Tussen het Heilige en het Heilige der Heiligen
in de tempel van Jeruzalem hangt een gordijn.
Het is een heel bijzonder gordijn.
Een handbreedte dik, negen meter lang en negen meter breed.
Twee afbeeldingen van engelen zijn op het gordijn geborduurd.
Dat gordijn sluit het Heilige der Heiligen voor mensen af.
Want achter dat gordijn woont God.
In het aardedonker.
De Heilige van Israël.
In de tempel van Jeruzalem,
de plaats die God heeft uitgekozen om onder zijn volk te wonen.
Eén keer in het jaar gaat de hogepriester door dit gordijn naar binnen.
Met een gouden schaal met het bloed van een offerdier.
Om zo verzoening te doen voor de schuld van heel het volk van Israël.

Het is dan Grote Verzoendag!
Om drie uur ’s middags wanneer vanaf het kruis de woorden klinken:
‘Het is volbracht!’
scheurt dat bijzondere gordijn in de tempel.
Van boven naar beneden!
De hemel zelf grijpt in.
De toegang tot God, die door dit gordijn werd afgesloten,
is voortaan voor iedereen open.
Jezus’ verzoenend sterven aan het kruis op Golgotha
baant de toegang tot Gods liefdevol hart.

‘Het is volbracht!’
Eigenlijk betekenen die woorden:
tot een einde brengen, tot een doel brengen.
Er zit iets definitiefs in.
Maar wát heeft Jezus dan volbracht?
Wat heeft Hij tot een definitief einde gebracht?
Het is de opdracht van de Vader
waarover Jezus spreekt in zijn gebed als Hogepriester (Johannes 17):
‘Ik heb op aarde uw grootheid getoond
door het werk te volbrengen dat U Mij opgedragen hebt’ (vers 4).
‘Ik heb de woorden die Ik van U ontvangen heb
aan hen doorgegeven,
zij hebben ze aanvaard en nu weten ze echt dat Ik van U gekomen ben,
en ze geloven dat U Mij hebt gezonden” (vers 8).
Jezus is naar deze aarde gekomen
om de grootheid van God de Vader te tonen aan de mensen.
Dat is de opdracht die Hem vanuit de hemel is meegegeven.
Dat de mensen op aarde God zullen erkennen als Koning over alle dingen.

Daarom vertelt Jezus de mensen
over het Koninkrijk van God, het nieuwe paradijs.
Daarom laat Hij – door de wonderen die Hij doet –
zien hoe het leven er op de nieuwe aarde zal zijn.
Alle lijnen van het kruis lopen immers terug naar het begin.
Naar het begin van Gods goede schepping.
De mens, die God in de hof van Eden,
een plaats om te leven heeft gegeven,
is er om er voor God te zijn.
Om God als Schepper te erkennen van alle dingen.
Om Hem te dienen. Om Hem lief te hebben.

Maar toen ging het mis, in dat prachtige paradijs.
Want de mens wilde zélf als God zijn.
De mens wil zélf als koning heersen over alle dingen.
De mens wil zélf beslissen over wat goed en wat kwaad is.
Ongehoorzaamheid, opstand, zonde tegen God.
Jezus is naar de aarde gekomen
om de mensen te vertellen wat Gods bedoeling is met hun leven.
Hij heeft hun dat leven voorgeleefd. Zijn leven was een voorbeeldig leven.
Luisterend naar de stem van de Vader.
De woorden van de Vader doorgevend
opdat mensen weer in die woorden zullen gaan geloven.
Beloften van vergeving en van verzoening.
Van een herstelde verhouding en een vernieuwd leven met Hem.
Zo heeft Jezus de Schrift in vervulling laten gaan.
Zijn werk op aarde is volbracht! Het doel is bereikt.
De kloof tussen God en mensen is door Hem overbrugd.
God en mensen kunnen weer direct contact met elkaar hebben.
Er is geen offerbloed, geen hogepriester,
geen gordijn en geen tempel meer nodig.

