Heeft de mens het eigen geluk in de hand?
Als christenen vieren we met Pasen vieren we dat Jezus Christus
ons heeft bevrijd door Zijn dood en opstanding.
Daarin let hij zij zien dat wij niet meer van alles hoeven te doen
om ons geluk te bewerkstelligen of bij God in een goed blaadje te komen.
Ons eigen geluk hoeven we niet meer na te jagen en te perfectioneren
omdat we mogen weten dat het echte geluk er al lang is.
En nog beter: we hoeven ons zelf niet waardevol te maken,
want we zijn al waardevol in de ogen van God.
Hoe zit het dan met die waarde van een mens? Maak je je eigen geluk?
Vanuit de cultuur waarin we leven,
waarin reclames eindigen met zinnen als ‘omdat je het waard bent’,
word je van alle kanten opgeroepen om die waarde veilig te stellen!
Dan zeggen we: ik ben waardevol. Het past naadloos in onze cultuur.
Of als christelijke variant, zeggen we dan:
ik ben zo kostbaar in Gods ogen
dat Hij zijn eigen Zoon stuurde om mij te redden.
Beide kloppen niet met het evangelie.
Jezus wil ons juist bevrijden van de gedachte dat de wereld om ons draait.
Jezus doet dat door Zijn wereld om ons te laten draaien. Dat is bijzonder.
Als er één is die het recht heeft om de wereld om zichzelf te laten draaien
en zichzelf in het middelpunt te zetten, is het Jezus wel.
De wereld is immers van Hem en Hij staat in het middelpunt.
Maar wat doet Jezus? Hij laat zijn wereld, zijn leven om ons draaien.
Zo laat Hij zien wat liefde is.
Hij offert zichzelf op om onze wereld draaiende te houden.
Zo wil Hij je bevrijden van die eindeloze gerichtheid op jezelf.
De Amerikaanse filosoof Michael Sandel schrijft met
zijn boek De tirannie van verdienste
één grote kritiek op het meritocratische ideaal dat hoogtij viert.
Een meritocratische ideaal kun je als volgt samenvatten:
Je sociaaleconomische positie wordt bepaald door je verdienste (merites).
Iedereen krijgt wat hij verdient. Gericht zijn alleen op jezelf.
Iedereen – ongeacht afkomst, huidskleur, geaardheid, gender –
kan succesvol zijn en stijgen op de sociaaleconomische ladder.
Als je maar je best doet en hard werkt.
Volgens Sandel is precies dit ideaal een gif
dat onze samenleving en onszelf ziek maakt:
Jij maakt je geluk!
Het gevolg van het heilig geloof in deze op verdienste
gebaseerde verdeling in de maatschappij,
is dat degenen die onderaan de sociale ladder staan
niet alleen (kans)arm zijn,
maar bovendien denken dat dit komt omdat ze gefaald hebben.
Andersom staan de rijken of succesvollen niet alleen boven de rest,
maar denken ze vooral ook dat ze hier recht op hebben:
jij hebt immers je eigen geluk gemaakt.
Ze hebben immers hard gewerkt om te komen waar ze nu zijn,
hebben op een goede universiteit gezeten
waar ze alleen maar terecht konden
omdat ze nu eenmaal beter konden leren dan anderen.
Kortom: je sociaaleconomische plaats in de maatschappij
is het gevolg van jouw eigen handelen
en daarmee volledig jouw eigen verantwoordelijkheid.
Sandel constateert dat het meritocratische ideaal vaak in feite niet werkt:
word je geboren in een arm gezin,
dan is de kans klein dat je zelf ooit rijker wordt dan je ouders.
Het geloof dat iedereen die over aanleg beschikt
en hard werkt kan opklimmen, strookt vaak niet met de feiten.
Wat beslissend voor jouw leven is je verhouding met Jezus.
Hij beslist jouw waarde.
Want Hij heeft alles in handen, Hij heeft de Geest zonder maat,
Hij spreekt, en zijn woorden zijn woorden van God en dus eeuwig leven. Alles draait om Hem.
Ga dus leven naar je waarde. Die ontvangen waarde.
Je bent waardevol geworden omdat Jezus zich arm betaalde!
Brandend Zand 