Jullie zullen horen dat er oorlog is, of dat er oorlog komt. Maar je moet daar niet van schrikken. Want dat moet allemaal gebeuren, maar het is nog niet het einde.
Mattheüs 24 : 6
De oorlog in Oekraïne is al enige tijd bezig. En de gebeurtenissen volgen elkaar snel op. Hoe zal Oekraïne eraan toe zijn, als u dit leest? Ook de Europese verkiezingen draaien onder andere om dit thema. Hoe kan Europa zich weren tegen een oorlog en desinformatie.
Over één ding is de Bijbel duidelijk: oorlogen zijn tekenen van het naderende einde van de wereld. De profeten zeiden het al en Jezus, de ware Profeet, zegt het ook in zijn rede over de laatste dingen. Oorlog betekent heel veel. Leugenachtigheid, verraad, haat, onderdrukking, vernietiging, moord. En dat in massale vorm. Het is de terugkeer van de chaos en de verdwijning van de mogelijkheid om te leven en samen te leven. Het is de vernietiging van Gods goede schepping door de totale uitbraak van het kwaad. Maar hoe erg ook, het kan niet anders. Het zijn de laatste consequenties van de in de zonde gevallen en van God afgevallen mensheid, die voor die val en afval de verantwoordelijkheid en het oordeel moet dragen. Blijkbaar moet dat. ‘Want dat moet allemaal gebeuren.’ Hoe onbegrijpelijk ook. Het is de weg van Gods gerechtigheid. Tot het einde toe.
Een oorlog maakt je vreselijk angstig. Ieder moment kan de dood en verderf zaaiende bom op jou vallen. En een bericht over een oorlog geeft al onrust. Je denkt aan de doden, gewonden, hongerenden, daklozen, vluchtelingen. Mensen zoals jij. Hoe dichter bij het is, hoe meer onrust het geeft en helemaal als het je eigen volk betreft. Wie te midden van luchtalarm, geluiden van bominslagen, in puin geschoten flats leeft, kan niet anders denken dan: dit is het einde. Het definitieve einde van alles.
Maar ’weest niet verontrust, dit is het einde nog niet.’ Bij God is het einde het nieuwe begin. De herschepping van alle dingen. Zijn Rijk van vrede en gerechtigheid. Oorlogen zijn de geboorteweeën van de nieuwe tijd. Het einde van Jezus, zijn dood aan het kruis als veroordeelde misdadiger, was het nieuwe begin: zijn opstanding. Dat is de garantie dat het einde niet een oorlog is, maar de vrede, niet de dood is, maar het eeuwige leven. God belooft Zijn toekomst voor Zijn kinderen, die in Jezus de Verzoener van hun zonden zien. Dat is het einde. Het einde is goed bij Hem. Kijk niet vreemd op van oorlogen. Wees dus niet verontrust en angstig. Maar houd moed, houd hoop. Hoop op Hem, die de Alfa en de Omega is: het begin en het einde.
Bijna niemand heeft hem gemist: de wilde theorie dat Bill Gates met hulp van het 5G-netwerk het coronavirus verspreidt, zodat iedereen zijn vaccin nodig heeft. Inmiddels vijf jaar geleden voorspelde miljardair Bill Gates dat er weleens een virus kon ontstaan dat de hele wereld zou ontwrichten. Nu is er het coronavirus. Dat kan geen toeval zijn, denken sommige mensen. Gates heeft het zelf in de wereld geholpen, zodat hij geld kan verdienen aan een vaccin, waarbij hij en passant een chip laat implanteren bij iedereen die dit vaccin ontvangt. Het teken van het beest uit het Bijbelboek Openbaring, vinden sommige christenen. (een soortgelijke gedachte deed trouwens ook de ronde bij de invoering van de streepjescode) Of deze: de anderhalvemetersamenleving is ingesteld zodat camera’s gezichten beter kunnen herkennen. Je hebt zulke complottheorieën waarschijnlijk wel gehoord. Misschien haal jij je schouders erover op en vind je zoiets lachwekkend. Hoe ga je om met zulke verontrustende berichten en met aanhangers van complottheorieën? Je merkt misschien dat zulke theorieën een kloof scheppen als je erover in gesprek bent met je buren of familieleden. Discussiëren of factchecken verkleint de kloof zelden. Integendeel, het lijkt of je alleen maar meer tegenover elkaar komt te staan. Hoe ga je daar nu mee om?
Allereerst: geruchten en complottheorieën zijn er altijd al geweest en waren voor de komst van journalistiek en internet nog veel sterker. Jesaja en Jeremia bijvoorbeeld leefden in zo’n tijd. Zij maanden tot kalmte: ‘Noem niet alles een samenzwering wat zij een samenzwering noemen. Wees niet bang voor wat hun angst aanjaagt’ (Jesaja 8:12). ‘Wees niet bang voor geruchten her en der. Dit jaar gaat er een bang gerucht, het volgend jaar gaat er een ander’ (Jeremia 51:46). En Jezus zei tegen zijn leerlingen: ‘Jullie zullen berichten horen over oorlogen en oorlogsdreiging. Laat dat je dan niet verontrusten’ (Matteüs 24:6).