‘Het is volbracht!’

En wij?

Jezus’ sterven aan het kruis betekent voor ons een nieuw begin.
Wat wij mensen niet konden bereiken heeft Hij bereikt.
Wat wij mensen niet konden volbrengen heeft Hij volbracht.
Vaak denken wij dat ook wij eerst offers moeten brengen
om met God weer in het reine te kunnen komen.
Plaatsvervangend heeft Jezus zijn leven voor ons opgeofferd.
Uniek. Eenmalig.
Wij mogen weer leven zoals God het heeft bedoeld
toen Hij de mens op aarde een plaats heeft gegeven.
Een leven in liefde, in afhankelijkheid en in dankbaarheid.
Een leven in liefde voor God, onze Schepper.
Een leven in liefde voor elkaar en de schepping.

Dat is het geheim van dit bewogen zesde kruiswoord!

 

Er is veel volk op de been in Jeruzalem.
De straten puilen uit. het Paasfeest staat immers voor de deur.
Het feest dat herinnert aan de uittocht van het volk van Israël
uit het slavenhuis van Egypte.
En dan is het opeens donker. Midden op de dag. Rond het middaguur.
Een duisternis, die als een donker kleed het hele land overvalt.
Hier zijn krachten aan het werk, die wij mensen niet kunnen verklaren.
Alle natuurwetten worden opzijgeschoven.
God grijpt in!
Wat eens de profeet Amos – in het Oude Testament – profeteerde
gaat vandaag in vervulling:
‘Op die dag – spreekt God, de HEER –
zal Ik op het middaguur de zon doen ondergaan,
en het land verduisteren op klaarlichte dag.’ (Amos 8: 9)
Veel mensen lopen weg.
Nee, om iemand te zien sterven aan een kruis … daar hebben ze geen moeite mee.
Maar voor het onheilspellende donker gaan ze op de loop.
Een angstwekkende duisternis die doet denken
aan de bevrijding uit Egypte.
Het symbool van verschrikking, van ongeluk, verderf en dood.
Het teken van het oordeel van God!
Uit die diepe, angstwekkende duisternis klinkt een langgerekte klacht omhoog:
‘Eli, Eli, lema sabachtani?’
Dat betekent:
‘Mijn God, mijn God, waarom heb U Mij verlaten?’ (Matteüs 27: 46)
Het is het ‘waarom?’ uit de duisternis. Woorden uit Psalm 22.
Woorden waarin een mens een brug zoekt,
die uit de godverlatenheid tot God voert.
Woorden van een mens die bespot wordt en veracht.

‘Waarom?’

We horen zijn diepe smart, zijn diepe eenzaamheid en onbegrip.
Jezus voelt in de duisternis, dat God Zich van Hem afkeert.
Een krachtig antwoord van God blijft uit.
Uit de hemel komt geen antwoord.
Wat heeft Jezus in deze godverlatenheid moeten lijden!
En toch: Hij blijft gehoorzaam aan zijn roeping –
tot het bittere einde toe.
Hoezeer door God verlaten, Jezus blijft roepen in de duisternis:
‘Mijn God …’
In dat ene woordje ‘Mijn’
ligt heel zijn hoop en verwachten besloten.

