Wat moet ons dagelijks leven bepalen volgens Jezus? Waar vindt Hij dat we iedere dag mee bezig moeten zijn? Jezus zegt: maak je in je dagelijkse leven druk om het komende koninkrijk! Het koninkrijk van de hemel. Want dat koninkrijk komt er echt aan. En alleen in dat koninkrijk komt je leven tot zijn bestemming. Daar leef je zoals leven bedoeld is. Een leven vol vreugde omdat het een leven dichtbij God is.
Maar bepaalt dit ons leven ook? Of maken wij ons iedere dag druk om heel andere dingen dan het koninkrijk van God? Veel mensen zijn vooral bezig met het leven hier op aarde. Veel mensen hebben ook geen weet van het komende koninkrijk of willen er niet van weten. Maar wij dan? Wij weten wel dat het koninkrijk van God komt en dat ons leven daar aan zijn bestemming zal beantwoorden, maar houdt dit koninkrijk ons bezig? Ik heb het idee dat wij ons ook iedere dag druk maken over heel veel andere dingen.
Eén ding moet wel duidelijk zijn: het Koninkrijk van God is geen alternatieve economie, ook geen politiek manifest, en maakt politiek en economie ook niet overbodig. Het is naïef te denken dat we zonder kunnen in een wereld die op weg is naar acht miljard mensen. Het schept echter een andere basis en een nieuw perspectief waardoor economische en politieke vragen, en daarmee ook onze verhouding tot de aarde en de natuur, in een ander licht komen te staan.
Ze zeiden tot Hem: ‘Rabbi – vertaald betekent dit: Meester – waar houdt Gij U op?’ Hij zei hun: ‘Gaat mee om het te zien.’ Johannes 1,38-39
Kan er uit Nazareth iets goed komen? Misschien speelt mee dat Natanaël zelf uit Kana afkomstig is, een plaatsje in de buurt van Nazareth. Iemand uit het dorp verderop? Dat kan toch nooit iets bijzonders zijn?
Het is een opmerkelijk fragment, aan het begin van het Johannesevangelie. Zou je de moeite nemen om het helemaal uit te puzzelen, dan verbaas je je steeds meer over wat er precies wordt verteld en hoe er onderling wordt gereageerd. De ene keer neemt Jezus het initiatief, de andere keer komen de leerlingen op hem af. En dan de uitspraken: de twijfel van Natanaël – uit Nazareth, dat kan niks wezen – maar nog meer de uitspraken van Jezus. Hij noemt die twijfelende, sceptische Natanaël ‘een echte Israëliet, een mens zonder bedrog’. Waar is dat weer op gebaseerd? En dan die uitspraak aan het einde, als hij zijn verbazing over Natanaëls verbazing heeft uitgesproken: ‘jullie zullen nog grotere dingen zien: de hemel open en de engelen van God omhooggaan en neerdalen naar de Mensenzoon’, dat zijn toch wonderlijke uitspraken.
En let eens op met hoeveel verschillende namen en titels Jezus krijgt. Lam van God, maar ook, Rabbi, Messias – en dan ben ik nog niet compleet. Er is veel meer over te zeggen, maar dat voert nu te ver. Waar het mij om gaat is te laten zien dat het symbool van het lam van God meer is dan alleen een verwijzing naar het kruisoffer; sterker, dat daar niet de belangrijkste betekenis van het symbool in gelegen is. Wat dan wel?
Misschien moeten we het zoeken bij de eerste associatie die opkomt bij het beeld van een lam. Dat van de onschuld en de vredelievendheid. Jezus is het lam van God, dat door zijn liefde de zonde van de wereld wegdraagt, wegvaagt. Lam van God. Symbool van de zachte krachten, die het uiteindelijk winnen van de macht en het geweld dat zich in de wereld zo breed maakt. Het is opmerkelijk dat dit beeld van het lam van God aan het begin van het evangelie voorkomt en niet pas bij de kruisiging waar je het misschien zou verwachten. Het evangelie begint als het ware in de hemel: In het begin was het Woord en het Woord was bij God en het Woord was God. Maar dan daalt het af, naar de aarde Er is dan sprake van ontmoeting in het menselijke, van het getuigenis van Johannes de Doper en van de een die de ander overhaalt en overtuigt, kom en zie. Daar begint het mee, mensen raken overtuigd, gaan meedoen, herkennen in Jezus de Messias, enzovoort.
Zo vindt Jezus de mens op zijn pad, vinden mensen Jezus op hun weg, en vinden mensen elkaar in dat vinden. ‘Vinden’ is een kernwoord in dit gedeelte. Vinden en gevonden worden. Zien en gezien worden. Het actieve en het passieve, inéén. Geloof begint niet met een redenering, je gaat niet geloven als je eerst alle opties hebt verkend en alle verstandelijk twijfels hebt overwonnen, maar geloven is, je mee laten nemen in een ontmoeting die veelbelovend is, die verwachtingen wekt van grotere dingen en nieuwe ervaringen, geloven begint met de ervaring gevonden te worden.
Aan het begin van het evangelie wordt deze Jezus ons aangewezen. Dat moet, anders zouden we hem niet opmerken, in het geweld van de wereld, in de waan van de dag. Je hebt andere mensen nodig om hem op het spoor te komen. Je hebt de aanmoediging van anderen nodig, om te kunnen geloven, te durven geloven, dat de weg van het lam, van de weerloosheid en de geweldloosheid, de weg naar het leven is.
‘Kan er iets goeds komen uit Nazaret’, vraagt Natanaël zich af. Is dat dwaze geloof in een lam dat de wereld regeert, nog wel van deze tijd? De reactie van Filippus is: Kom en zie’ ‘Ga zelf maar kijken…’. Ja, waarom ook niet. Ga zelf maar kijken…
Brandend Zand 