Een beetje nuchterheid kan dus geen kwaad. Er zijn voortdurend nieuwe geruchten of theorieën en die zijn echt niet allemaal waar. Maar het kan onbevredigend zijn om alleen nuchter naar ‘de feiten’ kijken. Is het coronavirus er alleen, omdat sommige mensen in China vleermuizen eten en een virus van dier op mens is overgegaan? Is het slechts stomme pech dat de globalisering er vervolgens voor zorgde dat het zo’n wereldwijde ramp is geworden? Hoewel dat misschien heel verstandig klinkt, is het ook nogal nihilistisch om te zeggen: dingen gebeuren nu eenmaal omdat ze gebeuren. Zo’n gedachtegang zit niet achter Jesaja’s, Jeremia’s en Jezus’ oproepen tot nuchterheid. Voor hen is de grootste reden om niet bang te zijn de overtuiging dat God zelf aan het werk is. ‘Alleen de HEER van de hemelse machten is heilig, voor Hem zijn angst en ontzag op hun plaats’ (Jesaja 8:13). Jeremia ziet in de rampen die plaatsvinden God zelf zijn oordeel uitvoeren (Jeremia 51:47). Jezus spoort de leerlingen aan vooral waakzaam te zijn voor de komst van de Mensenzoon. Alle rampen die plaatsvinden, zijn het begin van de weeën, de aankondiging van Jezus’ komst. (Matteüs 24:6-44). Ook elders in het Nieuwe Testament kun je lezen dat in alles wat er gebeurt God aan het werk is. Het meest uitgebreid wordt dat geschilderd in het Bijbelboek dat ‘Onthulling’ of ‘Openbaring’ heet. Daar wordt gesproken over dat de dingen zijn niet wat ze lijken: het altaar van Zeus in Pergamum is niet alleen een religieus bouwwerk, het is de troon van Satan zelf (Openbaring 2:12). Het Romeinse rijk is niet het rijk van vrede, maar het is een allesverslindend godslasterlijk beest en het geld met de afbeelding van de keizer is het teken van dat beest (Openbaring 13).
Het gevoel dat er ‘meer aan de hand is’, klopt dus volgens de Bijbel. God is aan het werk. Dat is zeker ook verontrustend. Angst en ontzag voor Hem zijn op hun plaats. God kijkt niet vanuit de hemel machteloos toe, terwijl mensen oorlog voeren, elkaar onderdrukken, bedriegen, aan de kant zetten of zwartmaken. God haat al dat kwaad en wil het vernietigen. Daarom gaan volgens Openbaring zijn oordelen nu al over de wereld. Je kunt in rampen die de wereld treffen iets proeven van Gods woede over het kwaad en van zijn verlangen het kwaad te vernietigen. Uiteraard mag je er niet simplistisch over spreken, alsof je het allemaal snapt. Bijvoorbeeld door te veronderstellen dat zij die het hardst getroffen worden, ook het meest gezondigd hebben. Juist het besef dat God aan het werk is, moet jou ook nederig maken. Wie zou kunnen overzien wat God allemaal doet en waarom? Aansluitend bij Jezus’ woorden en de beelden van Openbaring kun je in de rampen van deze wereld ook Gods oordeel zien en de aankondiging van Jezus’ komst om alles en iedereen te oordelen. Jezus is én de komende rechter én degene die Gods oordeel heeft ondergaan. Onbegrijpelijk genoeg kan Jezus tegelijkertijd aan de kant van het slachtoffer en van de schuldige dader staan. Als slachtoffer liet Hij zich doodmartelen aan het kruis om daar een misdadiger welkom te heten in het paradijs. Gods oordelen hoeven niet alleen maar beangstigend en verpletterend te zijn als je ziet dat God ons zelfs in het oordeel niet alleen laat. Juist ook dan is Hij Immanuel (Jesaja 8:8,10). God is ook aan het werk door hen die protesteren tegen onrecht, die zieken en slachtoffers genezen en hen niet aan hun lot overlaten.
Je hoeft het coronavirus en de verspreiding ervan dus niet alleen maar te zien als domme pech. Er zit meer achter. God is daarin het werk. Je kunt er zijn oordeel in zien: deze wereld kan zo niet blijven bestaan. Tegelijkertijd: Hij is aanwezig in ieder die er alles aan doet om er voor de ander te zijn. Hij toont Zijn liefde voor de mens.
Hoe ga je dus om met verontrustende berichten en met aanhangers van complottheorieën? Als je gelooft dat God aan het werk is, is het goed om een beetje bescheiden te blijven en niet te denken dat jij precies weet hoe het allemaal in elkaar zit. Neerkijken op mensen die bizarre theorieën aanhangen, past al helemaal niet. Hun intuïtie dat er (soms) meer aan de hand is, wordt in de Bijbel bevestigd. Maar daar krijgt dat ‘meer’ wel een heel andere invulling: God is aan het werk! Daarom hoef je ook niet bang te zijn voor wat er gebeurt of wat er verteld wordt. Wel is het terecht om ontzag te hebben voor God die met zijn oordelen en zijn goedheid toewerkt naar een nieuwe wereld vol gerechtigheid.
Brandend Zand 