Drie uren duisternis.
Daarin wordt het oordeel van God over een zondige wereld openbaar.
Drie uur … dan zegt God: ‘Nu is het genoeg!’
‘Het is volbracht!’
Op dat moment treedt God uit zijn verborgenheid.
Het voorhangsel van de tempel scheurt – van boven naar beneden.
De toegang tot God is weer mogelijk!
Die godverlatenheid, die diepe, donkere duisternis,
waarin alle machten op je aankomen
… dat is voor Jezus … de hel.
Daar aan het vervloekte hout van het kruis
geeft Jezus in deze helse godverlatenheid
zijn leven om de deuren van de hemel weer van slot te krijgen.
Wanneer dáár aan het recht van God is voldaan …
Wanneer dáár de schuld voor een zondige wereld is voldaan …
Wanneer dáár de toorn van God is verzoend …
wijkt de duisternis voor het licht!
Het is drie uur in de middag.
Vanaf het tempelplein klinken duidelijk hoorbaar de stoten van de bazuin.
Tijd voor het avondoffer in de tempel. Uur van het gebed.
Dan knielt – in de voorhof van de tempel – het volk van Gods verbond.
Terwijl in het heilige een priester het reukoffer op het altaar ontsteekt.
Zo vloeien gebeden en wierook samen
tot een stroom van smeken tot God.
In dát uur van gebed en offer brengt Jezus
als de grote Priester het offer van zijn leven.
Zijn kruis is tegelijk het altaar
waar eens voorgoed hét offer ter verzoening wordt gebracht.
Tegelijkertijd worden alle menselijke offers daarmee aan de kant geschoven.
Ze hebben geen waarde meer.
Het offer dat Jezus brengt is uniek, onherhaalbaar, onvervangbaar.
Daar kan geen mens iets meer aan toevoegen of afdoen.

En wij?

Vanaf het kruis van Golgotha klinkt het ‘waarom’
van de godverlatenheid.
De gekruisigde Jezus werd verlaten
opdat wij nooit meer door God verlaten zouden worden.
In mijn angst, in mijn pijn, in de aanvechting en de verzoeking,
mag ik vasthouden aan die belofte van de Vader.

Dat is het geheim van dit vierde bewogen kruiswoord!

 

Terwijl we 2025 naderen breekt er een reeks schermutselingen uit
die ons waarschuwen voor dreigend gevaar.
In Syrië hebben de rebellen de macht overgenomen en (zo lijkt het nu),
een eind gemaakt aan het dictatoriale regime van de familie Assad.
Wat zal dat betekenen voor de minderheden in Syrië
en voor de wankele machtsbalans in het Midden Oosten
Pro-Europese demonstranten in Georgië
demonstreren bij het parlement van het land in Tbilisi.
Verder ontwikkelt zich de oorlog in Oekraïne
in een onzekere richting.
En de president vanZuid-Korea kondigde korte tijd
de staat van beleg af

Terwijl de wereld wacht op de inauguratie
van de verkozen president Trump op 20 januari 2025,
en hij grappen maakt over Canada
dat de 51e staat met worden,
bevinden we ons in een tussentijd.

Er is een voorgevoel dat het komend jaar
het er niet beter op wordt
zij is sterker dan de vage hoop
op toekomstige vrede.
‘Tuurlijk; er is een staakt-het-vuren overeengekomen
tussen Israël en Hezbollah,
maar er wordt nog steeds raketvuur uitgewisseld
en Israël moet nog reageren op de raketaanval
van Iran in oktober,
terwijl Iran nucleaire capaciteit nastreeft.
In de Verenigde Staten waarschuwt
ambassadeur in Japan Rahm Emmanuel
voor Chinese ambities om Taiwan
niet pas in 2027 in te nemen,
zoals algemeen wordt aangenomen,
maar in 2025.

Zelfs al is het maar tijdelijk,
begin 2025 zal er een pauze zijn van de conflicten
waaraan we de afgelopen jaren gewend zijn geraakt.
De inauguratie van de verkozen president Trump
zal naar alle waarschijnlijkheid
een einde maken aan de Russische oorlog in Oekraïne.
De Russische overeenkomst voor vrede
zal echter alleen worden veiliggesteld
in ruil voor territoriale concessies van Oekraïne.
Israël zal een staakt-het-vuren met Hezbollah handhaven,
terwijl Amerikaanse steun helpt
om de restanten van Hamas in Gaza te verwijderen,
zoals ze nu doen met het bombarderen van ISIS-stellingen in Syrië
opdat zij niet ook een vinger in de Syrische pap krijgen
Met Amerikaanse steun zullen Israël en Saoedi-Arabië
het historische Abraham-akkoordproces
hervatten als we de lente ingaan.

