boven falen bewonderen is het grootste gevaar in de commerciële samenleving.’  Smith had het helaas maar al te goed door, zelfs voordat de moderne economie werkelijkheid werd kende hij de aangeboren neiging van een mens.

Deuteronomium wist het eeuwen eerder al: ook rijk zijn is een belasting

Het klinkt eigenlijk te zot voor woorden, maar er is in de Verenigde Staten een beweging ontstaan die vindt dat Bert en Ernie, figuren uit het kinderprogramma Sesamstraat, met elkaar moeten trouwen om zo jonge  kinderen te laten wennen aan het feit dat ook  homoseksuele  relaties en andere seksuele voorkeuren voorkomen en niet als abnormaal worden bejegend. Daarom ‘Bert en Ernie moeten trouwen’; of zoals Matthias Smalbrugge in Het goede leven. Over schijnen schaduw van de moderne moraal het verwoordt: verburgerlijking ten top. De druk om steeds meer te leven volgens de normen van de mainstream. Worden zoals papa en mama.

Ergens moest ik denken aan het een artikel van Gerbert van Loenen in dagblad Trouw dat gepubliceerd werd rondom de  Gay Pride, de jaarlijkse botenparade in Amsterdam waar (voornamelijk) homoseksuelen hun eigen vrijheid vieren. De kwintessens van het artikel laat zich zo samenvatten: wordt homoseksualiteit misbruikt om andere minderheden te ‘discrimineren’? Immers, zo stelt Van Loenen, nu onder meer het COC en D66 protesteren tegen het besluit van minister Van Bijsterveld die weigert scholen te verplichten voorlichting te geven over homoseksualiteit en weigerambtenaren te verplichten andere dan heterosamenlevingsvormen officieel te bevestigen, begint het erop te lijken dat de minderheid die ook gediscrimineerd werd, eenzelfde soort discriminatie aan de dag legt ten aanzien van andersdenkenden. Herman Vuijsje had in zijn boek Correct. Weldenkend Nederland sinds de jaren zestig in 1978 al een goede analyse van de Nederlandse volksaard. ‘Het Nederlandse volk is niet nuchter. Het gaat gebukt onder massahysterie en massataboes. De tegenhanger wordt niet getolereerd. De Nederlanders houden er een zeer sterke groepsmentaliteit op na, waardoor het conformisme dat daarmee gepaard gaat ertoe leidt dat een individu binnen een groep moeilijk een andere mening kan verkondigen.’

Misschien een idee om Sesamstraat te verrijken met een ‘SGP-vrouw’ en een dame in een boerka?

Kortgeleden hadden Pieter Jan Dijkman en Herman Oevermans een dubbelinterview met de directeur van het wetenschappelijk bureau van GroenLinks Dick Pels, en met Gert-Jan Segers, directeur van het wetenschappelijk bureau van de ChristenUnie. Het interview werd gepubliceerd in Wapenveld. Aanleiding voor dit interview is de idee dat wat afwijkt van de heersende seculiere norm meer en meer wordt verboden. Men denke hierbij aan de ruimte die religieuze groeperingen hebben om rituelen te kunnen uitoefenen vanuit hun traditie en geloofsovertuiging. In het interview legt Pels weinig begrip aan de dag voor mensen met een andere mening: alles en iedereen moet wijken voor het nieuwe dogma, de individuele vrijheid. Met dat recht in de hand mag, volgens hem,  PvdA-politica Ploumen een Rooms-Katholieke kerk binnengaan om te protesteren tegen de aantasting van de individuele vrijheid (een katholieke geestelijke had de hostie geweigerd aan aan homoseksuele gelovige, dit geheel in lijn met de officiële katholieke kerkelijke leer). In een ander voorbeeld stelt Pels dat SGP-vrouwen die geen probleem hebben met het vrouwenstandpunt van hun partij moeten worden ‘gedwongen’ tot vrijheid. Pels huivert van groeperingen die hun waarheid als de absolute waarheid propageren (en zeker wanneer die op godsdienstige overtuigingen berusten). Er is slechts één waarheid, namelijk het relativeren van je eigen waarheid. Over absolutistische waarheid gesproken (sic!)

