15 oktober 2025

how the West was won 4/7

Posted by F.A. Slothouber under Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , |
Geef een reactie 

 

De Veroveraars kwamen
aan het begin van de negentiende eeuw op;
een tijdperk van mythologie, massamedia
en grensverleggend enthousiasme
in de Europese Amerikaanse verbeelding.
Ze weken af van het tijdperk van de Profeten,
die zoveel te zeggen hadden
over hoe machteloos de mens is.

Sommige Veroveraars
beschikten over militaire macht,
maar allemaal streefden ze
naar wat we
metafysische verovering zouden kunnen noemen.
Ze vochten om spirituele krachten te beheersen.
Naarmate het Puritanisme van eerdere generaties
zijn aantrekkingskracht verloor,
stelden meer mensen
een bijna fundamentalistisch geloof
in de kracht van de vrije wil.
Het was verleidelijk om spirituele krachten
– misschien zelfs de Heilige Geest –
te zien als een soort technologie,
klaar voor manipulatie.
De inzet van deze campagnes
was groot in een tijd
waarin nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen
hun stempel drukten op het dagelijks leven.
Immigratiegolven zorgden ervoor
dat Amerika religieus en etnisch diverser werd.
Amerikanen voelden zich vrijer
en tegelijkertijd meer beperkt dan ooit tevoren.

…

 

8 oktober 2025

how the West was won 3/7

Posted by F.A. Slothouber under Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , |
Geef een reactie 

 

In de afgelopen vier eeuwen
zijn er dus vijf typen charismatische leiders
dominant geworden,
elk met een variatie op de grote paradox:
de wijze waarop volgelingen de controle overdragen
terwijl ze zich bevrijd voelen.
Worthen gebruikt deze categorieën
om zowel om leiders en hun bewegingen te classificeren
als om historische verandering in kaart te brengen:
elk type reageert op het type
dat eraan voorafging
en reageert op de druk en angsten van het eigen tijdperk.
Zoals alle typologieën sluit deze niet perfect aan bij echte mensen.
Bijna niemand is een ‘zuiver’ voorbeeld
één van deze categorieën,
en sommige leiders zijn juist interessant
omdat ze zich verzetten
tegen het dominante type van hun tijd.
Máár deze categorieën hebben zelfs leiders
die zich onttrokken aan gemakkelijke etiketten
– en dat zijn de meesten –
ertoe aangezet om te reageren
op de opkomende charismatische stijl van hun tijd.

De Profeten nemen ons mee
van het einde van de Middeleeuwen
naar iets dat begint te lijken
op onze eigen wereld.
Ze maakten gebruik van oude patronen
van contact met het goddelijke
om autoriteiten uit te dagen
en volgelingen te boeien
met de angst en extase van Gods aanwezigheid.
Ze hielden zich nauw aan de traditie
en opereerden in een tijd
waarin de beperkingen van de Oude Wereld
het leven in de Nieuwe Wereld
nog steeds sterk beperkten.
Maar sommigen gebruikten
die tradities om heersende instellingen te ondermijnen,
hetzij door gewelddadige rebellie,
hetzij door illegale bijeenkomsten
en riepen zo een tegenreactie op.
Als de Profeten vrijheid opvatten
in termen van goddelijke verlossing,
gebruikten ze vaak mystieke kracht
voor aardse doeleinden.
Meestal betekende dit het ontmantelen
van elke structuur die God in de weg stond.
De Profeten waren in wezen dus vernietigers.
In hun kielzog maakten ze de weg vrij
voor een tijdperk van de opbouwers, de Veroveraars.

…

 

 

1 oktober 2025

how the West was won 2/7

Posted by F.A. Slothouber under Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , |
Geef een reactie 

 

Worthen ziet vijf categorieën charismatische leiders:
Profeten, Veroveraars, Agitators, Experts en Goeroes.

Ik laat haar eerst zelf aan het woord:

‘De afgelopen jaren, wanneer ik vrienden of familie vertelde
dat ik een boek over charismatische figuren aan het schrijven was,
reageerden ze met een terechte vraag:
Welke charismatische figuren zou ik opnemen?
Ze bestookten me met suggesties:
Wat dacht je van Elvis Presley, of Dolly Parton?
Michael Jordan of Muhammad Ali?
En ik moest toch zeker iets over Taylor Swift zeggen?

Maar geen van deze fascinerende mensen
komt in dit boek voor.
Tijdens het lezen zul je waarschijnlijk
aan een dozijn anderen denken
die je graag had willen zien,
en ik weet zeker dat je gelijk hebt.
Ik heb me vooral gericht op individuen
die zich inzetten voor de opbouw
van een beweging binnen de georganiseerde religie of politiek.
Ik heb mij niet geconcentreerd
op muzikanten, kunstenaars of atleten.
Zelfs binnen het domein van religie en politiek
ben ik selectief geweest
om een hanteerbaar verhaal te creëren
en de patronen en transformaties
van charismatisch leiderschap
in de loop van de Amerikaanse geschiedenis in beeld te brengen.’

Haar boek leest als een trein;
Soms is het een inspirerend verhaal,
omdat charismatische leiders vaak opduiken
– en mensen besluiten hen te volgen –
uit een wanhopige reactie op vervreemding en onrecht.
Mensen in nood zoeken een redder.
Toch hebben charismatische figuren geen vaste morele status.
Ze kunnen een pad banen naar vrijheid of naar slavernij;
ze kunnen mensen ertoe brengen
de rechtsstaat te omarmen
of er de spot mee te drijven.
Maar charismatische figuren veroorzaken ook problemen
voor zowel de democratie als autoritaire regimes.
Zonder een gedegen analyse van hen
over de lange periode van de Amerikaanse geschiedenis
sinds het begin van de Europese kolonisatie,
zijn we gedoemd om maar wat te blijven sukkelen
en oppervlakkig te observeren
dat gewone mensen veel loyaliteit betuigen
die in tegenspraak lijkt te zijn
met hun eigen materiële belangen
en de democratie saboteert,
zonder ooit te begrijpen waarom zo schrijft Worthen.

…