Maar deze pauze en deze korte-termijn-successen
zullen kortstondig en misleidend zijn,
een intermezzo voorafgaand
aan de veel grotere dreigingen die in het verschiet liggen.
Antonio Gramsci schreef eens:
‘De oude wereld sterft
en de nieuwe wereld worstelt om geboren te worden:
nu is het nu de tijd van monsters’.
En die monsters van onze tijd zijn goed ingeburgerd
en verzamelen energie voor hun volgende daden.
Ze verschijnen van alle kanten,
of dat nu in het politieke Westen of het globale Oosten is.

In deze wereld van monsters
zijn verdeeldheid en verschil
de standaardbenadering van menselijke relaties.
We zijn ongevoelig geworden voor deze woorden,
maar wat verdeeldheid en verschil betekenen,
is een diepe zwakte in moderne mensen die verstoken zijn van liefde.
Te veel mensen koesteren zich liever
in hun eigen en andermans gebreken,
dan dat ze ernaar streven deze te overwinnen
ten gunste van wat we individueel en collectief kunnen bereiken,
als we het maar zouden proberen.
We leven in een periode van duisternis
die het licht probeert te temperen
en de geest van degenen die het goede nastreven,
wil verminderen.

Verdeeldheid is gemakkelijk.
Het is natuurlijk.
Het is emotioneel.
De focus ligt op het laagste element van onszelf en van anderen.
In vergelijking daarmee is samenzijn geloof.
Het ziet het verborgen potentieel van een ander.
Maar samenzijn is onnatuurlijk.
Samenzijn vloeit voort uit geloof
en is de ongeziene-geworden-realiteit.
Het herkent de zaden van het goede in een ander,
begrijpend dat elke persoon is samengesteld
uit vele contrasterende kanten,
sommige slecht, sommige goed,
maar het goede is de krachtigste van de twee.
Samenzijn is een keuze.
Het is een keuze om de zaden van geloof met geduld te water te geven,
om te zien wat deze zaden met tijd,
consistentie en inspanning kunnen worden.

In een tijdperk van groeiende verdeeldheid en conflict
is saamhorigheid nauwelijks zichtbaar.
Toch blijft verzoening mogelijk.
Juist in deze tijden,
waarin de kansen tegen de vrede van saamhorigheid zijn,
worden verzoeners in de politiek,
het bedrijfsleven, de academische wereld,
non-profitorganisaties en de gemeenschap
opgeroepen om met een doel naar voren te stappen.
Juist wanneer er weinig geloof of hoop in de toekomst is,
wordt verzoening – een daad van liefde – geëist.

Verzoening is het herstel van een gunstige relatie tussen jezelf en anderen.
Het wordt bereikt door opoffering.
De verzoener ervaart pijn om relaties te herstellen.
Verzoening is gebouwd op liefde voor andere personen,
ondanks hun gebreken en hun voortdurende weerstand,
evenals hun gebrek aan geloof, liefde en hoop op vele momenten.
Het vereist een gezonde eigenliefde,
waarin we de vervulling van ons eigen goed zoeken
als basis om dit voor anderen te doen.

Naast liefde is het hoofdingrediënt van verzoening pijn,
omdat degenen die vervreemd zijn geraakt
van vechten, zich verzetten,
teruggaan op wat ze zeiden dat ze zouden doen,
en ze aarzelen tussen goed en kwaad
Ze betwisten de verzoener.
De verzoener zal sterven, of bijna sterven,
op bepaalde punten in het verzoeningsproces.
En toch wordt de verzoener na de dood opgewekt,
nederlaag slechts een opstap naar de triomf van saamhorigheid.