Oude wijn in nieuw zak: het Pelserianisme. Moeten mensen met een afwijkende meningen, moeten christenen hun waarheid offeren op het altaar van de individuele vrijheid, zoals in de Oudheid christenen werden gedwongen een handvol wierook op het altaar van de staatsgoden te gooien om zich te onderwerpen aan de algemene mening?

Het klopt: het multiculturalisme is volledig dood. De monocultuur leeft: relativisme is het nieuwe dogma!

Het afluisterdebacle bij de Britse krant News of the World heeft erg veel tongen losgemaakt. De krant heeft in de jacht op scoops telefoons afgeluisterd van diverse mensen, van hoog tot laag. Nu aan het licht is gekomen dat ze ook de voicemail afluisterden van een meisje dat later dood aangetroffen werd, is het land te klein. Immers, de ouders van het meisje hebben lange tijd in de waan geleefd dat hun dochter nog leefde omdat haar voicemail werd gebruikt. En dat bleek dus de krant te zijn. feit was dat het meisje inmiddels al was vermoord.

Nu is door de eigenaar van de krant een nogal rigoureuze maatregel getroffen om medewerkers van de krant  op het goede pad te leiden: hij heft de krant op! Hiermee komt er een einde van een heel populaire krant die meer dan honderd jaar heeft bestaan.

Ja, precies: een van de meest populaire en best gelezen kranten van het Verenigd Koninkrijk. En waarom was het zo’n blad? Precies, omdat iedereen smulde van de scoops en het nieuws heet van de naald dat in News of the World  was te lezen.

En iedereen vindt het nu verschrikkelijk: dat een krant dat allemaal deed om aan dat heerlijke, zo goed gelezen nieuws te komen.  Eigenaar Murdoch heeft nu de stekker uit de krant getrokken en waarschijnlijk zal een andere krant van zijn concern, The Sun, de opengevallen plaats innemen. Want de lezer moet toch bediend blijven!! Een strategische beslissing van Murdoch om niet zijn hele imperium door dit schandaal te laten besmetten. Maar hij verbindt geen ethische consequenties aan zijn handelen.

En ook het lezend publiek doet dat hoogstwaarschijnlijk niet en geniet nog lang na van het gevecht en de heisa die dit schandaal teweeg heeft gebracht en nog zal brengen.

Maar eerst worden er nog wat krokodillentranen geplengd op het altaar van de nieuwsgierigheid.

Kortgeleden publiceerde bureau Motivaction dat het onderzoeksrapport De grenzeloze generatie en de onstuitbare opmars van de B.V. IK  waarin wordt gesteld dat tweederde van de jongeren zichzelf  ‘een heel bijzonder persoon’ vindt.  Ze zijn überzelfverzekerd en ik-gericht. In het Nederlands Dagblad gaat politicoloog Monique Samuel in haar column in op de bevindingen van dit onderzoek. In haar schrijven breekt zij een lans voor deze generatie Y zoals die wordt genoemd. Zij stelt de vraag ‘of dit ambitieuze en wellicht wat arrogante zelfbeeld zo slecht is. Natuurlijk past ons (want ook zij behoort tot de generatie Y) bescheidenheid, maar gezien de uitdagingenwaar wij voor staan (vergrijzing, milieuproblematiek, groeiende sociale ongelijkheid, wereldmigratie) hebben we juist enthousiasme en ambitie nodig en zijn we gebaat bij borrelende creativiteit. Te lang zijn Nederlanders te bescheiden en te beschaafd geweest.’  Ze bevestigd het beeld van de generatie die ik-gericht is: ‘verwacht geen trouwe donaties of actieve (politieke) participatie in de gevestigde instituties. Generatie Y werkt op projectbasis. We trekken onze buidel als ons ego wordt gestreeld. Want wij zijn en blijven “Generatie IK”” Samuel verwoordt in feite wat Herman Wijffels in 2007 al zei in een interview in de Volkskrant, namelijk dat individualisering ook gezien kan worden als een positieve kracht. ‘Mensen die zich bewust worden van zichzelf, aanvaarden in zijn ogen als logische stap de verantwoordelijkheid voor het geheel. Het is een misvatting dat individualisering als vanzelf uitmondt in desintegratie.’

