Loop een willekeurige verjaardag binnen
en je hoort het meteen:
Nederland is kapot. Gebroken.
Beste mensen,
We zijn één van de rijkste landen ter wereld
en toch klinkt het alsof we collectief
op een doorgezakte campingstoel zitten
te mopperen over alles.
Over de politiek.
Over “de staat van het land”.
Over elkaar.
Alsof het ergens onderweg mis is gegaan
en niemand precies weet wanneer.
Dus ja, de vraag dringt zich op:
is Nederland kapot?
Is dat tere vaasje
waar Mark Rutte
het ooit over had gebroken?
Eerlijk antwoord: ja.
Natuurlijk.
Maar nieuwsflash:
dat geldt voor élke samenleving
die ooit door mensen is gebouwd.
De grote kerkvader Augustinus
zei het al, zestien eeuwen geleden:
‘geen enkele menselijke samenleving is onschuldig.
Geen enkele cultuur is puur.
Elk land is gebouwd op onrecht, geweld,
machtsmisbruik of uitbuiting
of een mix van die vier.
Het Romeinse Rijk,
het grote voorbeeld van beschaving in zijn tijd,
draaide op onderwerping en geweld.
En wij?
Wij zijn niet ineens een morele uitzondering.
Volgens diezelfde Augustinus
is er maar één stad die écht heel is:
de Stad van God.
Een samenleving die niet draait
om eigenbelang,
maar om zelfopoffering.
En die bestaat hier niet.
Althans, nog niet.
Alles wat mensen bouwen,
is in meer of mindere mate gebroken.
Dus ja,
de mensen die zeggen
dat Nederland gebroken is,
hebben gelijk.
Maar meestal gaan ze
tegelijk de mist in op drie punten.
Eén:
ze doen alsof dát het enige is
wat je over Nederland kunt zeggen.
Gebroken of niet
en kies je het verkeerde antwoord,
dan hoor je bij ‘de verkeerde kant’.
Maar het leven is geen ja/nee-vraag.
Het christelijk verhaal kijkt anders.
Het zegt:
Nederland is tegelijk geschapen, gevallen
én hier en daar verlost.
Het is een goed land,
bevolkt door mensen
die door God geschapen en geliefd zijn.
Een land met creativiteit,
zorgzaamheid
en een enorme potentie
voor het goede.
Maar ook een land
waarvan de rijkdom
deels is gebouwd op slavernij, kolonialisme,
uitbuiting en milieuschade.
En tóch:
ook een land met instellingen
en tradities die hoe gebrekkig ook
iets van genade laten zien.
Neem de zorg.
‘Die is kapot,’ horen we dagelijks.
Wachttijden, personeelstekorten,
managers met spreadsheets.
Papierwerk.
En ja, dat is allemaal waar.
Maar vergis je niet:
het gros van de wereld
zou een moord doen
voor ons zorgstelsel.
Hetzelfde geldt voor onze rechtsstaat, onze economie,
onze politie en krijgsmacht.
Niet perfect, vaak onder druk,
maar meestal geen corrupte puinhopen.
Gods genade
werkt ook in gebroken systemen.
Dat mogen we best hardop zeggen.
Twee: het idee dat er ooit een gouden tijd was.
Een moment waarop Nederland wél soepel,
harmonieus en rechtvaardig functioneerde
totdat zíj het kwamen verpesten:
Immigranten.
Woke-activisten. kapitalisten.
Fascisten.
Kies je vijand.
Maar die tijd heeft nooit bestaan.
Onvrede hoort bij het menselijk bestaan.
Alles wat we bouwen,
draagt de kiem van verval al in zich.
Niets blijft.
Geen systeem.
Geen ideologie.
Geen kabinet.
(lekker positief voor Jetten, dit)
En drie:
het idee dat wij, of onze favoriete partij
het wel even gaan fixen.
Elke hervormingspartij belooft redding.
Net als Trump.
Net als Biden of Obama.
Net als iedere nieuwe leider ooit.
Ze móéten wel.
Maar politiek is, zoals Bismarck zei,
de kunst van het haalbare.
Van het op-één-na-beste.
Dat is geen cynisme,
dat is realisme.
We hebben politiek nodig.
We moeten samenleven,
compromissen sluiten,
het een beetje draaglijk houden.
Maar laten we asjeblieft ophouden
te doen alsof politici ons gaan redden.
Of de markt.
Of de staat.
Zij kunnen ons niet vergeven.
Onze zelfzucht niet genezen.
Onze gebroken harten niet helen.
Dus ja: Nederland is gebroken.
Net als elke menselijke samenleving.
Laten we stoppen met slogans
en beginnen met eerlijkheid.
We waarderen wat goed is.
We erkennen wat fout is.
We proberen samen te leven
met bescheiden verwachtingen
van de politiek.
En met het besef
dat echte redding
van elders moet komen.
Brandend Zand 