De verzoener verandert de pijn
die gepaard gaat met het samenbrengen
van anderszins conflicterende groepen,
volkeren of landen
in iets veel positievers.
Ze nemen pijn op in hun wezen.
Dit wordt bereikt door liefde,
wat geduld mogelijk maakt,
altijd het grotere geheel en het potentieel van mensen zien.

Liefde is de basis voor actie om anderen
samen te brengen en bij elkaar te houden,
een beroep doend op hun betere kanten,
ondanks de menselijke neiging
om het goede te corrumperen.

Mensen praten tegenwoordig
over de noodzaak om ‘verschillen te overbruggen’
en dat we ‘samen beter zijn’.
Maar woorden zijn makkelijker dan daden.
Moeilijker is het om te beseffen
dat het proces van verzoening pijnlijk is
en dat leiders die verzoening nastreven
– op lokaal, regionaal of nationaal niveau –
eerst ervaring moeten opdoen met lijden.

Deze ervaring kan alleen het resultaat zijn
van een idee over de waarde van pijn,
wetende dat de vreugde van samenzijn
het grootst is als deze wordt voorafgegaan
door geduldig en nederig lijden.
Er is geen overbrugging van verschillen,
geen vermindering van verdeeldheid,
geen samenzijn, zonder pijn.
Dat is een les voor de huidige en toekomstige verzoeners
van de wereld
in alle lagen van de bevolking,
nu we een wereld betreden die nog meer vol conflicten zit.
En bij verzoening is het altijd onduidelijk wat de uitkomst zal zijn.
Iemands inspanningen kunnen voor ook niets zijn,
trouwe inspanningen zijn dan een kwestie van falen en bitterheid,
in plaats van een zoete prestatie.

Iedereen die verzoening zoekt
in een gevaarlijkere wereld moet eerst sterven
aan zijn vorige leven van verdeeldheid.
Hij moet dit zelf in het verleden achterlaten en het afwerpen.
Hij moet een nieuw persoon worden,
doordrenkt met liefde,
gelovend in menselijk potentieel,
die wil dat anderen slagen
en die bereid is te vechten om dit succes te bereiken.
Maar verzoeners moeten altijd vechten
met liefde als basis van hun inspanningen,
en met het geloof dat ze zullen winnen in hun strijd,
dat hun inspanningen succesvol zullen zijn.
Dit geloof gaat in tegen wat er te zien is,
de kansen zijn zelden of nooit
in het voordeel van verzoeners.

Ja, we hebben verzoeners nodig in onze tijd.
Deze individuen zijn schaars,
maar ze zijn de sleutel tot de toekomst
en tot de gezondheid van onze geopolitiek.
Zij zijn de politici
– gekozen én degenen achter de schermen –
de zakenmensen en de lokale gemeenschapsleiders
die het grotere plaatje kunnen zien en verwoorden,
gericht blijven op het potentieel van de mensen
om hen heen en het lijden dragen
dat gepaard gaat met het vervullen van potentieel.

De huidige oorlogen en schermutselingen zullen als we 2025 ingaan,
waarschijnlijk tijdelijk afnemen.
Misschien zullen ze zelfs even stoppen.
Maar we moeten niet verbaasd zijn
als deze het komende jaar
met meer intensiteit weer de kop opsteken.
Dit is precies het moment waarop velen
zullen worden opgeroepen
om te streven naar saamhorigheid
in het aangezicht van verdeeldheid,
wetende dat verzoening kracht is in het aangezicht van de realiteit
van menselijke zwakte.

Verzoening is altijd een mogelijkheid.

 

Nu de focus van de crisis in het Midden-Oosten verschuift van Gaza naar Libanon,
en nu we vandaag de aanslagen van 7 oktober herdenken,
helpt misschien een blik op de verhalen die dit conflict omringen om een weg vooruit te vinden.

In het hart van de crisis in het Midden-Oosten met betrekking tot Israël, Gaza en nu Libanon,
liggen namelijk twee heel verschillende verhalen.