Maar wordt een samenleving dan niet steeds meer een egoleving waarin de eigen behoeftebevrediging het primaat heeft? Of moeten we individualisering, zoals die volgens Samuel tot belangrijke eigenschap van de jonge generatie heeft verheven, in de kerk niet alleen maar negatief tegemoet treden? Religie komt toch van het Latijnse woord religare, dat ‘verbinden’ betekent; maar wat valt er nog te verbinden als iedereen hedonistisch maximalisatie van het eigen genot nastreeft?

De neiging om de moderne individu te ‘pleasen’  zie ik soms ook terug bij (laagdrempelige) kerkdiensten. In een artikel op de site van het Christelijk Informatie Platform wordt een beeld geschetst van een zo’n ‘moderne’ kerkdienst: ‘Een kerk die enigszins op een theater lijkt, inclusief vloerverlichting, comfortabele stoelen, visuele effecten, een grote geluidsinstallatie en twee grote schermen. Tijdens de gelikte kerkdienst – de kerk moet immers laagdrempelig zijn – speelt de band op het podium met zo veel energie dat het er op lijkt dat de mensen in de zaal overbodig zijn. Alles is tot in de puntjes verzorgd. Tijdens het zingen flitsen de teksten van het lied synchroon over de schermen. De preek wordt gehouden met een presentatie, zodat de lijn van het verhaal kan worden vastgehouden door de hoorders. Bijbelpassages worden met prachtige illustraties getoond, al vinden weinig mensen de passages in hun Bijbel, omdat dat Boek vanwege de schermen op dat moment grotendeels gemist kan worden. Na de preek volgt een lied en de afkondiging waarna het normale licht aangaat en het tijd is voor koffie.’

Dit soort dienst laat zich het best omschrijven als een ‘rollercoaster van emoties’. Je voelt je er goed, veel van je zintuigen worden geprikkeld, je pikt eruit wat je interesseert, het sluit helemaal aan bij het moderne tijdsgevoel, maar… is dit het? Verbindt dit mensen met elkaar of is ieder op zijn eigen eilandje gelukkig?

Generatie Ygen geluk eerst.

Er lijkt zich meer en meer een politieke meerderheid in de Tweede Kamer af te gaan tekenen tegen de traditionele kosjere (sjechita) en hallal slacht van dieren (dus het onverdoofd slachten waarbij een slagader wordt doorgesneden). Het begint er op te lijken dat de Partij voor de Dieren, tezamen met andere partijen een ‘pyrrusoverwinning’ binnenhalen. Over dit wetsvoorstel en de (wankele) wetenschappelijke basis waarop dit voorstel op gegrond is valt veel te zeggen.

Waar ik mijn vragen bij stel is de discussie onder de discussie?

Gaat het hier in de eerste plaats niet om een discussie naar de plaats van godsdienstige overtuigingen in het maatschappelijk veld. Zou het niet zo kunnen zijn dat, nu ‘de religie’ in Nederland minder aanhang geniet, er steeds meer wordt gepleit voor het minder openbaar belijden van je religieuze overtuiging. Een schijnbaar onschuldig voorbeeld as te vinden rondom de discussie van het luiden van de klokken bij een kerk een aantal jaren geleden. Mensen die niet naar de kerk gingen ergerden zich groen en geel aan het veelvuldig klokgelui. Tuurlijk, je mag bij elkaar komen, maar doe dat wel in stilte zodat wij er geen last van hebben!

Mijns inziens speelt eenzelfde sentiment in de discussie over het onverdoofd slachten en de vermeende extra stress en pijn die dieren die op deze wijze ervaren. Dit splitsen van overtuiging en praktijk kwam ook naar voren toen een parlementslid van GroenLinks en tevens moslim zei dat hij de twee heel goed kon scheiden. Geloven doe ik thuis wel, zodat andere mensen er geen last van hebben!

Ik ben heel benieuwd welke godsdienstige overtuigingen er nog meer onder druk komen te staan.