Eén daarvan gaat als volgt:

Israël is de enige goed functionerende democratie in het Midden-Oosten.
Het is een toevluchtsoord voor het Joodse volk
dat door de eeuwen heen en over de hele wereld
buitengewoon veel vervolging en discriminatie heeft ervaren.
Als klein land heeft het zich de afgelopen 76 jaar dapper gevestigd
als een toevluchtsoord van liberale, democratische vrijheid en welvaart,
ondanks de vijandigheid van zijn buren,
zoals de door Iran gesteunde Hezbollah in Libanon.
De Hamas-aanvallen op 7 oktober 2023 waren
een moorddadige aanval op onschuldige burgers,
waarvan de slachting en wreedheid de laatste tijd ongekend waren.
Hamas en Hezbollah vertegenwoordigen beide een islamitische ideologie
die een doorn in het oog is van alle democratische staten
en die wortel heeft geschoten in Gaza en Libanon.
Israëls reactie om te proberen zo’n dodelijke vijand uit buurlanden te verdrijven
is volkomen gerechtvaardigd en redelijk.
Elk land dat geconfronteerd wordt met buren die toegewijd zijn aan zijn vernietiging
zou ongeveer hetzelfde doen.
Ja, er vallen burgerslachtoffers in het conflict, maar die zijn er altijd in oorlog.
Je verzetten tegen Israëls campagnes in Gaza en Libanon
is in feite heimelijke steun verlenen aan terrorisme
en een vorm van antisemitisme,
omdat het het recht van Israël en het Joodse volk
op zelfbeschikking en zelfverdediging ter discussie stelt.

Ook is er nog een ander verhaal, dat zó gaat:
ten tijde van de oprichting in 1948 begingen de pioniers van de staat Israël
een erfzonde die het sindsdien teistert,
de verdrijving van een groot deel van de inheemse Palestijnse bevolking
uit het land in het Arabisch-Israëlische conflict dat volgde op de oprichting van de staat.
Sindsdien heeft Israël geprobeerd de resterende Arabische bevolking te onderwerpen,
door Palestijnen op haar grondgebied als tweederangsburgers te behandelen.
Sinds 1967 heeft het de Westelijke Jordaanoever en Gaza illegaal bezet,
Palestijnen hun basisrechten van burgerlijke gelijkheid ontzegd,
terwijl het Joodse kolonisten in staat stelde en aanmoedigde
om geleidelijk land te stelen dat door de Verenigde Naties als Palestijns wordt erkend.
Binnen Israël en de bezette gebieden vinden Palestijnen het moeilijker
om bouwvergunningen te krijgen, werk te vinden,
op de juiste manier vertegenwoordigd te worden
in het parlement of om onderwijs te volgen.
Het is dan ook niet verrassend dat de sluimerende wrok
die een dergelijke behandeling oproept,
leidt tot incidenteel verzet,
zoals tijdens de intifada’s van de jaren ’90 en 2000,
de verkiezing van Hamas in Gaza
en zelfs de aanslagen van 7 oktober.
Israël beschuldigt regelmatig iedereen die kritiek heeft op haar beleid
van antisemitisme, en gebruikt dit als schild om haar mishandeling
van de Palestijnse minderheid te verbergen.
Het heeft de aanslagen van 7 oktober aangegrepen om een massale aanval op Gaza
en nu ook op Zuid-Libanon te lanceren, ongeacht de burgerslachtoffers.
Het resultaat is, in ieder geval in Gaza,
een humanitaire ramp die jaren,
zelfs decennia zal duren om op te lossen.

Welke van deze verhalen geloof je?
Afhankelijk van een hele reeks andere eigen ideeën 
heb je waarschijnlijk meer met de een of meer met de ander.
Als je meer links bent ingesteld,
geeft je waarschijnlijk de voorkeur aan het Palestijnse verhaal.
Als jouw instincten meer rechts zijn,
zul je eerder de voorkeur geven aan het Israëlische verhaal.
En ik weet zeker dat je gaten kunt prikken
in het tegenovergestelde verhaal als je dat wilt.

Christenen zitten aan beide kanten van dit debat.
‘Christelijke zionisten’ zien de opkomst van de staat Israël
over het algemeen als een vervulling van de Bijbelse profetie
dat God het Joodse volk op een dag terug zou brengen
naar het land waaruit ze in het verre verleden werden verbannen.
Voorstanders van de Palestijnse zaak wijzen op de geboden van de Bijbel
ten aanzien van rechtvaardigheid,
het respect voor de armen en onderdrukten,
en op de roeping van Israël in het Oude Testament
om voor de vreemdelingen in hun land te zorgen.
Heeft Israël niet de plicht om de Palestijnen
binnen haar grenzen als gelijke burgers te behandelen?

Je kunt dus de vraag stellen het christendom iets bijdraagt aan dit conflict?
Of is het net zo verdeeld over dit onderwerp als over andere kwesties?

Een van de meest opvallende kenmerken van de leer van Jezus
is Zijn opmerkelijke en ongekende, sommigen zouden zeggen belachelijke oproep
om je vijanden lief te hebben en te bidden voor degenen die je vervolgen.
Het is natuurlijk puur menselijk om je familie en vrienden lief te hebben.
Maar het is al een grotere uitdaging om je buren
lief te hebben die toevallig naast je wonen.
En dan is het een heel ander verhaal om je vijanden lief te hebben.
De zin rolt van de tong als één die we goed kennen,
maar hoe zou het ooit mogelijk kunnen zijn voor Israëliërs
om Hamas-strijders lief te hebben of voor hen te bidden,
of de inwoners van het land dat hen elke dag beschiet,
de inwoners van Zuid-Libanon, lief te hebben?

Ik kan me dat niet eens voorstellen.
Maar dichter bij huis, hoe beïnvloedt dit idee van liefde voor vijanden
de liefde voor mensen die zo hartstochtelijk aan beide kanten van het debat?

Je vijand liefhebben betekent niet dat je doet alsof je vijand een vriend is,
in ieder geval nog niet.
Veel mensen die dit lezen, zullen zich hartstochtelijk inzetten
voor het ene of het andere verhaal.
Maar onze vijanden liefhebben betekent toch zeker
dat je moet proberen het verhaal vanuit een ander perspectief te zien,
dat je moet proberen om jezelf
in ieder geval in de schoenen van de ander te verplaatsen,
dat je even een beetje twijfelt over de zekerheid van je eigen morele zaak.

Dat is wat sommigen in het land Israël hebben geprobeerd te doen.
Er zijn mensen die laten zien hoe Palestijnse en Joodse christenen
dezelfde Bijbel door een andere lens lezen,
en beginnen zich voor te stellen
hoe een vorm van verzoening mogelijk zou kunnen zijn.

Ja, je vijand liefhebben is misschien wel een belachelijk, onpraktisch idee.
Toch pakt het alternatief nauwelijks goed uit.
Als Israëlische radicalen erin zouden slagen
alle Palestijnen van de Westelijke Jordaanoever of uit Gaza te verdrijven,
of als Hamas/Hezbollah erin zou slagen de Joden uit Israël te verdrijven,
geen van beide is een oplossing die spreekt van rechtvaardigheid.

Het is moeilijk om je enige vooruitgang in de richting van vrede voor te stellen
zonder iets van deze poging om een ander perspectief te proberen te begrijpen.
Je kunt geen vrede bouwen zonder een vredestichter te zijn,
een idee dat vaak verkeerd begrepen wordt,
maar volgens Jezus ook vreemd gezegend is.
Aan welke kant je ook staat,
misschien heb je een morele plicht
om alle moeite te doen om de ander te begrijpen.
Want als we dat niet doen,
kunnen we niet beginnen met het helpen oplossen
van dit meest hardnekkige en gevaarlijke van alle wereldwijde problemen.